YOUTUBE LIST

italya seyahat / tatil müzik esnaf youtube

Kaç Kişi Ziyaret Etti?

Popüler Yayınlar

internet denizi

2 Mart 2012 Cuma

FOTOMETRİK ÖLÇMELER

FOTOMETRİK ÖLÇMELER


Fotometrik ölçmeler, laboratuvar ortamında yapılan ve ışık ile ilgili olan her türlü ölçmeyi kapsar. Bu ölçmeleri, temel olarak aydınlık düzeyi ölçmeleri ve ışıklılık ölçmeleri olarak iki bölüme ayırmak olanaklıdır. 
Aydınlık düzeyi ölçmeleri, belli bir yüzey alanı üzerine düşen ışık akısı büyüklüğü ile ilgili ölçmelerdir. Değişik aydınlık düzeyi ölçme teknikleri vardır. En yaygın olarak bilinen, yatay bir düzlem üzerindeki aydınlık düzeyinin ölçülmesidir. Düzlem üzerinde de, noktada aydınlık düzeyi, ortalama aydınlık düzeyi gibi iki genel büyüklükten söz edilebilir. Her ne kadar alışkanlık yatay yüzeyler üzerinde aydınlık düzeylerinin belirlenmesi ise de, duvar ve tavan gibi yüzeylerde oluşan aydınlık düzeyleri de kimi aydınlatma düzeni tasarımlarında önemli olabilir. 
Düzlem üzerinde yapılan aydınlık düzeyi ölçmeleri kadar yaygın olmamakla birlikte, örneğin sahnedeki insanların aydınlatılması gibi düşey silindirsel konularda, yarı silindirsel aydınlık düzeyi ölçmesi ve gün ışığı ile ilgili tasarımlarda olduğu gibi yarı küresel aydınlık düzeyi ölçmesi yapmak ta gerekebilir. Bu tür ölçmeler için aydınlık ölçerlerin özel aksesuarları vardır. 
Gonyofotometrik ölçmeler, aydınlık düzeyi ölçmelerinin özel bir türüdür. Gonyofotometrik ölçmeler, genelde, bir ışıklığın (aydınlatma armatürünün) ışık yeğinliği uzaysal dağılımını, yani ışıklığın hangi yöne ne kadar ışık akısı gönderdiğini saptamaya yarayan ölçmelerdir. Çoğunlukla “cd/klm” birimi kullanılır. Değişik tür gonyofotometrelerden en çok kullanılanı, ışıklığın iki eksen etrafında döndürülmesi esasına dayanır. Daha detaylı ve özel ölçmeler için aynalı gonyofotometreler kullanılır. Gonyofotometrik ölçmeler sonucunda elde edilen veriler, söz konusu ışıklığın kullanıldığı yerlerde aydınlık düzeyi hesaplarının dakik bir biçimde yapılmasını sağlar. Gene bu ölçmeler sonucunda elde edilebilen EULUMDAT formatındaki dosyalar da, aydınlık düzeyi hesapları yapmak üzere tasarlanmış programlarda kullanılabilir. 
Şunu da belirtmeden geçmemek gerekir: Bir yansıtıcının ışık demetinin tepe açısı (1/2 Imax açısı), 1/10 Imax açısı ve gerek görülürse başka açılar, Imax, geriverim ve benzeri kimi özellikleri de gonyofotometrik ölçmeler sonunda elde edilir. 
Işıklılık ölçmeleri, bir nesneden bir doğrultuya, örneğin gözümüze gelen ışık akısı büyüklüğünün saptanması için yapılır. Algılanabilen tek fotometrik büyüklük ışıklılık (lüminans) olduğundan, bu ölçmeler sanıldığından daha önemlidir. Işıklılığı ölçülecek nesne, birincil ışık kaynağı, yani bir başka tür enerjiyi ışığa dönüştüren bir ışık üreticisi olabileceği gibi, ikincil ışık kaynağı, yani üzerine düşen ışığı yansıtarak, ya da geçirerek çevresine ışık yollayan bir nesne de olabilir. İkincil ışık kaynaklarının ışıklılığını, söz konusu nesnenin üzerinde oluşan aydınlık düzeyi ile, o yüzeyin yansıtma çarpanının ya da o nesnenin geçirme çarpanının çarpımı belirler. Işıklılık ölçmeleri nesnelerin yansıtma ve geçirme çarpanlarının belirlenmesinde de kullanılmaktadır. 
Işıklılığın doğrudan ölçülmesi için özel ışıklılıkölçerler geliştirilmiştir. Bu aletler, belli bir alandan gelen ışığı ölçerler. Nesnenin o doğrultuya yolladığı ışık akısı, nesnenin o doğrultudan görünen yüzeyi ile ışıklılığının çarpımına eşittir. 
Işıklılık ölçmeleri ile elde edilen sonuçlar, titiz iç ve dış aydınlatma tasarımlarında, kara trafiği ile ilgili konuların çözümünde ve genelde görme alanı içindeki ışıklılıkların dengelenmesi ve belli sınırlar içinde tutulması gereken tüm konularda kullanılır. Kimi standartlar ve yönetmeliklerde, elde edilmesi istenen büyüklükler ışıkılılık cinsindendir. 
Sonuç olarak, fotometrik ölçmeler, gitgide teknik verilerin ve bu verileri kullanan programların yaygınlaştığı günümüzde, hızla önem kazanmaktadır. 
ÖLÇME TEKNİĞİ 
Işık yeğinliği uzaysal dağılımının çıkartılması için değişik uzaysal düzlemlerde ölçmeler yapılır. Ölçme yapılan düzlem sayısı arttıkça elde edilecek sonuçların dakikliği de artar. Her bir düzlemde de belirli sayıda ölçme yapılarak, o düzlem içindeki dağılım bulunur. Burada da dakik sonuç elde etmek için bir düzlem içinde daha çok sayıda ölçme yapmak gerekir. Düzlem sayısı ve düzlem içi ölçme sayısı, belirli standartlar ve yönetmelikler ile saptanmıştır. Ancak özel durumlarda ve özel gereksinimler olduğunda, bu sayılar değiştirilebilir. Standart bir ölçme, her bir düzlem içinde 2.5 derecelik açılarda ve her bir 15 derecelik düzlemde yapılır. 
Gonyofotometrik ölçmelerden doğru ve kaliteli sonuç alınabilmesi, 
• gonyofotometrenin mekanik aksamımın kalitesine, 
• her iki eksendeki açısal dakikliğine, 
• ışıkölçerin kalitesine, 
• kaçak ışıkların etkin bir biçimde önlenmesine, 
• ışıklığın son derece sabit bir gerilim kaynağı ile beslenmesine, 
• ortam sıcaklığının ve neminin olabildiğince sabit olmasına ve 
• mekanik ayarların iyi yapılmasına 
bağılıdır. Mekanik ayarlardan anlaşılan, ışıklığın optik ekseni ile fotoselin optik ekseninin tam çakışmasının sağlanmasıdır.
Gonyofotometrik bir ölçmenin sonucunda elde edilen verilerin, aydınlatma hesaplarında kullanılabilmesi için, ölçme sırasında kullanılan lambanın verdiği ışık akısının bilinmesi gerekir. Bilindiği gibi seri üretimden çıkan her lamba, tıpatıp birbiri ile aynı ışık akısını veremez, ufak tefek farklar mutlaka vardır. Bu nedenle deneye sokulan lambanın kaç lümen ışık akısı verdiğinin kesin bilinmesi, ışık yeğinliği diyagramı, geriverim gibi büyüklüklerin mutlak değer olarak verilebilmesi için mutlaka gereklidir. 
Bunun için en az 100 saat yaşlandırılmış lambanın bir Ulbricht küresi ile, ya da başka ışıkölçümsel yöntemler ile ölçülerek, kaç lümen ışık akısı verdiğinin saptanması gerekir. En az 100 saat yaşlandırma ise, lambanın deney süresince kararlı bir davranış göstererek ölçmenin sağlıklı yapılabilmesini sağlamak içindir. 
Genelde gonyofotometrelerde ölçmeler lüksmetre ile yapılır. Bilindiği gibi bir kaynaktan 1 metre uzakta ve ışık ışınlarına dik düzlemde yapılan ölçmeden elde edilen aydınlık düzeyi değeri, tanım gereği, aynı zamanda o doğrultudaki ışık yeğinliği değerine eşittir. Dolayısı ile gonyofotometrik ölçmelerde, gerekli olan fotometrik uzaklıkta aydınlık düzeyleri ölçülür, daha sonra hesap ile bu ölçmelerin 1 metre karşılığı bulunarak kandela değerleri elde edilir. Değişik kullanma biçimlerine olanak sağlayabilmek için, bu değer mutlak değer olarak verilmez, lambanın verdiği ışık akısına oranlanarak normalize edilir ve cd/klm (kandela bölü kilolümen) olarak verilir. 
ÖLÇME SONUÇLARININ KULLANIM ALANLARI 
Gonyofotometrik ölçme sonuçları, basit olarak bir ışıklığın hangi yöne ne kadar ışık akısı gönderdiğinin grafiksel olarak görülmesi için kullanılır. Bu, bir aydınlatma projesinin planlanması aşamasında kullanılacak ışıklıkların genel seçiminde grafiksel saptama olanağı tanıxxxxx, ışıklık seçimine kolaylık getirir. 
Daha sonraki aşamada ise, bir ışıklığın belli bir konumda, nereye ne kadar ışık akısı gönderdiği verisinden yola çıkarak, aydınlık düzeyi hesapları yapılabilmesini, ayrıca belli bir dereceye kadar da aydınlığın nitel özelliklerinin öngörülebilmesini sağlar. Aydınlık düzeyi hesapları, ölçmeler sonucunda elde edilen grafik ve tablolar ve geriverim değeri gibi büyüklükler yardımı ile elle yapılabileceği gibi, aydınlık düzeyi hesabı yapan programlar aracılığı ile de yapılabilir. Bu tür programlar ile hesap yapılabilmesi, söz konusu ışıklık için, elektronik ortamda standartlaşmış verilerden birinin elde edilmesini gerektirir. Bunlardan en yaygın olanı Eulumdat formatıdır ve dosya uzantısı “ldt” dir. Öteki alışılmış formatların dosya uzantıları “ies” ve “tm14” tür. Bu dosyaların elde edilmesi için de gonyofotometrik ölçme sonunda elde edilen tablolardan yararlanılır. 
Sonuç olarak, fotometrik ölçmelerin, gitgide teknik verilerin ve bu verileri kullanan programların yaygınlaştığı günümüzde, hızla önem kazandığını söylenebilir. Bu ölçmeler belirli standartlar ile tanımlandığından ve özel düzenler gerektiğinden, ancak iyi laboratuvar ortamlarında, deneyimli kişiler tarafından yapılmalıdırlar.

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder

Popüler Yayınlar