Kaç Kişi Ziyaret Etti?

Yükleniyor...

Popüler Yayınlar

internet denizi

25 Şubat 2011 Cuma

Yüksek Sadakat - Live it up (2011 Eurovision) - Turkey

Yuksek Sadakat - Live it up (2011 Eurovision) - Turkey

Yüksek Sadakat - Live it up (2011 Eurovision) - Turkey

Yuksek Sadakat - Live it up (2011 Eurovision) - Turkey

Yüksek Sadakat - Live it up (2011 Eurovision) - Turkey

Yuksek Sadakat - Live it up (2011 Eurovision) - Turkey

Yüksek Sadakat - Live it up (2011 Eurovision) - Turkey

Yuksek Sadakat - Live it up (2011 Eurovision) - Turkey

Turkcell Fizy’nin %70’ini alıyor

Halka açık API’leri kullanarak geliştirilen en yaratıcı uygulamalardan biri olan Fizy, telif haklarıyla başına gelen belalardan kendisini kurtaran Turkcell’in oluyor. Turkcell CEO’su Süreyya Ciliv’in bizzat açıkladığı işbirliğine göre Fizy’nin %70’i Turkcell’in oluyor.
http://www.yazarkafe.com/icerik/252340/teknoloji/turkcell-fizynin-70ini-aliyor.htm
Türkiye’nin dünyaca ünlü girişimleri listesinde –belki de tek- en başta yer alan Fizy’nin dramatik hikayesinde mutlu son bu mu bilinmez ama Turkcell’in Fizy için ortaya çok büyük paralar koyduğu söyleniyor. Süreyya Ciliv satınalmayı duyurduğu toplantıda fiyatla ilgili bir şey söylemedi ama yeni şirketin değerinin 10 milyon dolar civarında olduğu söyleniyor.
Yıllar önce bildiğin “Youtube API’lerini alıp kullanmışlar” dediğim gençlerin şimdilik en azından 3 milyon dolar para kazandığını görmek bana hiçbir girişimi hafife almama konusunda önemli bir ders verdi. En azından basit ama kullanışlı bir fikrin telif hakları kisvesi altından ülkemizin karmaşık bürokrasisinin çarkları arasında ezilmediğini görmek güzel oldu doğrusu.

Torba yasa’ya Köşk’ten onay

Cumhurbaşkanı Abdullah Gül, kamuoyunda “Torba Yasa” olarak bilinen, 6111 sayılı “Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ve Diğer Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun”u onayladı.

Cumhurbaşkanlığı Basın Merkezinden yapılan açıklamaya göre, 6111 sayılı  yasa, Cumhurbaşkanı Gül tarafından Anayasanın 89. maddesinin birinci fıkrası ile  104. maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendi uyarınca yayımlanmak üzere  Başbakanlık'a gönderildi.

Yasaya göre, 31 Aralık 2010 tarihine kadar ödenmemiş vergiler ile bunlara  bağlı vergi cezaları, gecikme faizleri, gecikme zamları, idari para cezaları,  gümrük vergileri; belediyelerin beyannamelere ilişkin vergileri, 2010'da tahakkuk  eden vergileri, ödenmemiş ücret, su kullanım, büyükşehir belediyelerinin su ve  atık su bedeli alacakları yeniden yapılandırma kapsamında olacak.

Alacaklar, TEFE/ÜFE aylık değişim oranları esas alınarak yeniden  hesaplanacak. Borcun ödenmesi halinde, vergi cezalarından ve buna bağlı gecikme  zamlarının tahsilinden vazgeçilecek.

Belediyelerin su kullanım alacakları ile su ve kanalizasyon idarelerinin  su ve atık su bedeli alacakları da TEFE/ÜFE aylık değişim oranları esas alınarak  yeniden hesaplanacak. Borcun ödenmesi durumunda faizleri silinecek.

Uygulamadan yararlanmak isteyenlerin dava açmamaları, açılmış davalardan  vazgeçmeleri ve kanun yollarına başvurmamaları gerekecek.

Yıllık gelir veya kurumlar vergilerini, gelir (stopaj) vergisi, kurumlar  (stopaj) vergisi, KDV ve ÖTV için başvuruda bulunan mükellefler, taksit ödeme  süresince, çok zor durum olmaksızın, her bir vergi türü itibarıyla bir takvim  yılında ikiden fazla vadesinde ödemez ya da eksik öderse düzenlemeden  yararlanamayacak.

Bankalarda unuttuğunuz paraları öğrenebilirsiniz

Bankalarda unuttuğunuz paraları öğrenebilirsiniz
Türkiye'de faaliyet gösteren 20 bankada, 249 bin 455 hesap sahibinin, unutulmuş binlerce lirası bulunuyor.
Bankalar, son 10 yılda işlem yapılmayan “zaman aşımına” uğrayan hesaplar için ilanla müşterilerine uyarıda bulunuyor. 5411 Sayılı Bankalar Kanununa göre, bankalarda mevduat, katılım fonu, emanet ve alacaklardan hak sahibine, en son işlem tarihinden itibaren 10 yıl içinde aranmayanlar zaman aşımına tabi tutuluyor.
Bankalarda unuttuğunuz paraları hemen öğrenin...
http://zamanasimisorgu.tmsf.org.tr/

İŞTE EUROVISION ŞARKIMIZ

İŞTE EUROVISION ŞARKIMIZ
Bu yıl Almanya’nın Düsseldorf şehrinde düzenlenecek olan 56. Eurovision Şarkı Yarışması’nda Türkiye’yi temsil edecek olan Yüksek Sadakat grubunun yarışmada söyleyeceği şarkı düzenlenen basın toplantısıyla tanıtıldı.
Hürriyet Video'larını izlemek için Flash 7 veya daha yüksek eklenti yüklenmeniz gerekmektedir. Yüklemek için tıklayınız!!!

21 Şubat 2011 Pazartesi

Aref'in sırrı çözüldü

Aref'in sırrı çözüldü

Yetenek Sizsiniz yarışmasına damga vuran İranlı Afer Ghafouri'nin gösterisinin nasıl gerçekleştirdiği çözüldü

02:52 | 21 Şubat 2011-milliyet
Arefin müthiş sırrı çözüldü
Pazar akşamı Show TV ekranlarında izleyici karşısına çıkan İranlı Aref Ghafouri'nin gösterisi Yetenek Sizsiniz yarışmasına damgasını vurdu.
Aref Ghafouri, yaptığı şovun ardından jüri tarafından da ayakta alkışlandı.
İşte İranlı genç adamın birbirinden ilginç ilizyon gösterileri...
  • AREF'İN GÖSTERİSİNİ 3 BÖLÜM HALİNDE AŞAĞIDAKİ LİNKLERİ TIKLAYARAK İZLEYEBİLİRSİNİZ
 AREF HERKESİ BÜYÜLEDİ 1 - ( VİDEO - İZLE )
 AREF HERKESİ BÜYÜLEDİ  2 - ( VİDEO - İZLE )
 AREF HERKESİ BÜYÜLEDİ  3 - ( VİDEO - İZLE )
İŞTE AREF'İN SIRRI
Ünlü sihirbaz Dick Zimmerman'a ödül kazandıran bu aletin ismi Master Prediction...Bu cihaz sayesinde sihirbazlar, oyunculuk yeteneklerini de ekleyerek müthiş gösterilere imza atıyor. Cihaz aslında birçok profesyonel sihirbaz için ucuz bile sayılabilir.
Fiyatı 3 bin 795 dolar olan bu cihaz sayesinde fiziksel bir temas olmaksınız istenen kelimeler kayıt edilip rulo kağıda dökülüyor.
Cihazın içi ise böyle gözüküyor.
 ÜNLÜ SİHİRBAZ AYNI GÖSTERİYİ YAPMIŞTI:



http://video.milliyet.com.tr/Arefin-ustadi-Criss_1_48128.htm?auto=1 video izle

20 Şubat 2011 Pazar

Panama kanalı çalışma sistemi

Panama kanalı çalışma sistemi.
________________________________________
panama kanalını duyduğumuz zaman aklıma tek gelen suveyş(mısırdaki) kanalı gibi açılarak yapılmış kanal zannederdim ama öyle değilmiş üç aşamadan oluşan havuzlara gemiler girince 30m yükseltiliyor sonra çıkışa doğru tam tersi deniz seviyesine indiriliyor.

Panama kanalının çalışma prensibi:

Okyanus ötesi sefer yapan büyük gemiler, içi su ile doldurulan üç havuzda (lok’da) aşamalı olarak deniz seviyesinden otuz metre yükseltilerek dağların arasındaki bir göle çıkartılmaktadır. Bu küçük gölde bir müddet kendi Makina güçleriyle ilerleyen gemiler, çıkışta yapılan işlemin tersi uygulanarak, su seviyesi kademeli olarak düşürülen üç ayrı ‘lok’tan daha geçerek diğer okyanusa varabilmektedir. Herbiri diğerinden on metre daha yüksek su tutma özelliğine sahip olan bu lokların genişlikleri 32 metre, uzunlukları ise 294 metredir.
Basit olarak izah edilmek istenirse: Geminin ilk loka alınmasının ardından kapaklar kapatılarak, deniz seviyesinden otuz metre yukarıda bulunan Gatun gölünden buraya su basılmaktadır. Kısa bir zaman sonra suyla birlikte on metre yükselen gemi, birinci ve ikinci loktaki su seviyesi eşit olduğu anda, kapakların açılmasıyla lokomotifler tarafından ikinci loka çekilmektedir. Aynı su yükseltme işleminin burada da tatbik edilmesiyle üçüncü loka geçilmekte ve sistematik olarak yapılan son operasyon sonucunda, gemi dağların üzerindeki göle çıkabilmektedir. Karşıdan gelen konvoyun geçişini müteakip gölde harekete geçen gemiler, çıkıştaki işlemin tersi bir uygulama sonucunda üç loktan daha geçerek diğer okyanusa ulaşmaktadır.

bunlarda animasyonlu çalışma sistemi

http://www.pancanal.com/eng/general/howitworks/como-funcion1.html

http://www.pancanal.com/eng/general/howitworks/como-tour1.html

Uzunluğu yaklaşık 80 kilometre olan Panama kanalının Atlantik ayağındaki Kristobal’de altı, Pasifik ayağındaki Balboa’da da yine altı olmak üzere toplam oniki ‘lok’u bulunmaktadır. Fakat insanoğlunun 86 yıl evvel bütün imkanlarını kullanarak yapmış olduğu bu akılalmaz projenin birtek güvencesi vardır ki, o da Allah’ın Rahmeti yani yağmurdur. Bize bir seferinde kılavuzluk eden Amerikalı kaptanın deyimiyle “Yağmur olmazsa, Panama kanalı da olmaz.” sözü, gerçeği öylesine açık olarak izah etmektedir ki, ...Günde onbinlerce tonluk kapasitelere sahip pekçok geminin geçtiği oniki lok’a su veren küçük göle bugünkü teknolojiyle dahi denizden su yetiştirmek neredeyse imkansızdır. Oysaki yağmur ormanlarının kuşattığı Panama’nın Gatun Gölü ve çevresine, Rahmet timsali olarak hergün yağan tropik yağmurlar, bu ihtiyacı karşılamaktadır. Çoğu zaman farkında dahi olmadığımız bu ilahi rahmet ve koruma, biz deniz insanlarının zor günlerinde hep yanında olmuştur.
kaynak

alıntıdır.

PARANIN TARİHÇESİ

PARANIN TARİHÇESİ

Osmanlı Devleti'nin temelleri 13. yy'da atılırken, Anadolu Selçuklu Devleti 1148 yılında Kösedağ Savaşında Moğol İlhanlı Devleti'ne yenik düşerek uydu bir devlet olarak bu yüzyılın sonunda dağıldı. Bu iki devlete bir zamanlar bağlı olan beylerin bir yandan bağımsızlıklarını ilan yoluna giderken, diğer yandan Anadolu'daki otorite boşluğunu doldurup diğer beyleri egemenlikleri altına alma çabaları, İlhanlı başarısının ve bu ortamın sağladığı yol güvenliğini uzun bir süre için ortadan kaldırdı. Bu durum ekonomik bazı sonuçlar doğurdu; Hareketlilik ve canlılık getiren dış ticaret çok küçüldü ve Anadolu'da durgun bir ekonomi devri başladı.

Anadolu'da, Selçuklu Devleti de, İlhanlı Devleti de altın ve gümüş para darp ediyorlardı. İlhanlılar'ın bimetalizmi tartışmalıdır ama altın paralarının varlığı bir bakıma bimetalizmlerine tanık kabul edilebilir. Selçuklular ise İslam altın dinarı ve gümüş dirhem geleneğini sürdürüyorlardı. Son zamanlarına kadar bu sikkelerin standart ağırlıklarından sapma çok azdı. Bu itibarla İslam bimetalizmine bağlı kaldıkları söylenebilir. Bizans ise altın monometalizmini yaşatıyordu.

Selçuklu Devleti'nin tarihe karışması ve İlhanlı Devleti'nin dağılmasıyla, güvensizliğin hüküm sürmesi üzerine, dış ticaret limanlarda yerli ürünlere münhasır kaldı. Bu da büyük paralarla ifade edilmiyordu. Bu yüzden tedavülde büyük bir değer taşıyan paraya gereksinim olmadı. Anadolu'da altın para darp edilmez oldu. Ufak bir sikke olan akçe her ihtiyaca cevap veriyordu. Liman kenti bir imparatorluk merkezi olmak, endüstrisi bulunmak, ulaşımı aksatacak engeli bulunmamak gibi ayrıcalıkları bulunan Bizans, altın monometalizmde direndi. Ancak dünya ticareti yeni çağın başına kadar süren bir daralma dönemine girmişti,. Bu arada on dördüncü yüzyıl ve onbeşinci yüzyılın ilk yarısında gerileme ve dağılma sürecinde bulunan Bizans, altın parasını yeni çağların başına doğru 3.559 gr'lık Venedik Dukası'nın üçte birine kadar düşürmek zorunda kalmıştı. Oysa bir zamanlar bugünün doları işlevini görürken 4.54 gr. Ağırlığında idi. Gene dünya ticaretinden kopmayan alıyn Ordu Devleti'nde, altın para yoktu; büyük değer ifade eden "sum" diye oldukça ağır (36 miskal, 166.888 gr. Ağırlığında) som gümüş çubuklar değişimde kullanılıyordu. Aynı dönemde Aydınoğulları bir aralık Venedik Dukası'nın taklitlerini bastılar ve Venedik'in tepkisiyle karşılaştılar. Orhan Bey, daralma döneminin az öncesinde gelişme umutları yaşanırken teklik akçeden başka ikilik ve beşlik akçeler de çıkardı. Fakat umulanın aksine daralma yaşanınca, daha iri gümüş para darpı yoluna gidilemediği gibi ikilik ve beşlik darpı da durduruldu. Ne Osmanlılar ne de Anadolu beylikleri yeniçağın başına kadar akçeden büyük sikkeler basmadılar.

PARANIN TARİHÇESİ

PARANIN TARİHÇESİ

Osmanlı Devleti'nin temelleri 13. yy'da atılırken, Anadolu Selçuklu Devleti 1148 yılında Kösedağ Savaşında Moğol İlhanlı Devleti'ne yenik düşerek uydu bir devlet olarak bu yüzyılın sonunda dağıldı. Bu iki devlete bir zamanlar bağlı olan beylerin bir yandan bağımsızlıklarını ilan yoluna giderken, diğer yandan Anadolu'daki otorite boşluğunu doldurup diğer beyleri egemenlikleri altına alma çabaları, İlhanlı başarısının ve bu ortamın sağladığı yol güvenliğini uzun bir süre için ortadan kaldırdı. Bu durum ekonomik bazı sonuçlar doğurdu; Hareketlilik ve canlılık getiren dış ticaret çok küçüldü ve Anadolu'da durgun bir ekonomi devri başladı.

Anadolu'da, Selçuklu Devleti de, İlhanlı Devleti de altın ve gümüş para darp ediyorlardı. İlhanlılar'ın bimetalizmi tartışmalıdır ama altın paralarının varlığı bir bakıma bimetalizmlerine tanık kabul edilebilir. Selçuklular ise İslam altın dinarı ve gümüş dirhem geleneğini sürdürüyorlardı. Son zamanlarına kadar bu sikkelerin standart ağırlıklarından sapma çok azdı. Bu itibarla İslam bimetalizmine bağlı kaldıkları söylenebilir. Bizans ise altın monometalizmini yaşatıyordu.

Selçuklu Devleti'nin tarihe karışması ve İlhanlı Devleti'nin dağılmasıyla, güvensizliğin hüküm sürmesi üzerine, dış ticaret limanlarda yerli ürünlere münhasır kaldı. Bu da büyük paralarla ifade edilmiyordu. Bu yüzden tedavülde büyük bir değer taşıyan paraya gereksinim olmadı. Anadolu'da altın para darp edilmez oldu. Ufak bir sikke olan akçe her ihtiyaca cevap veriyordu. Liman kenti bir imparatorluk merkezi olmak, endüstrisi bulunmak, ulaşımı aksatacak engeli bulunmamak gibi ayrıcalıkları bulunan Bizans, altın monometalizmde direndi. Ancak dünya ticareti yeni çağın başına kadar süren bir daralma dönemine girmişti,. Bu arada on dördüncü yüzyıl ve onbeşinci yüzyılın ilk yarısında gerileme ve dağılma sürecinde bulunan Bizans, altın parasını yeni çağların başına doğru 3.559 gr'lık Venedik Dukası'nın üçte birine kadar düşürmek zorunda kalmıştı. Oysa bir zamanlar bugünün doları işlevini görürken 4.54 gr. Ağırlığında idi. Gene dünya ticaretinden kopmayan alıyn Ordu Devleti'nde, altın para yoktu; büyük değer ifade eden "sum" diye oldukça ağır (36 miskal, 166.888 gr. Ağırlığında) som gümüş çubuklar değişimde kullanılıyordu. Aynı dönemde Aydınoğulları bir aralık Venedik Dukası'nın taklitlerini bastılar ve Venedik'in tepkisiyle karşılaştılar. Orhan Bey, daralma döneminin az öncesinde gelişme umutları yaşanırken teklik akçeden başka ikilik ve beşlik akçeler de çıkardı. Fakat umulanın aksine daralma yaşanınca, daha iri gümüş para darpı yoluna gidilemediği gibi ikilik ve beşlik darpı da durduruldu. Ne Osmanlılar ne de Anadolu beylikleri yeniçağın başına kadar akçeden büyük sikkeler basmadılar.

SÖylenen Son SÖzler

SÖylenen Son SÖzler
01. Postanede bana ait bir koli varmı? onu almaya geldim...
02. O irmikleri neden aldın Seher? Helva mı yapacan?
03. Korkma hanım bu saatte kapımızı kim çalacak? Tanıdık biridir...
04. Hayatımda hiç bu kadar güzel bir yemek yememi?tim...
05. Yalan söylüyorsam ?uracıkta öliim...
06. Tahliye mi oluyorum imam efendi?
07. Gel abi burası boyu geçmiyo...
08. Arabayi neen bu kadar yava? kullanıyorsun (Erkek arkadasina bir kiz)
09. Gelen ?ey köpek balı?ına ne kadar da benziyoo...
10. Hepbirlikte gelmeye cesaret edemezler.
11. Gurup Projemizin teslimi yarindi di mi...
12. Korkma ben attı?ımı vururum.
13. Abi, ?eytan doldurur...
14. Karıcım, son günlerde biraz kilo aldın galiba?
15. Elektrikçiye ne gerek var canım, ben ?imdi hallederim...
16. Atlasam bir?ey olmaz di mi?..
17. O?lum lan ?u herife ayı deme bak
18. Dur basma o dü?meye
19. Hanııım, bi kibrit yak da bakalım bu ne kokusuymu?....
20. Aya bak aya!! Kamyon farı gibi...
21. Yakla?ırsanız atlarım...
22. Baba... Ben hamileyim.
23. Komutanım burayi beklemek çok saçma ama
24. Evladım beni kar?ıdan kar?ıya geçirir misin?
25. Bakın çocuklar, bu deney seti, kapa?ı açılınca güvenlik önlemi olaraktan
elektri?i keser.
26. Çavu? bu fitilin uzunlu?u ne kadardı?
27. Bence burada mayın yok
28. Abiii, formating drive C ne demek?
29. Gel bak Pentagon'u hack ettim!
30. Yok merak etme, formatlamam hard diskini, biliyom ben bu i?i...
31. Bak, i?lemciyi çıkar, kabloyu 220 Volt yazıyo ya, heh, oraya tak!
32. Arkanda ayı var!
33. Sevgilim, abin bizi böyle görse ne yapardı?
34. Kanın yerde kalmayacak!
35. Merak etme bizi vuramaz, menzilin diı?ındayız...
36. Yok olum elektrik gelmiyo ?u anda...
37. Kadranda 260 kmh yazıyo ama ben bunu geçerim hoca...
38. Bungee jumping çok zevkli bi olaymı? ya...
39. Boeing 747'lerin kaza olasılı?ı binde birmi?, iyi uça?a bindik ha...
40. Tüplerimiz sigortalıdır hanımefendi, bakın deniyorum...
41. Korkma, bu tünelden yıllardır tren geçmiyor...
42. Sayin Milas halkı, huzurlarınızda ilk do?algaz oca?ını yakıyorum...
43. Abi çevremizde fazla polis yok, teslim olmayalım, kaçalim abi...
44. Anne, az önce üzerinde kızılay olan dolaptan bonibon alıp yedim...
45. Bu "çuf çuf" sesi de nereden geliyor?
46. Sarı kabloyu kesicem di mi?
47. Benj sarhojz de?ilim! (direksiyon ba?ında)
48. Bak ?imdi telefonu elektrik prizina nasıl ba?lıcam!
49. Abi, namludan bakınca dolu oldu?u anla?ılıyor mu?
50. Tutmayın lan beni, bittin olum sen!!!
51. Su ?i?esinin üstünde neden "Siyanür" yazıyor?
52. Seni düelloya davet ediyorum.
53. Allaah! Adam çarpılıyo len, yardım edin!
54. Avizeler neden sallanıyor yaw?!?
55. Tadı biraz garip geliyo, son kullanma tarihine bi baksana.
56. Aaaa, kara kediye bak ne ?irin... (merdivenin altından geçerken) 57. Yaw
bu kapuskanın neyi var böyle.
58. Karokoldan bu kadar korkmayın yaw... Muhtemelen bi imza için
ça?ırıyorlardır...
59. Ne diyoooon lan sen siiiiibop...
60. Komando ormanda ne bulsa yemeli...Komando Ormanda ne bulsa
yemeli...Komando ormanda ne bulsa yemeli...
61. Yaw bunların hangisi benim romatizma ilacım?
62. Yaw bu kadar korkma Neriman.Sen hiç teleferik kazası duydun mu?
63. Kıpırdamazsan saldırmaz...Hiç kıpırdama...
64. Niye öyle bakıyorsun Muammer?
65. Lan o?lum rus ruleti öylemi oynanır dur da göstereyim...
66. Bak Sadıkçı?ım seninle ilgili bir dedikodu duydum ama önce sana sorayım
dedim. Sahi senin Kontrgerilla ile ili?kin var mı?
67. Artık demokrasiye geçtik o?lum. Darbe marbe olmaz.
68. Müjdemi isterim Turhan abi. Bir kızın daha oldu...
69. Yalan söylüyorsam ?uracıkta öliim...
70. Yaw ?una bak, ne kadar gerçekçi bir oyun....
71. Abi bu yeni aldı?ım modem için paratoner taktık, bi?ey olmaz.
72. Help help borgkkkkkggggggz help help (hehe turiz karı bize el sallıyo)
73. Patron yaaa; bu maa? yetmiyo yaaa; zam yapsana?
74. Senin için ölebilirim...
75. Hoha agam soninda devlet babo köyümüza el attı... Bah uçahlarla hediye
atıyolar...
76. Bak olm hani ak?amları HARLEM`de dola?ılmazdı? Mis gibi dola?ıyom
i?te...
77. ?????t... Sessiz olun ?oför uyuyo...
78. Yaw karıcım koskoca TİTANİK bu hiç batar mı....
79. Vaqqus abi senin için öle böle diyolar... Do?ru mu?
80. Abiii, FORMAT /U ne demek?
81. Yok merak etme, formatlamam hard diskini, biliyom ben bu i?i...
82. Ufacık çocukta bıçak ne gezer? Ben sata?çam walla...
83. Bu kutunun içinden TIK TIK sesler geliyor yaw...
84. Bak ellerimi bırakip bisiklet sürebiliyorum...
85. Ne tatlı, ısırır mı?
86. Sen belediye otobüsü deyip geçme baya hızlı gidiyor bunlar...
87. E?hedüennailaheillallah...
88. Bu külüstür 200 yaparmı..?
89. Arkamda duraca?ına gelde uçurumun manzarasını seyret..
90. Durumun çokımu kötü doktor bey...
91. Çocu?um oynama ?u arabanın el fireni ile..
92. Uçak sanki çatımıza dü?ecek...
93. Hani kontrol kalemi bozuk degildi..
94. Doktorun her dedigini yaparsak açlıktan ölürüzye dostum ye..
95. Hii.!! Kocacı?ım sen Ankarada degil miydin.?
96. Bu telde elektirk var mı.?
97. Bu ilk deneyi?im...
98. Ulan biz bugüne kadar kaç bomba imha ettik kes lan mavi teli...
99. Arkada? biz denizde büyüdük gölde bo?ulmayız.
100. ?öfer bey bir?ey soracaktım..
101. Burası nekadar karanlık önümü göremiyorum
102. Ben kırmızı ı?ıkta durmam..
103. Pilot ?u anda klap krizi geçirse..
105. Sevgilim saçmalama ma?arada ayının ne i?i var..
106. Dönme dolap niye durdu..
107. ?u cevizide koparıyım inecem..
108. Bu ak?am çok yedim galiba..
109. Ne uysal at bu..
110. Çatıya çıkıp anteni düzeltiyim..

- Bak simdi nasil solliycaz...
- Gel abi burasi boyu geçmiyo.
- Aya bak aya, kamyon fari gibi !!!
- Ben denedim korkmayin.
- Bak Kadri abi, suyun derinligi önemli diil, asil is atlamasini bilmek...
- Yav Hayrettin abi, burasi Galatasaray tribünü diil galiba...
- Vakkas abi. senin için öyle böyle diyorlar, dogru mu?
- Hihoha... Bak gelen sey köpekbaligina ne kadar da benziyor.
- Rasim abi, kafesin kapisi kapali degil mi?
- Nalan, bi kibrit yak da bak bakalim ne kokusuymus...
- Baba... Ben hamileyim.
- Yapma Satilmis abi, seytan doldurur.
- Rasim abi su omzumu bi kütürdetsene.
- Sözünü geri alman için sana bes dakka veriyorum.
- Bu külüstür essahtan 200 yapiyor mu?
- Ben bunu bilir bunu söylerim Refik. Tren yolculugu en guvenilir yolculuktur.
- Arkamda duracagina gel de uçurumun manzarasina bak kocacigim...
- Semra'cigim bak arabanin ibresi 200'u gösteriyor.
- Valla bak sarhos bile olmadim bacanak. Gel bir büyük daha devirelim sonra yola çikariz.
- Korkacak bir sey yok sevgilim. Bir imza icin karakola cagiriyorlar... Hepsi bu...
- Yapma Sefik abi seytan doldurur...
- Bak bu sana son tras olusum Refik abi. Pesin pesin söylüyorum bu sefer de orami burami kesersen bundan sonra baska berbere tras olurum haberin olsun.
- Durumum cok mu kötü doktor bey?
- Nesi var bu kapuskanin?
- Ben öldükten sonra tablolarim cok para edecek Aysegül..
- Bogaza gelip temiz hava almayi iyi akil ettik... Çocugum oynama su arabanin el freniyle...
- Aaa evler ne kadar yakinlasti Perihan. Sanki uçak çatilarin üstünden uçuyor. Aaaa...
- Operasyon basariyla tamamlanmistir.
- Elektrikçiye gerek yok. Ben simdi hallederim...
- Öyle mutluyum ki. Gazetedeki yildiz falimda yüz yasina kadar yasayacagim yaziyor.
- Doktora neyin gerek yok. Beni üfürükçü Sabit hocaya götürün.
- Sssst çocuklar, simdi hepimiz birden sandalin öbür tarafina yüklenelim. Sandal batacak diye Selami'nin ödü kopuyor...
- Hani bu kontrol kalemi bozuktu? Bak ne güzel gösteriyor iste.
- Mektubunda diyorsun ki gel gayri.
- Ibibikler öter ötmez ordayim.
- Vatan borcu biter bitmez ordayim..
- Ulan bir de memleket ilerlemiyor derler. Su bindigimiz asansorler on sene öncesine kadar Yugoslavya'dan getirtilirdi. Bunu bizimkiler yapmis. Ne eksigi var?
- Iddia etme Ebru'cugum. Fren sagdaki pedal bence

SÖylenen Son SÖzler

SÖylenen Son SÖzler
01. Postanede bana ait bir koli varmı? onu almaya geldim...
02. O irmikleri neden aldın Seher? Helva mı yapacan?
03. Korkma hanım bu saatte kapımızı kim çalacak? Tanıdık biridir...
04. Hayatımda hiç bu kadar güzel bir yemek yememi?tim...
05. Yalan söylüyorsam ?uracıkta öliim...
06. Tahliye mi oluyorum imam efendi?
07. Gel abi burası boyu geçmiyo...
08. Arabayi neen bu kadar yava? kullanıyorsun (Erkek arkadasina bir kiz)
09. Gelen ?ey köpek balı?ına ne kadar da benziyoo...
10. Hepbirlikte gelmeye cesaret edemezler.
11. Gurup Projemizin teslimi yarindi di mi...
12. Korkma ben attı?ımı vururum.
13. Abi, ?eytan doldurur...
14. Karıcım, son günlerde biraz kilo aldın galiba?
15. Elektrikçiye ne gerek var canım, ben ?imdi hallederim...
16. Atlasam bir?ey olmaz di mi?..
17. O?lum lan ?u herife ayı deme bak
18. Dur basma o dü?meye
19. Hanııım, bi kibrit yak da bakalım bu ne kokusuymu?....
20. Aya bak aya!! Kamyon farı gibi...
21. Yakla?ırsanız atlarım...
22. Baba... Ben hamileyim.
23. Komutanım burayi beklemek çok saçma ama
24. Evladım beni kar?ıdan kar?ıya geçirir misin?
25. Bakın çocuklar, bu deney seti, kapa?ı açılınca güvenlik önlemi olaraktan
elektri?i keser.
26. Çavu? bu fitilin uzunlu?u ne kadardı?
27. Bence burada mayın yok
28. Abiii, formating drive C ne demek?
29. Gel bak Pentagon'u hack ettim!
30. Yok merak etme, formatlamam hard diskini, biliyom ben bu i?i...
31. Bak, i?lemciyi çıkar, kabloyu 220 Volt yazıyo ya, heh, oraya tak!
32. Arkanda ayı var!
33. Sevgilim, abin bizi böyle görse ne yapardı?
34. Kanın yerde kalmayacak!
35. Merak etme bizi vuramaz, menzilin diı?ındayız...
36. Yok olum elektrik gelmiyo ?u anda...
37. Kadranda 260 kmh yazıyo ama ben bunu geçerim hoca...
38. Bungee jumping çok zevkli bi olaymı? ya...
39. Boeing 747'lerin kaza olasılı?ı binde birmi?, iyi uça?a bindik ha...
40. Tüplerimiz sigortalıdır hanımefendi, bakın deniyorum...
41. Korkma, bu tünelden yıllardır tren geçmiyor...
42. Sayin Milas halkı, huzurlarınızda ilk do?algaz oca?ını yakıyorum...
43. Abi çevremizde fazla polis yok, teslim olmayalım, kaçalim abi...
44. Anne, az önce üzerinde kızılay olan dolaptan bonibon alıp yedim...
45. Bu "çuf çuf" sesi de nereden geliyor?
46. Sarı kabloyu kesicem di mi?
47. Benj sarhojz de?ilim! (direksiyon ba?ında)
48. Bak ?imdi telefonu elektrik prizina nasıl ba?lıcam!
49. Abi, namludan bakınca dolu oldu?u anla?ılıyor mu?
50. Tutmayın lan beni, bittin olum sen!!!
51. Su ?i?esinin üstünde neden "Siyanür" yazıyor?
52. Seni düelloya davet ediyorum.
53. Allaah! Adam çarpılıyo len, yardım edin!
54. Avizeler neden sallanıyor yaw?!?
55. Tadı biraz garip geliyo, son kullanma tarihine bi baksana.
56. Aaaa, kara kediye bak ne ?irin... (merdivenin altından geçerken) 57. Yaw
bu kapuskanın neyi var böyle.
58. Karokoldan bu kadar korkmayın yaw... Muhtemelen bi imza için
ça?ırıyorlardır...
59. Ne diyoooon lan sen siiiiibop...
60. Komando ormanda ne bulsa yemeli...Komando Ormanda ne bulsa
yemeli...Komando ormanda ne bulsa yemeli...
61. Yaw bunların hangisi benim romatizma ilacım?
62. Yaw bu kadar korkma Neriman.Sen hiç teleferik kazası duydun mu?
63. Kıpırdamazsan saldırmaz...Hiç kıpırdama...
64. Niye öyle bakıyorsun Muammer?
65. Lan o?lum rus ruleti öylemi oynanır dur da göstereyim...
66. Bak Sadıkçı?ım seninle ilgili bir dedikodu duydum ama önce sana sorayım
dedim. Sahi senin Kontrgerilla ile ili?kin var mı?
67. Artık demokrasiye geçtik o?lum. Darbe marbe olmaz.
68. Müjdemi isterim Turhan abi. Bir kızın daha oldu...
69. Yalan söylüyorsam ?uracıkta öliim...
70. Yaw ?una bak, ne kadar gerçekçi bir oyun....
71. Abi bu yeni aldı?ım modem için paratoner taktık, bi?ey olmaz.
72. Help help borgkkkkkggggggz help help (hehe turiz karı bize el sallıyo)
73. Patron yaaa; bu maa? yetmiyo yaaa; zam yapsana?
74. Senin için ölebilirim...
75. Hoha agam soninda devlet babo köyümüza el attı... Bah uçahlarla hediye
atıyolar...
76. Bak olm hani ak?amları HARLEM`de dola?ılmazdı? Mis gibi dola?ıyom
i?te...
77. ?????t... Sessiz olun ?oför uyuyo...
78. Yaw karıcım koskoca TİTANİK bu hiç batar mı....
79. Vaqqus abi senin için öle böle diyolar... Do?ru mu?
80. Abiii, FORMAT /U ne demek?
81. Yok merak etme, formatlamam hard diskini, biliyom ben bu i?i...
82. Ufacık çocukta bıçak ne gezer? Ben sata?çam walla...
83. Bu kutunun içinden TIK TIK sesler geliyor yaw...
84. Bak ellerimi bırakip bisiklet sürebiliyorum...
85. Ne tatlı, ısırır mı?
86. Sen belediye otobüsü deyip geçme baya hızlı gidiyor bunlar...
87. E?hedüennailaheillallah...
88. Bu külüstür 200 yaparmı..?
89. Arkamda duraca?ına gelde uçurumun manzarasını seyret..
90. Durumun çokımu kötü doktor bey...
91. Çocu?um oynama ?u arabanın el fireni ile..
92. Uçak sanki çatımıza dü?ecek...
93. Hani kontrol kalemi bozuk degildi..
94. Doktorun her dedigini yaparsak açlıktan ölürüzye dostum ye..
95. Hii.!! Kocacı?ım sen Ankarada degil miydin.?
96. Bu telde elektirk var mı.?
97. Bu ilk deneyi?im...
98. Ulan biz bugüne kadar kaç bomba imha ettik kes lan mavi teli...
99. Arkada? biz denizde büyüdük gölde bo?ulmayız.
100. ?öfer bey bir?ey soracaktım..
101. Burası nekadar karanlık önümü göremiyorum
102. Ben kırmızı ı?ıkta durmam..
103. Pilot ?u anda klap krizi geçirse..
105. Sevgilim saçmalama ma?arada ayının ne i?i var..
106. Dönme dolap niye durdu..
107. ?u cevizide koparıyım inecem..
108. Bu ak?am çok yedim galiba..
109. Ne uysal at bu..
110. Çatıya çıkıp anteni düzeltiyim..

- Bak simdi nasil solliycaz...
- Gel abi burasi boyu geçmiyo.
- Aya bak aya, kamyon fari gibi !!!
- Ben denedim korkmayin.
- Bak Kadri abi, suyun derinligi önemli diil, asil is atlamasini bilmek...
- Yav Hayrettin abi, burasi Galatasaray tribünü diil galiba...
- Vakkas abi. senin için öyle böyle diyorlar, dogru mu?
- Hihoha... Bak gelen sey köpekbaligina ne kadar da benziyor.
- Rasim abi, kafesin kapisi kapali degil mi?
- Nalan, bi kibrit yak da bak bakalim ne kokusuymus...
- Baba... Ben hamileyim.
- Yapma Satilmis abi, seytan doldurur.
- Rasim abi su omzumu bi kütürdetsene.
- Sözünü geri alman için sana bes dakka veriyorum.
- Bu külüstür essahtan 200 yapiyor mu?
- Ben bunu bilir bunu söylerim Refik. Tren yolculugu en guvenilir yolculuktur.
- Arkamda duracagina gel de uçurumun manzarasina bak kocacigim...
- Semra'cigim bak arabanin ibresi 200'u gösteriyor.
- Valla bak sarhos bile olmadim bacanak. Gel bir büyük daha devirelim sonra yola çikariz.
- Korkacak bir sey yok sevgilim. Bir imza icin karakola cagiriyorlar... Hepsi bu...
- Yapma Sefik abi seytan doldurur...
- Bak bu sana son tras olusum Refik abi. Pesin pesin söylüyorum bu sefer de orami burami kesersen bundan sonra baska berbere tras olurum haberin olsun.
- Durumum cok mu kötü doktor bey?
- Nesi var bu kapuskanin?
- Ben öldükten sonra tablolarim cok para edecek Aysegül..
- Bogaza gelip temiz hava almayi iyi akil ettik... Çocugum oynama su arabanin el freniyle...
- Aaa evler ne kadar yakinlasti Perihan. Sanki uçak çatilarin üstünden uçuyor. Aaaa...
- Operasyon basariyla tamamlanmistir.
- Elektrikçiye gerek yok. Ben simdi hallederim...
- Öyle mutluyum ki. Gazetedeki yildiz falimda yüz yasina kadar yasayacagim yaziyor.
- Doktora neyin gerek yok. Beni üfürükçü Sabit hocaya götürün.
- Sssst çocuklar, simdi hepimiz birden sandalin öbür tarafina yüklenelim. Sandal batacak diye Selami'nin ödü kopuyor...
- Hani bu kontrol kalemi bozuktu? Bak ne güzel gösteriyor iste.
- Mektubunda diyorsun ki gel gayri.
- Ibibikler öter ötmez ordayim.
- Vatan borcu biter bitmez ordayim..
- Ulan bir de memleket ilerlemiyor derler. Su bindigimiz asansorler on sene öncesine kadar Yugoslavya'dan getirtilirdi. Bunu bizimkiler yapmis. Ne eksigi var?
- Iddia etme Ebru'cugum. Fren sagdaki pedal bence

SIZ HANGI CIZGI FILM KARAKTERISINIZ?

SIZ HANGI CIZGI FILM KARAKTERISINIZ?
Asagidaki test ile sizin hangi cizgifilm karakteri oldugunuzu bulucaz...

1) Sevgilinizle mukemmel bir aksam size bunlardan hangisini cagristiriyor?

a) Mum isiginda romantik bir yemek (4 puan)
b) Lunaparka gitmek (2 puan)
c) Parkta rollerblade'le turlamak (5 puan)
d) Bir rock konserine gitmek (1 puan)
e) Sinemaya gitmek (3 puan)

2) En sevdiginiz muzik?.
a) Rock and RolL (2 puan)
b) Alternative (1 puan)
c) Soft Rock (4 puan)
d) Klasik (5 puan)
e) Pop ( 3 puan)

3) Ne t?r filmleri seversiniz?
a) Komedi ( 2 puan)
b) Korku (1 puan)
c) Muzikal (3 puan)
d) Romantik (4 puan)
e) Belgesel ( 5 puan)

4) Asagidaki mesleklerden birini secmek zorundasiniz... secin bakalim
a) Garson (4 puan)
b) Futbolcu (5 puan)
c) Ogretmen (3 puan)
d) Polis (2 puan)
e) Barmen/Barmaid (1 puan)

5) 1 saat bos vaktinizi asagidakilerden hangisini yaparak degerlendirirsiniz?
a) Disarida calismak (5 puan)
b) Okumak (4 puan)
c) TV seyretmek (2 puan)
d) Radyo dinlemek (1 puan)
e) Uyumak (3 puan)

6) Asagidaki renklerden birini secin?
a) Sari (1 puan)
b) Beyaz (5 puan)
c) Mavi (3 puan)
d) Kahverengi (2 puan)
e) Kirmizi (4 puan)

7) Su anda onunuze sunlardan hangisi gelse dayanamaz goturursunuz??
a) Dondurma (3 puan)
b) Pizza (2 puan)
c) Sushi (1 puan)
d) Makarna (4 puan)
e) Salata (5 puan)

8) En sevdiginiz tatil/bayram ?
a) Cadilar Bayrami (1 puan)
b) Seker Bayrami (3 puan)
c) Yilbasi (2 puan)
d) Sevgililer Gunu (4 puan)
e) Kurban Bayrami (5 puan)

9) Simdi atlayip gidebilseniz suralardan hangisine giderdiniz?
a) Paris (4 puan)
b) Ispanya (5 puan)
c) Las Vegas (1 puan)
d) Hawaii ( 2 puan)
e) Hollywood (3 puan)

10) Nasil biriyle vaktinizi gecirmekten hoslanirsiniz?
a) Akilli biri (5 puan)
b) Guzel/yakisikli biri (2 puan)
c) Bir parti canavari (1 puan)
d) Komik biri (3 puan)
e) Duygusal biri (4 puan)

Simdi butun puanlarinizi toplayin ve hangi cizgifilm karakteri oldugunuz ortaya ciksin!!!

(10-17 puan): TAZ
Siz vahsi ve cilginsiniz bunu biliyorsunuz. Eglenicem derken ucuyorsunuz. Ama her zaman ne yaptiginizin farkindasiniz,hayatinizin kontrol?n? kaybetmiyorsunuz.Insanlar
olaylara sizin gibi bakmadiginda bu sizi durdurmuyor.
Tavsiye: Bu vahsi karakterinizle kendinizi ve etrafinizdakileri incitebilirsiniz..dikkatli olun

(18-26 puan): BUGS BUNNY
Siz eglenceli, arkadas canlisi ve populersiniz. Civil civil halinizle etrafa nese saciyorsunuz. Cogu zaman ikili iliskilerinizde ucuk kacik davransaniz da inandiginiz degerlerden taviz vermiyorsunuz. Evlilik ve cocuk sahibi olmanin sizin icin bir anlami var ama buna sira gelmeden once yeterince olay ve insan tecrube etmek istiyorsunuz...
Tavsiye: Insanlarin aldiginiz kararlarda sizi bu kadar etkilemelerine izin vermeyin

(27-34 puan): TWEETY
Oyle tatlisiniz ki sizi sevmemek imkansiz.Siz insanlarin asla kaybetmek istemeyecegi t?rden bir dostsunuz.Kimseyi incitmemek icin kendinizi incittiginiz bile olur. Siz genellikle olaylar karsisinda olgun ve sakin bir tavirdasiniz.
Tavsiye: Herkes gorundugu gibi degildir bunu unutmayin.

(35-42 puan): MICKEY MOUSE
Siz iflah olmaz bir romantiksiniz..Sarap, kirmizi guller,bunlar sizin yasam tarziniz..soz verir ve o sozu ne olursa olsun yerine getirirsiniz.Ailenize cok baglisiniz. Annenizi her haftasonu ararsiniz, ozel gunleri asla unutmazsiniz..
Tavsiye: Fazla romantizmin sizi gerceklerden uzaklastirmasina izin vermeyin...

(43-50 puan): SPEEDY GONZALES
Sizin en belirgin ozelliginiz hizli ve dogru karar verebilmeniz. Her olay icin kafanizda bir planiniz vardir. Fiziksel ve zihinsel gucunuz cok fazla. Mantikli, ilimli ve yapici tavirlarinizla cogu kisinin kendine ornek aldigi birisiniz.
Tavsiye: Bazi kucuk olaylar sirf gozardi ettiginiz icin buyuk bir soruna donusebilir

ESKIDEN

ESKIDEN
Çember çevrilir
Su musluktan içilir
Agaçlara tirmanilirdi
Bebekler bezden
Silahlar tahtadan
Resimler kömür karasindan yapilirdi
Kizlara ninelerinin, erkeklere dedelerinin
Isimleri konulur
Saatli maarif okunurdu
Komsuda pisen
Bize de piser
Bizde pisen komsuya düserdi
Geceler ayaz
Sokaklar karanlik
Yildizlar parlak olurdu
Tursu, salça, manti
Evde yapilir
Karpuz kuyuda sogutulurdu
Erik agacinin çiçegi
Pencere camimiza yaslanir
Güz yapraklari bahçemize düserdi
Kardan adam yapilir
Evlerde soba yakilir
Kis gecelerinde masal anlatilirdi
Merdiven çikilir
Aidat ödenmez
Yönetici seçilmezdi
Evler badanali
Sokaklar lambasiz
Mahalleler bekçili olurdu
Ajans radyodan dinlenir
Çizgili roman okunur
Defterlere kenar süsü yapilirdi
Hayat
Arkasi yarin gibiydi
Kesintisizdi
Her gün yasanacak bir sey vardi
Herkes kendi düsünü kurar
Kendi hayatini oynardi
Simdi
Hayat tek perdelik bir oyun
Stand-up bir yalnizlik gibi
Simdi
Herkes
Yogun
Yorgun
Ve
Tek basina
CAN DÜNDAR

ESKIDEN

ESKIDEN
Çember çevrilir
Su musluktan içilir
Agaçlara tirmanilirdi
Bebekler bezden
Silahlar tahtadan
Resimler kömür karasindan yapilirdi
Kizlara ninelerinin, erkeklere dedelerinin
Isimleri konulur
Saatli maarif okunurdu
Komsuda pisen
Bize de piser
Bizde pisen komsuya düserdi
Geceler ayaz
Sokaklar karanlik
Yildizlar parlak olurdu
Tursu, salça, manti
Evde yapilir
Karpuz kuyuda sogutulurdu
Erik agacinin çiçegi
Pencere camimiza yaslanir
Güz yapraklari bahçemize düserdi
Kardan adam yapilir
Evlerde soba yakilir
Kis gecelerinde masal anlatilirdi
Merdiven çikilir
Aidat ödenmez
Yönetici seçilmezdi
Evler badanali
Sokaklar lambasiz
Mahalleler bekçili olurdu
Ajans radyodan dinlenir
Çizgili roman okunur
Defterlere kenar süsü yapilirdi
Hayat
Arkasi yarin gibiydi
Kesintisizdi
Her gün yasanacak bir sey vardi
Herkes kendi düsünü kurar
Kendi hayatini oynardi
Simdi
Hayat tek perdelik bir oyun
Stand-up bir yalnizlik gibi
Simdi
Herkes
Yogun
Yorgun
Ve
Tek basina
CAN DÜNDAR

JAPON BALIKÇISI

JAPON BALIKÇISI



Denizde bir bulutun öldürdüğü
Japon balıkçısı genç bir adamdı.
Dostlarından dinledim bu türküyü
Pasifik'te sapsarı bir akşamdı.

Balık tuttuk yiyen ölür.
Elimize değen ölür.
Bu gemi bir kara tabut,
lumbarından giren ölür.

Balık tuttuk yiyen ölür,
birden değil, ağır ağır,
etleri çürür, dağılır.
Balık tuttuk yiyen ölür.

Elimize değen ölür.
Tuzla, güneşle yıkanan
bu vefalı, bu çalışkan
elimize değen ölür.
Birden değil, ağır ağır,
etleri çürür, dağılır.
Elimize değen ölür...

Badem gözlüm, beni unut.
Bu gemi bir kara tabut,
lumbarından giren ölür.
Üstümüzden geçti bulut.

Badem gözlüm beni unut.
Boynuma sarılma, gülüm,
benden sana geçer ölüm.
Badem gözlüm beni unut.

Bu gemi bir kara tabut.
Badem gözlüm beni unut.
Çürük yumurtadan çürük,
benden yapacağın çocuk.
Bu gemi bir kara tabut.
Bu deniz bir ölü deniz.
İnsanlar ey, nerdesiniz?
Nerdesiniz?

NAZIM HİKMET

TUĞLA

Çok sayıda personelin çalışacağı bir firma açarken personel seçiminizi kolaylaştırmak için bir camı açık bir odaya 100 tuğlayı dağınık bir şekilde bırakın...

Daha sonra odaya 2 veya 3 aday gonderip kapıyı kapatın.

Adayları kendi hallerinde bırakın ve 6 saat sonra odaya giderek durumu analiz edin.


Adaylar;

Eğer tuğlaları sayıyorlarsa Muhasebe bölümüne yerleştirin.

Eğer tuğlaları tekrardan sayıyorlarsa Denetçiler bölümüne yerleştirin.

Eğer odanın her yanına tuğla saçmışlarsa Mühendisliğe yerleştirin

Eğer tuğlaları garip bir düzende sıralamışlarsa Planlama ölümüne yerleştirin.

Eğer tuğlaları birbirlerine atıyorlarsa Operasyonlar bölümüne yerleştirin.

Eğer uyuyorlarsa Güvenlik bölümüne yerleştirin.

Eğer tuğlaları parçalara ayırmışlarsa Bilgi teknolojileri bölümüne yerleştirin.

Eğer boş boş oturuyorlarsa İnsan kaynakları bölümüne yerleştirin

Eğer bir çok farklı kombinasyon denediklerini söylüyorlar ama bir tuğlayı bile yerinden kıpırdatmamışlarsa Satış bölümüne yerleştirin.

Eğer odada degillerse Pazarlama bölümüne yerleştirin.

Eğer camdan boş boş dışarı bakıyorlarsa Stratejik planlama bölümüne yerleştirin.


Ve son olarak

Eğer biribirlerine bişeyler anlatıyorlarsa ve tek tuğla bile yerinden oynamamışsa onları tebrik edin ve Üst yönetime yerleştirin.

Tüm Zamanların En İyi 500 Albümü

Tüm Zamanların En İyi 500 Albümü

Müzik dergisi Rolling Stone, ‘Tüm Zamanların En İyi 500 Albümü’nü seçerek özel sayısında yer verdi. Listede birinciliği efsanevi İngiliz grup The Beatles’ın “Sgt. Pepper’s Lonely Hearts Club Band” albümü aldı.

‘Sgt. Pepper’s Lonely Hearts Club Band’ albümünü sırasıyla ‘Pet Sounds’ (The Beach Boys), ‘Revolver’ (The Beatles), ‘Highway 61 Revisited’ (Bob Dylan), ‘Rubber Soul’ (The Beatles), ‘What’s Going On’ (Marvin Gaye), ‘Exile on Main Street’ (The Rolling Stones), ‘London Calling’ (The Clash), ‘Blonde on Blonde’ (Bob Dylan), ‘The Beatles - The White Album’ (The Beatles) izliyor.

Kayıtlarına 24 Kasım 1966 başlanan albüm karton kapak, kapakta yazılı şarkı sözleri gibi öğeleriyle müzik dünyasında adeta devrim yaratan albüm ‘Sgt. Pepper’s Lonely Hearts Club Band’, birçok müzik grubuna örnek oldu ve akım yarattı.

‘Progressive Rock” türünün doğmasına öncülük ettiği belirtilen çalışma, bazı kaynaklara göre müzik tarihinin “ilk konsept albümü” kabul ediliyor.

Listede, ikinciliği The Beach Boys’un 1966 tarihli çalışması “Pet Sounds” elde etti. Rock tarihinin en önemli kilometre taşlarından sayılan bu çalışma, grubun beyni Brian Wilson tarafından yaratıldı.

Üçüncülüğü The Beatles’ın yedinci albümü olan 1966 tarihli “Revolver” elde ederken, efsanevi grubun “The White Album” isimli 1968 tarihli çalışması onuncu, “Abbey Road” adlı 1969 tarihli çalışması 14., “Please Please Me” 39., “Meet the Beatles” 59., “Let It Be” 86. oldu. “Abbey Road”, kapağında yer alan ve grubun meşhur yaya geçidinden karşıdan karşıya geçen fotoğrafıyla da tanınıyor. Topluluğun toplam 11 çalışması listeye girdi.

Elvis Presley, Nirvana, Stevie Wonder, R.E.M., Miles Davis, Michael Jackson, Frank Sinatra, James Brown, Madonna, Guns’n Roses, Eminem, Pink Floyd, Marvin Gaye, Fleetwood Mac, Led Zeppelin, George Michael, Bruce Springsteen, Queen gibi isimlerin de bulunduğu, geniş yelpazeli listedeki albümlerden bazıları şöyle sıralandı:

1. Sgt. Pepper’s Lonely Hearts Club Band, The Beatles 2. Pet Sounds, The Beach Boys 3. Revolver, The Beatles 4. Highway 61 Revisited, Bob Dylan 5. Rubber Soul, The Beatles 6. What’s Going On, Marvin Gaye 7. Exile on Main Street, The Rolling Stones 8. London Calling, The Clash 9. Blonde on Blonde, Bob Dylan 10. The White Album, The Beatles 11. The Sun Sessions, Elvis Presley 12. Kind of Blue, Miles Davis 13. Velvet Underground and Nico, The Velvet Underground 14. Abbey Road, The Beatles 17. Nevermind, Nirvana 18. Born to Run, Bruce Springsteen 20. Thriller, Michael Jackson 22. Plastic Ono Band, John Lennon 23. Innervisions, Stevie Wonder 26. The Joshua Tree, U2 28. Who’s Next, The Who 39. Please Please Me, The Beatles 42. The Doors, The Doors 43. The Dark Side of the Moon, Pink Floyd 51. Bridge Over Troubled Water, Simon and Garfunkel 55. Elvis Presley, Elvis Presley 56. Songs in the Key of Life, Stevie Wonder 57. Beggars Banquet, The Rolling Stones 59. Meet the Beatles, The Beatles 61. Appetite for Destruction, Guns n’ Roses 62. Achtung Baby, U2 63. Sticky Fingers, The Rolling Stones 66. Led Zeppelin IV, Led Zeppelin 68. Off the Wall, Michael Jackson 70. Physical Graffiti, Led Zeppelin 72. Purple Rain, Prince 73. Back in Black, AC/DC 85. Born in the U.S.A., Bruce Springsteen 86. Let It Be, The Beatles 87. The Wall, Pink Floyd 91. Goodbye Yellow Brick Road, Elton John 100. In the Wee Small Hours, Frank Sinatra 108. Aftermath, The Rolling Stones 114. Out of Our Heads, The Rolling Stones 130. Paranoid, Black Sabbath 139. All That You Can’t Leave Behind, U2 167. Master of Puppets, Metallica 176. Rocks, Aerosmith 180. The Definitive Collection, Abba 181. The Rolling Stones, Now!, The Rolling Stones 187. So, Peter Gabriel 190. From Elvis in Memphis, Elvis Presley 197. Murmur, R.E.M. 199. Highway to Hell, AC/DC 202. Bad, Michael Jackson 204. Dirty Mind, Prince 206. Tea for the Tillerman, Cat Stevens 207. Ten, Pearl Jam 221. War, U2 230. A Night at the Opera, Queen 237. Like a Prayer, Madonna 240. Run-DMC, Run-DMC 247. Automatic for the People, R.E.M. 248. Reasonable Doubt, Jay-Z 249. Low, David Bowie 250. The River, Bruce Springsteen 252. Metallica, Metallica 254. Whitney Houston, Whitney Houston 273. The Slim Shady LP, Eminem 275. Rhythm Nation 1814, Janet Jackson 278. The Immaculate Collection, Madonna 306. Songs for Swingin’ Lovers, Frank Sinatra 310. BloodSugarSexMagik, Red Hot Chili Peppers 311. Unplugged in New York, Nirvana 317. The Eminem Show, Eminem 325. Slowhand, Eric Clapton 332. Help!, The Beatles 336. Superunknown, Soundgarden 342. Violator, Depeche Mode 343. Bat Out of Hell, Meat Loaf 351. Brothers in Arms, Dire Straits 363. Ray of Light, Madonna 373. Post, Bjork 374. The Eagles, The Eagles 376. (What’s the Story) Morning Glory, Oasis 384. Pyromania, Def Leppard 388. A Hard Day’s Night, The Beatles 396. Eliminator, ZZ Top 407. Strange Days, The Doors 417. Boy, U2 420. With the Beatles, The Beatles 439. In Utero, Nirvana 442. Boys Don’t Cry, The Cure 455. Synchronicity, The Police 468. Elton John, Elton John 473. A Rush of Blood to the Head, Coldplay 480. Faith, George Michael 500. Touch, Eurythmics.

ntv
__________________

Tüm Zamanların En İyi 500 Albümü

Tüm Zamanların En İyi 500 Albümü

Müzik dergisi Rolling Stone, ‘Tüm Zamanların En İyi 500 Albümü’nü seçerek özel sayısında yer verdi. Listede birinciliği efsanevi İngiliz grup The Beatles’ın “Sgt. Pepper’s Lonely Hearts Club Band” albümü aldı.

‘Sgt. Pepper’s Lonely Hearts Club Band’ albümünü sırasıyla ‘Pet Sounds’ (The Beach Boys), ‘Revolver’ (The Beatles), ‘Highway 61 Revisited’ (Bob Dylan), ‘Rubber Soul’ (The Beatles), ‘What’s Going On’ (Marvin Gaye), ‘Exile on Main Street’ (The Rolling Stones), ‘London Calling’ (The Clash), ‘Blonde on Blonde’ (Bob Dylan), ‘The Beatles - The White Album’ (The Beatles) izliyor.

Kayıtlarına 24 Kasım 1966 başlanan albüm karton kapak, kapakta yazılı şarkı sözleri gibi öğeleriyle müzik dünyasında adeta devrim yaratan albüm ‘Sgt. Pepper’s Lonely Hearts Club Band’, birçok müzik grubuna örnek oldu ve akım yarattı.

‘Progressive Rock” türünün doğmasına öncülük ettiği belirtilen çalışma, bazı kaynaklara göre müzik tarihinin “ilk konsept albümü” kabul ediliyor.

Listede, ikinciliği The Beach Boys’un 1966 tarihli çalışması “Pet Sounds” elde etti. Rock tarihinin en önemli kilometre taşlarından sayılan bu çalışma, grubun beyni Brian Wilson tarafından yaratıldı.

Üçüncülüğü The Beatles’ın yedinci albümü olan 1966 tarihli “Revolver” elde ederken, efsanevi grubun “The White Album” isimli 1968 tarihli çalışması onuncu, “Abbey Road” adlı 1969 tarihli çalışması 14., “Please Please Me” 39., “Meet the Beatles” 59., “Let It Be” 86. oldu. “Abbey Road”, kapağında yer alan ve grubun meşhur yaya geçidinden karşıdan karşıya geçen fotoğrafıyla da tanınıyor. Topluluğun toplam 11 çalışması listeye girdi.

Elvis Presley, Nirvana, Stevie Wonder, R.E.M., Miles Davis, Michael Jackson, Frank Sinatra, James Brown, Madonna, Guns’n Roses, Eminem, Pink Floyd, Marvin Gaye, Fleetwood Mac, Led Zeppelin, George Michael, Bruce Springsteen, Queen gibi isimlerin de bulunduğu, geniş yelpazeli listedeki albümlerden bazıları şöyle sıralandı:

1. Sgt. Pepper’s Lonely Hearts Club Band, The Beatles 2. Pet Sounds, The Beach Boys 3. Revolver, The Beatles 4. Highway 61 Revisited, Bob Dylan 5. Rubber Soul, The Beatles 6. What’s Going On, Marvin Gaye 7. Exile on Main Street, The Rolling Stones 8. London Calling, The Clash 9. Blonde on Blonde, Bob Dylan 10. The White Album, The Beatles 11. The Sun Sessions, Elvis Presley 12. Kind of Blue, Miles Davis 13. Velvet Underground and Nico, The Velvet Underground 14. Abbey Road, The Beatles 17. Nevermind, Nirvana 18. Born to Run, Bruce Springsteen 20. Thriller, Michael Jackson 22. Plastic Ono Band, John Lennon 23. Innervisions, Stevie Wonder 26. The Joshua Tree, U2 28. Who’s Next, The Who 39. Please Please Me, The Beatles 42. The Doors, The Doors 43. The Dark Side of the Moon, Pink Floyd 51. Bridge Over Troubled Water, Simon and Garfunkel 55. Elvis Presley, Elvis Presley 56. Songs in the Key of Life, Stevie Wonder 57. Beggars Banquet, The Rolling Stones 59. Meet the Beatles, The Beatles 61. Appetite for Destruction, Guns n’ Roses 62. Achtung Baby, U2 63. Sticky Fingers, The Rolling Stones 66. Led Zeppelin IV, Led Zeppelin 68. Off the Wall, Michael Jackson 70. Physical Graffiti, Led Zeppelin 72. Purple Rain, Prince 73. Back in Black, AC/DC 85. Born in the U.S.A., Bruce Springsteen 86. Let It Be, The Beatles 87. The Wall, Pink Floyd 91. Goodbye Yellow Brick Road, Elton John 100. In the Wee Small Hours, Frank Sinatra 108. Aftermath, The Rolling Stones 114. Out of Our Heads, The Rolling Stones 130. Paranoid, Black Sabbath 139. All That You Can’t Leave Behind, U2 167. Master of Puppets, Metallica 176. Rocks, Aerosmith 180. The Definitive Collection, Abba 181. The Rolling Stones, Now!, The Rolling Stones 187. So, Peter Gabriel 190. From Elvis in Memphis, Elvis Presley 197. Murmur, R.E.M. 199. Highway to Hell, AC/DC 202. Bad, Michael Jackson 204. Dirty Mind, Prince 206. Tea for the Tillerman, Cat Stevens 207. Ten, Pearl Jam 221. War, U2 230. A Night at the Opera, Queen 237. Like a Prayer, Madonna 240. Run-DMC, Run-DMC 247. Automatic for the People, R.E.M. 248. Reasonable Doubt, Jay-Z 249. Low, David Bowie 250. The River, Bruce Springsteen 252. Metallica, Metallica 254. Whitney Houston, Whitney Houston 273. The Slim Shady LP, Eminem 275. Rhythm Nation 1814, Janet Jackson 278. The Immaculate Collection, Madonna 306. Songs for Swingin’ Lovers, Frank Sinatra 310. BloodSugarSexMagik, Red Hot Chili Peppers 311. Unplugged in New York, Nirvana 317. The Eminem Show, Eminem 325. Slowhand, Eric Clapton 332. Help!, The Beatles 336. Superunknown, Soundgarden 342. Violator, Depeche Mode 343. Bat Out of Hell, Meat Loaf 351. Brothers in Arms, Dire Straits 363. Ray of Light, Madonna 373. Post, Bjork 374. The Eagles, The Eagles 376. (What’s the Story) Morning Glory, Oasis 384. Pyromania, Def Leppard 388. A Hard Day’s Night, The Beatles 396. Eliminator, ZZ Top 407. Strange Days, The Doors 417. Boy, U2 420. With the Beatles, The Beatles 439. In Utero, Nirvana 442. Boys Don’t Cry, The Cure 455. Synchronicity, The Police 468. Elton John, Elton John 473. A Rush of Blood to the Head, Coldplay 480. Faith, George Michael 500. Touch, Eurythmics.

ntv
__________________

LÜZUMSUZ BİLGİLER ANSİKLOPEDİSİ

LÜZUMSUZ BİLGİLER ANSİKLOPEDİSİ

1. Adetler
1.01. İngiltere'de trafik niçin soldan akar?
1.02. Niçin trafik lambaları kırmızı, sarı ve yeşildir?
1.03. Erkek bebeklerin giysileri niçin mavidir?
1.04. Erkeklerin düğmeleri niçin sağdadır?
1.05. İnsanlar niçin tokalaşıyorlar?
1.06. Matemde bayraklar niçin yarıya indirilir?
1.07. Şemsiyelerin çoğunun rengi niçin siyahtır?
1.08. Günümüzde üniformalar niçin haki renkte?
1.09. Eski insanlar tuvaletlerini nasıl yapıyorlardı?
1.10. Erkekler eskiden nasıl tıraş oluyorlardı?
1.11. Ata neden soldan binilir?
1.12. Erkekler niçin kravat takar?
1.13. Gelinliklerin rengi niçin beyazdır?





2. Batıl inançlar
2.01. 13 sayısı niçin uğursuzdur?
2.02. Ayna kırılması niçin uğursuzluk getirir?
2.03. Nazar değmesi nasıl oluyor?
2.04. Kara kedi geçmesi niçin uğursuzluk getirir?
2.05. Merdivenin altından geçmek neden uğursuzluk sayılır?
2.06. Niçin tahtaya vuruyoruz?





3. Günlük yaşam
3.01. Niçin müzikten hoşlanıyoruz?
3.02. Ayların günleri niçin 28, 30, 31 gibi farklı?
3.03. Bozuk paraların kenarları niçin tırtıllıdır?
3.04. Sirk çadırları niçin daima daire biçimindedir?
3.05. Niçin kurşunkalemlerin çoğu altıgen ve sarı renkte?
3.06. Buz neden kaygandır?
3.07. Saatler niçin ileri-geri alınır?
3.08. Bir saat niçin 60 dakikadır?
3.09. Saatin akrep ve yelkovanı niçin sağa dönüyor?
3.10. İskambil kağıtlarındaki şekillerin anlamı nedir?
3.11. Buzlanmış yollara niçin tuz dökülüyor?
3.12. 24 ayar altın ne demektir?
3.13. Yüzme yarışları niçin dört ayrı stilde yapılıyor?
3.14. İngilizce'de hindiye niçin Turkey deniliyor?


3.15. Yağmurda koşan niçin daha çok ıslanıyor?
3.16. Ev çiçekleri bize nasıl zarar verebilirler?
3.17. Sabun kiri nasıl gideriyor?
3.18. Sirklerde kılıcı nasıl yutuyorlar?
3.19. Gazeteler niçin enine düzgün yırtılmıyor?
3.20. Atletler niçin saat yönünün aksine koşuyorlar?
3.21. Boks ringleri niçin dört köşedir?
3.22. Asansör düşerken zıplanırsa ne olur?
3.23. Mum yanınca niçin geriye bir şey kalmıyor?
3.24. Yazın niçin açık renk giysiler giyiyoruz?
3.25. Camın arkasında güneşte bronzlaşabilir miyiz?
3.26. Elektrik insanı nasıl çarpıyor?





4.İnsan
4.01. Ağrı nedir?
4.02. Nasıl sarhoş olunuyor?
4.03. Vurgun yemek nasıl olur?
4.04. Neden esneriz?
4.05. Niçin yaşlanıyoruz?
4.06. Niçin gıdıklanıyoruz?
4.07. Renklerden nasıl etkileniriz?
4.08. Saçlarımız niçin uzuyor?
4.09. Niçin uyuyoruz?
4.10. Uyku nedir?
4.11. Vücudumuz ısısını nasıl ayarlıyor?
4.12. Alkolün ne kadarı trafikte zararlıdır?
4.13. Banyodan sonra ellerimiz niçin buruşur?
4.14. Jet-lag olayı nedir?
4.15. Karagözlülerin çocuğu nasıl mavi gözlü olabilir?
4.16. Aynı anne-babanın çocukları niçin farklı oluyor?
4.17. Kanımız kırmızı iken damarlarımız niçin mavi?
4.18. İnsanlar niçin dondurularak saklanamıyor?
4.19. Suyun altında niçin bulanık görürüz?
4.20. İnsanların niçin bazıları solaktır?
4.21. Parmaklarımız niçin çıtlar?
4.22. Uyurken beynimizde neler oluyor?
4.23. Niçin hıçkırırız?
4.24. Taşıt tutması nasıl oluyor?
4.25. Niçin gülüyoruz?
4.26. İnsanlar nasıl yüzebiliyor?
4.27. Niçin insanların kanları birbirlerinden farklı?
4.28. Niçin hapşırıyoruz?
4.29. Saçlarımız niçin beyazlaşıyor?
4.30. Tırnaklarımız nasıl uzuyor?
4.31. Erkek ve kadınların el yazıları farklı mıdır?
4.32. Yirmi yaş dişiniz neden geç çıkıyor?
4.33. Niçin her insanın sesi farklıdır?





5. Hayvanlar dünyası
5.01. Niçin böcek yemiyoruz?
5.02. Kırmızı renk boğaları niçin kızdırır?
5.03. Sivrisinekler insanı niçin sokar?
5.04. Tellere konan kuşlar niçin çarpılmıyorlar?
5.05. Atlar nasıl ayakta uyuyabiliyorlar?
5.06. Kuşlar niçin 'V şeklinde uçuyorlar?
5.07. Kediler nasıl hep dört ayak üzerine düşerler?
5.08. Yeşil ot yiyen ineklerin sütleri niçin beyazdır?
5.09. Sinekler tavanda nasıl yürüyebiliyorlar?
5.10. Bir köpek yaşı niçin yedi insan yaşına eşittir?
5.11. Kutuplarda hayvanlar nasıl yaşıyorlar?
5.12. Örümcek ağının özelliği nedir?
5.13. Yarasalar niçin kan emer?
5.14. Yağmurda karıncalara niçin bir şey olmuyor?
5.15. Hayvanlar niçin kış uykusuna yatarlar?





6. Teknoloji
6.01. Telefon şehir kodları nasıl veriliyor?
6.02. Şarkı söyleyerek bir bardak nasıl kırılabilir?
6.03. Kuru temizleme nasıl yapılıyor?
6.04. Cereyan kesilince telefonlar nasıl çalışıyor?
6.05. Mikrodalga fırınlar yiyeceği nasıl pişirir?
6.06. Barkod nedir?
6.07. Yalan makinesi nasıl çalışır?
6.08. Silah susturucuları nasıl çalışır?
6.09. Telefon tuşlarında niçin çıkıntılar var?
6.10. Arabamızın aynaları niçin farklı gösteriyor?
6.11. Soğuk havada arabamız niçin zor çalışıyor?
6.12. Uçaklar arkalarında niçin bulut bırakıyorlar?
6.13. Helikopterlerin arka pervaneleri ne işe yarar?
6.14. Fotoğraflarda gözler niçin kırmızı çıkıyor?
6.15. Floresan lambalar niçin daha ekonomiktir?
6.16. Paraşütle ilk nasıl atlanıldı, kim atladı?
6.17. Bumerang nasıl geri gelebiliyor?
6.18. Kağıt nasıl yapılıyor?
6.19. En yüksek ses hangisidir?
6.20. Paslanmaz çelik niçin paslanmaz?
6.21. Arabalarda hava yastıkları nasıl çalışıyor?


7. Yiyecekler
7.01. Biber neden acıdır?
7.02. Hamburgerin adı nereden geliyor?
7.03. Yiyecekler tuzlanarak nasıl saklanabiliyor?
7.04. Soğan doğrarken niçin gözümüz yaşarır?
7.05. İnsanlar yiyeceklerini niçin pişirerek yerler?
7.06. Bira içenler niçin sık tuvalete giderler?


7.07. Diyet kola suda nasıl yüzebiliyor?
7.08. Elma kesilince niçin kararıyor?
7.09. Patlamış mısır nasıl patlıyor?
7.10. Domates niçin meyvedir?
7.11. Un niçin çok tehlikeli bir patlayıcıdır?





8. Dünyamız
8.01. Gökyüzü neden mavidir?
8.02. Arzın merkezine seyahat nasıl olurdu?
8.03. Deniz suyu niçin tuzludur?
8.04. Güneşe yaklaştıkça hava niçin soğuyor?
8.05. Suyun hacmi, donunca niçin küçülmüyor?
8.06. Yaşanmış en düşük ve en yüksek sıcaklık kaç derecedir?
8.07. Bulutlar nasıl oluşuyor ?
8.08. Niçin yağmur yağıyor ?
8.09. Niçin kar yağıyor ?
8.10. Yıldırım nasıl düşüyor?
8.11. Niçin gök gürlüyor?
8.12. Niçin ayı bazen gündüz de görüyoruz?
8.13. Yıldızların ışıkları gece niçin kırpışıyor?
8.14. Lavabodan su niçin sağa dönerek boşalıyor?





1
ADETLER
1.01 İngiltere'de trafik niçin soldan akar?
Bir zamanlar herkes İngilizler gibi yolun solundan gidiyordu. Bunun için de çok
geçerli bir sebep vardı.
Yüzyıllarca önce yolun karşısından gelenin dost mu, yoksa düşman mı olduğunu
kestirmek mümkün değildi. İnsanların çoğu sağ ellerini kullandıkları için, yolun
solundan, duvar dibinden (yaya veya atla) giderek sol taraflarını emniyete alır,
sağ ellerini kılıçlarını hemen çekecek şekilde hazır bekletirlerdi.
Yolun solundan seyahat, ilk defa 1300 yıllarında, papanın Roma'ya gelecek
hacıların yolda karmaşaya sebep vermemeleri için, yolun solundan gitmelerini
söylemesiyle resmileşti ve yüzyıllar boyu devam etti.
18. yüzyılın sonlarında ABD'de birçok atın çektiği posta arabalarında, sürücü
koltuğu yoktu ve sürücü en arkada ve soldaki atın üstünde oturuyordu. Bu da
yolun solundan gidildiğinde karşıdan geleni ve yolun kontrolünü zorlaştırıyordu.
Çok geçmeden ABD'de trafik sağdan işlemeye başladı. Fransız İhtilali sırasında,
ihtilalin liderlerinden Maximilien Robespierre, büyük bir olasılıkla Katolik
kiliseye meydan okuyanlara bir jest olsun diye, Parislilerden yolların sağından
gitmelerini istedi.
Bir süre sonra aslında kendisi de bir solak olan Napolyon, ordularındaki ikmal
arabalarının yolların sağından gitmeleri emrini verdi ve zaptettiği her ülkede de
bu uygulamayı hayata geçirdi.
İngiltere hiçbir zaman Napolyon tarafından zapt edilemediğinden İngilizler
yolun solundan gitme alışkanlıklarından vazgeçmediler. Avustralya, Hindistan
gibi tüm eski sömürgelerinde de bu usulü devam ettirdiler. Zaten İngilizler'de
Amerikalılardan farklı olarak sürücü arabanın üstünde ve sağında oturuyordu.
Modern araba teknolojisinin gelişmesi ile bu gelişimin dünyada öncüsü olan
ABD'de sürücü koltuğu ve direksiyon sağdan gidişe uygun olarak sola konuldu ve
dünyanın birçok bölgesinde bu şekilde yaygınlaştı.
İngiltere'de ve eski sömürgelerinde, trafik akışını sağ şeride almanın faturası o
kadar yüklüdür ki, artık isteseler de kolay kolay bunu yapamazlar.
Hangi ülkede olursanız olun, trafiğin yönü ister sağdan olsun ister soldan,
karşıdan karşıya geçmeden önce, siz yine de her iki yöne bakmayı ihmal etmeyin.
1.02 Niçin trafik lambaları kırmızı, sarı ve yeşildir?
Trafik ışıkları uygulaması, önceleri demiryollarının trenleri kontrol için
uyguladığı sinyaller Örnek alınarak başlamıştır. Demiryolları idaresi kırmızı
rengi 'dur' sinyali olarak seçmişti. Kırmızı renk kan rengi olduğundan asırlar





boyu tehlikenin, tahribatın ve ölümün simgesi olmuştur. Demiryolları ilk
faaliyete geçtiği 1830'lu yıllarda 'ikaz' ışığının rengi yeşil, 'geç' ışığının ise
beyazdı.
Bir süre sonra beyaz sinyal problem yaratmaya başladı. Beyaz renkli 'geç' sinyali
diğer sokak lambaları ile karıştırılabiliyordu. Ama daha da kötüsü 'dur'
işaretlerine konulan kırmızı mercekler yerlerinden düşünce ışık beyazlaşıyor,
'geç' sinyali olarak algılanıyor ve kazalara yol açabiliyordu.
Sonunda demiryolcular kırmızıyı 'dur', yeşili 'geç' sarı rengi de 'ikaz' sinyali
olarak kullanmaya başladılar. Bilindiği gibi sarı, renk spektrumu içinde en göz
alıcı renktir. Böylece makinist bir sinyalin bulunması gereken yerde beyaz ışığı
görürse, bir şeylerin yanlış olduğunu anlıyor ve tedbirini alıyordu.
Karayollarına gelince, yollarda sadece atların ve at arabalarının bulunduğu
tarihlerde bile dünyanın büyük şehirlerinde trafik sorundu. İlk trafik lambası
otomobillerin ortaya çıkmasından çok önce 1868'de Londra'da kullanıldı. Gazla
yakılan ve bir eksen etrafında döndürülebilen kırmızı ve yeşil lambalar bir yıl
sonra patlayıp, kendilerini çeviren polisi de yaralayınca bu uygulama ortadan
kalktı.
Ama öte yandan otomobillerin ortaya çıkması ve şehirlerde dolaşmaya
başlamalarıyla birlikte durum iyice kötüleşti. Çeşitli şehirlerde değişik
uygulamalar yapıldı. Demiryollarındaki uygulama örnek alındı ama
demiryollarında birbirine paralel iki hat vardı. Bu sistem iki yolun kesiştiği
kavşaklarda işe yaramıyordu.
Sonunda günümüzdekilere benzeyen ilk elektrikli otomatik trafik lambasını,
ilkokul mezunu ve ABD'deki Cleveland'da otomobil sahibi ilk siyah olan Garrett
Morgan geliştirdi. 1914'de ilk denemelerine başlayan Morgan 1923'de de
patentini aldı. Morgan 1963'de ölümünden az önce patentini 40 bin dolara
General Electric firmasına sattı.
Morgan'ın lambaları demiryollarına benzer şekilde bir "T" üzerinde kırmızı ve
yeşil iki lambadan ibaretti. Çok geçmeden ikaz anlamında sarı lamba da ilave
edildi ve uygulama bütün dünyaya süratle yayıldı.
Aradan geçen yıllara rağmen sarı renk hala 'ikaz' anlamındadır ama günümüz
sürücüleri onu 'geç' sinyali olarak algılıyorlar.
1.03 Erkek bebeklerin giysileri niçin mavidir? Yüzyıllarca önce insanlarda şeytani güçlerin, bebeklerin veya küçük çocukların
odalarında dolaştıklarına, onların vücutlarına girmek için fırsat kolladıklarına
ilişkin ortak bir inanç vardı. Ayrıca bu şeytani güçlerin, mavi renk tarafından
kovulduğuna da inanılıyordu. Çünkü mavi göklerin rengi idi. Hatta bugün bile
hala Ortadoğu'da şeytanı kovmak için, bazı evlerin kapıları maviye
boyanmaktadır.





O zamanlarda, sülalenin devamı için, erkek bebeklerin önemi daha fazla olduğu
için, şeytan korkar da gider diye, erkek bebeklerin ve küçük erkek çocukların
giysilerinin mavi olması adet haline geldi ve yüzyıllar boyunca devam etti.
Çok sonraları kız bebekler de "erkek bebekler kadar önem kazanınca", onların
giysilerine de bir renk verilmesi ihtiyacı doğdu ve de çiçeklerin en güzeli olan
gülün rengi, yani pembe renk verildi.
1.04 Erkeklerin düğmeleri niçin sağdadır?
Hakikaten, niçin erkeklerin tüm giysilerinde düğmeler sağda, ilikler solda iken
kadın giysilerinde tam tersidir?
İşte, insanların daha çok sağ ellerini kullanmalarından dolayı yerleşen bir
alışkanlık daha. Sağ elini kullanan bir insan için, sağdaki bir düğmeyi, soldaki
bir iliğe geçirmek daha kolaydır. Bu nedenle de erkeklerin düğmeleri daima
sağdadır.
Peki kadınların düğmeleri niçin solda? Kadınların çoğunluğu da, daha çok sağ
ellerini kullanmıyor mu?
Giysilerde düğmelerin kullanılmaya başlanıldığı ilk zamanlarda, düğmeler hem
çabuk kırılabiliyordu, hem de herkesin alamayacağı kadar pahalı idi. Düğme
alabilecek zengin kadınlar da, uzun elbiselerini ancak hizmetçilerinin yardımı ile
giyebiliyorlardı.
Hizmetçiler ise hanımlarının karşısında, onların düğmelerini, sağ ellerini
kullanarak daha rahat ve daha hızlı ilikleyebiliyorlardı (tabii erkeklerin de daha
hızlı çözdüklerini söylemeye gerek yok). Bu neden(ler)le, terziler düğmeleri
hizmetçinin sağına, hanımının ise soluna gelecek şekilde diker oldular.
Günümüzde her kadın, kendi kendine giyinip soyunmasına rağmen nedendir
bilinmez, bu adet değişmedi.
1.05 İnsanlar niçin tokalaşıyorlar?
Tokalaşma aslında çağlar öncesi bir adet. Çok eski çağlarda, tüm erkekler bir
silah taşıyor ve çoğunluğu da bu silahı sağ eli ile kullanıyordu.
Bir erkek diğerine dost olduğunu, elinde silah bulunmadığını göstermek için, boş
sağ elini uzatıyor, diğeri de aynı şeyi yapıyordu. Ama her iki taraf da kendini
emniyete almak, diğerinin aniden silah çekmesine mani olmak için,
birbirlerinden emin olana kadar, birlikte ellerini hafifçe sıkarak duruyorlardı.
Tokalaşırken elleri sallama alışkanlığı, elleri daha iyi kavrayarak, rakibin
giysisinin içinden aniden bir silah çıkarmasını önlemek için başlamış olabilir.
Ancak sonraları dostluğun bir ifadesi oldu.





1.06 Matemde bayraklar niçin yarıya indirilir?
Bu geleneğin kökeni eski deniz savaşlarına kadar uzanıyor. O devirlerde her bir
savaş gemisinin direğinin tepesinde dalgalanan kendine özgü renkli bir bayrağı
vardı. Bir deniz savaşından sonra yenilen gemi, galip tarafın bayrağını asmak
zorundaydı, bunun için de kendi bayrağını yarıya çekerek üstte yer bırakırdı.
Günümüzde böyle bir durum söz konusu değilse de, bayrakları yarıya indirmek
bir saygı ifadesi olarak kaldı. Milletlerin matem günlerinde, önemli devlet
adamlarının ölümünde, diğer milletlerin de bayraklarını yarıya indirmeleri,
mateme katılmak anlamında uluslararası bir gelenek haline geldi.
Hangi ulustan olursa olsun denizde birbirinin yanından geçen gemilerin, geçiş
süresince bayraklarım yarıya indirmeleri geleneği, saygının bir ifadesi olarak
günümüzde hala devam etmektedir.
1.07 Şemsiyelerin çoğunun rengi niçin siyahtır? Şemsiyeler ilk olarak 3400 yıl önce Mezopotamya'da, bir rütbenin, bir ayrıcalığın
sembolü olarak kullanılmaya başlandı. Bu ilk şemsiyeler Mezopotamyalıları
yağmurdan değil, yakıcı güneşten korumak için kullanılıyordu.
Şemsiyeler yüzyıllar boyu hep güneşten korunmak için kullanıldı. Bugün bile
bazı Afrika kabilelerinde şefin arkasında yürüyen bir şemsiye taşıyıcısı
görülmektedir. Hatta İngilizce'de şemsiye anlamındaki 'umbrella' kelimesi,
Latince gölge anlamına gelen 'umbra' kelimesinden türemiştir.
Milattan önce 1200 yıllarına gelindiğinde şemsiye Mısırlılarda biraz dini bir
anlam kazandı. Gökyüzünün Tanrının vücudundan yapılmış, dünyayı koruyan
bir şemsiye olduğuna inanıyorlardı ve başlarının üzerinde taşıdıkları şemsiye
yüksek ahlak sembolü idi.
Romalılar şemsiye kültürünü Mısırlılardan aldılar ama onu hep kadınsı bir
sembol olarak gördüler ve erkekler tarafından hiç kullanılmadı. Yağlı kağıttan
yapılan şemsiyelerin yağmuru da geçirmediği görülünce, kadınlar tarafından
yağmurda da kullanılmaya başlandı. Artık antik tiyatrolarda, yağmurda
kadınlar şemsiyeler altında rahat rahat otururlarken, erkekler sırıl sıklam
ıslanıyorlardı.
Avrupa'da şemsiyelerin yaygın olarak kullanılmasına 1700'lü yıllarda
başlanmıştır. Bu yıllarda şemsiyelerin yünlü kumaşlarının üstü bir çeşit yağ ile
sıvanıyordu. Bu yağ kumaşa su geçirmez bir özellik kazandırıyor ve siyah bir
renk veriyordu. Siyah renkli bu şemsiyeler erkekler tarafından da benimsendi ve
güneş için olan beyaz şemsiyeler kadınların, yağmur için olan siyahlar ise
erkeklerin vazgeçilmez aksesuarları oldu.
Bir çeşit yağ ile sıvanan siyah şemsiyeler gerçekten yağmuru hiç geçirmiyorlardı
ama ömürleri de pek uzun sürmüyordu. Zamanla daha kaliteli şemsiyeler
üretildi, ancak siyah renk su geçirmezliğin bir garantisiymiş gibi algılanmaya
devam edildi. Günümüzde yazın şemsiye kullanma adeti pek kalmadı ama





yağmurda erkekler siyah şemsiye taşımada hala ısrarlı. Kadınlar ise cıvıl cıvıl
renklerdeki şemsiyelerle dolaşıyorlar.
l .08 Günümüzde üniformalar niçin haki renkte?
Napolyon savaşlarına kadar, askeri üniformalar çok renkli ve gösterişli idi.
Ancak savaş teknolojisi geliştikçe bunun da bazı sakıncaları ortaya çıkmaya
başladı. Kılıç ve kalkanla yapılan savaşlarda gösterişli üniformalar düşmanda
moral bozukluğu yaratıyordu ama ateşli silahlar bulununca, bu parlak ve renkli
giysiler uzaktan iyi bir hedef olmaya başladı. Bugün askerler savaşa en uygun
sadelikte giyinerek giderler ve sadece gerekli teçhizatı taşırlar.
Üniformalardaki haki renk ise ilk kez İngilizler tarafından 1850'li yıllarda
Hindistan'da kullanılmaya başlanmıştır. Britanya ordusundan Hary Lumsden
İngiliz askerlerinin beyaz üniformaları nedeni ile kolay hedef olduklarını fark
edince, üniformaların üzerine toz ve çamur sürerek ve biraz da çay ile boyayarak
renklerini gölgeli kahverengine dönüştürmüş ve giysilerin rengini araziye
uydurmaya çalışmıştır. Toprak rengine benzeyen bu üniformalara Hintçe toprak
rengi anlamına gelen 'Khaki' adı verilmiş ve Türkçe'ye de 'haki' olarak geçmiştir.
Khaki 20. yüzyılın başlarında günün standartlarına göre değiştirildi. Bu model
Amerikan özel timleri tarafından tehlikeli görevlerde kullanılmaya başlanıldı.
Birinci Dünya Savaşı'nda da kullanılan bu renkteki kumaşlar çok sert oldukları
için askerlerin hareket kabiliyetlerini azaltıyor ve ıslandıkça daralıyorlardı. 1932
yılında pamuktan üretilen 'cramerton' ordu elbisesi dayanıklı olması ve içinde
kolayca hareket edilebilmesi açısından İkinci Dünya Savaşı'nda ordunun
kullandığı en yaygın arazi elbisesi haline geldi.
Bir sonraki aşama ise askerlerin düşman tarafından görülmemesini sağlayacak
kadar araziye uygun ama aynı zamanda aynı tarafın askerlerinin birbirlerini
vurmamasını sağlayacak şekilde ayırt edilebilir kumaş renk ve desenini
yaratmaktı.
Aslında kamuflaja ilk olarak askerler tarafından değil, hayvanların kendilerini
fark etmelerini önlemek için avcılar tarafından başvurulmuştu. Kamuflaj
desenlerini yaratabilmek için İngiliz ve Fransız orduları ressamlarla işbirliği
yapmıştır. Hatta Picasso'nun ordu giysilerini görünce, 'Bunlar benim desenlerim'
diye bağırdığı bile rivayet edilir.
1.09 Eski insanlar tuvaletlerini nasıl yapıyorlardı?
İnsanlar tarihlerinde çok uzun bir süre tuvalet kullanmadılar. Başlangıçta
hayvanlar nasıl yapıyorlarsa, onlar da öyle yaptılar. İşlerini en yakın çalının
dibinde veya bir ırmak kenarında görebiliyorlardı. Ancak toplumlar geliştikçe,
köyler, kasabalar ortaya çıktıkça tuvalet ihtiyacını karşılamak için daha uzak
mesafelere gitme zorunluluğu doğdu. Ayrıca açıkta bırakılan atıkların yarattığı
kötü koku ve hastalık tehlikeleri de insanlarda bu konuda bazı önlemler almanın
zamanının geldiği bilincini oluşturdu.





Binlerce yıl önce Sümerler, Mısırlılar ve Hindistan'da yaşayanlar oturakta
oturup, ihtiyaçlarını giderdikten sonra oturağa düşenleri uzakta bir yerlere
döküyorlardı. İki bin yıl önce ise Romalılar ilk basit tuvaleti kullanmaya
başladılar. Atıklar oturdukları deliğin içine düşüyor, deliğin altından akan su
onları uzağa taşıyordu.
Çiftçilerin, açık arazide çalışanların ise zaten böyle bir dertleri yoktu. Tarlanın
bir köşesine çukur kazıyor, çukur yeterince dolunca, toprakla dolduruyor ve
başka bir çukur kazıyorlardı. Geceleri ise yataklarının altında bir lazımlık
bulunduruyorlardı.
Ortaçağda kale ve şatolarda atık bir delik vasıtası ile binanın etrafındaki su
birikintisine düşürülüyordu. Bir yere tuvaletini yapıp, onu bir tanktan gelen su
ile sürükleyip, uygun bir yere bırakma fikri ilk olarak Kraliçe 1. Elizabeth
zamanında, 1589 yılında John Harrington'dan geldi. Ancak o zamanlar
İngiltere'deki evlerde ne böyle bir tankı dolduracak, ne de atığı alıp götürecek su
sistemi vardı.
Günümüzdekilere benzer bir tuvalet ancak iki yüzyıl sonra 1778'de İngiltere'de
bir saat yapımcısı olan Alexander Cumming tarafından tasarlandı ve Joseph
Bramah tarafından geliştirildi. Tuvaletlerden evlere yayılan kötü koku ise 1849
yılında Stephen Green'in 'U' şeklinde bir boruyu tuvaletin çıkışına monte etmesi
ile son buldu. Tuvaletlerin ve günümüzde lavaboların da altında bulunan bu 'U'
şeklindeki boruda her zaman bir miktar su kalır ve kokunun oluşmasını önler.
Tabii o zamanlar tuvaletler dökme demirden yapılıyordu. Sonra düzgün
yüzeylerinin temizlenme kolaylığı bakımından seramik tuvaletler üretilmeye
başlanıldı. 1888 yılında ise tuvaletlere zinciri çekilince suyu akan klozetler ilave
edildi.
Bizde tuvaletler için hela, kenef, ayakyolu, WC., 00, yüznumara gibi birçok isim
kullanılır. 'WC.' İngilizce ismindeki 'Water Closet'in baş harfleridir.
Yüznumaranın hikayesi ise değişik. Eskiden Fransa'da otellerde tuvaletler
koridorların uçlarındaydı. Odaların her birine birer numara verirken, tuvaletlere
numarasız demişler ve '00' diye işaretlemişlerdi. Fransızca'daki 'numarasız'
kelimesi ile '100 numara' kelimesi hemen hemen aynı telaffuz edildiğinden, bizde
Fransızcası biraz kıt birinin tercüme hatası sonucu 'yüznumara' olarak
yerleşmiştir.
1.10 Erkekler eskiden nasıl tıraş oluyorlardı?
1991'de Avusturya Alpleri'nde buzullar arasında donmuş bir erkek cesedi
bulundu. Şaşırtıcı olan cesedin 5.200 yıl önce yaşamış birine ait olması ve bugüne
kadar hemen hemen hiç bozulmadan kalabilmesiydi. 'Alp Çobanı' adı verilen bu
cesette dikkat çeken bir başka husus da, yüzünde sakal ve bıyık olmamasıydı.
Arkeologlara göre erkekler tarih öncesi devirlerde de tıraş oluyorlardı. Mağara
duvarlarındaki bu devirlerden kalma resimler sakal tıraşı için kabukların,
köpekbalığı dişlerinin, en çok da keskinleştirilmiş çakmaktaşlarının
kullanıldığını göstermektedir. Günümüzde keşfedilen bazı ilkel kabilelerde
çakmaktaşının bu amaçla kullanıldığı gerçekten de görülmektedir. Mısır'da





açılan mezarlarda eski Mısırlıların M.Ö. 4. yüzyılda sakal kesmek için
kullandıkları altın ve bakır aletler bulunmuştur.
Tarih öncesi erkeğinin sakal tıraşı olma nedeni, kesilmezse 150 santimetreye
kadar uzayabilecek olan sakalın hareket kabiliyetini hayli kısıtlamasıdır. Ancak
sinek kaydı tıraş olma ihtiyacının nedeni bilinmemektedir. Her gün kesilmesi
gerekiyorsa erkekler niçin sakallı yaratılmışlardır, o da ayrı bir konu. Erkekler
günümüzde olduğu gibi geçmiş zamanlarda da din, toplumsal konum ve moda
gibi nedenlerle tıraş oluyorlardı. Örneğin, Roma'da sadece özgür insanlar tıraş
olabilirdi.
MS. 14. yüzyılda şimdiki usturanın ilkelleri ortaya çıkmaya başladı, ama
erkeklerin acılı ve kanlı tıraş derdi 20. yüzyılın başlarına kadar devam etti. King
Camp Gillette (jilet) ABD'de 1901 yılında ilk iki taraflı jileti keşfetti. Ancak
Birinci Dünya Savaşı yıllarına kadar 168 jilet ve 51 makine satabilmişti. Savaş
başlarında ABD hükümeti ordunun ihtiyacını karşılamak için firmaya 3,5 milyon
tıraş makinesi sipariş etti. Böylece tıraş bıçağı bir sektör haline geldi.
Kısa bir süre sonra eski bir kılıç üreticisi olan Wilkinson firması da tıraş bıçağı
üretimine geçti ve bu ikili günümüze kadar piyasanın devleri olarak geldiler.
Günümüzde Gillette dünya pazarının yüzde 66'sim elinde bulundururken,
Wilkinson'un payı yüzde 20'dir. Daima sektörün motoru olan Gillette aslında
kaşifinin ve firmanın ismi ve bir marka iken ürünün de ismi haline gelmiştir
1950'li yıllarda ilk elektrikli tıraş makineleri devreye girdi. Aynı yıllarda ise
paslanmaz çelik tıraş bıçağı piyasaya çıktı. Günümüz erkeklerinin yaklaşık
yüzde 80'i ıslak tıraşı yani tıraş bıçağı kullanmayı tercih ediyor. Dünyada tıraş
olan 2 milyar erkek ve her birinin yüzünde ortalama 15 bin kıl varken ve hele
hele bu kıllar günde yaklaşık 2 milimetre uzarken, yani bir erkeğin ömrünün
ortalama 100 günü tıraş olmakla geçerken, kim bükebilir tıraş bıçağı sektörünün
bileğini?
1.11 Ata neden soldan binilir?
Diğer birçok alışkanlıkta olduğu gibi, bunun da sebebi, insanların çoğunun sağ
ellerini kullanıyor olmalarıdır. Asırlar önce, daha çok sağ ellerini kullanan
insanlar, kılıçlarını kolay çekebilmeleri için, kılıçlarını kınlarında, sol
taraflarında taşıyorlardı.
Ata binerken, sol dizin altına kadar inen bu uzun kılıçla ata sağdan binmek, yani
sağ ayağı üzengiye koyup, sol ayağı atın üzerine atarak binmek kılıç nedeni ile
zor oluyordu.
Soldan, sol ayağı üzengi üzerine koyup, sağ ayağı atın üzerine atarak binince
kılıç sorun yaratmıyordu. Özellikle savaşa giden ordularda disiplin nedeni ile bir
örnek hareket edilmesi gerektiğinden, solaklar da ata soldan binmek zorunda
kalıyorlardı.
Artık biniciler kılıç taşımıyorlarsa da, ata soldan binmek günümüze kadar
uzanan bir gelenek haline geldi.





1.12 Erkekler niçin kravat takar?
Takılar hariç üzerimizdeki her giysinin bir fonksiyonu vardır. Peki kravatın
boğazı sıkmaktan başka fonksiyonu nedir? Her iki yakayı bir araya getirmekse
düğme o işi görüyor. Düğmeleri örtüp giysimizi güzel ve renkli kılmaksa kadınlar
niye takmıyor? Pek de kravat sever bir millet olmadığımız açıktır ama ister
inanın, ister inanmayın kravatın ortaya çıkışında Türklerin de rolü var.
1660'da Osmanlılar Avusturya ordusuna yenilince o zamanlar Avusturya-
Macaristan İmparatorluğu sınırları içinde olan Hırvatistan'dan (Croatia) bir alay
asker zaferin kahramanları olarak Paris'e götürüldüler ve kralın huzuruna
çıkarıldılar. Bu askerler boğazlarına renkli mendiller takmışlardı. Bu mendiller
Romalılar devrinde hatiplerin, ses tellerini sıcak tutmak için boğazlarına
sardıkları mendillere benziyordu. Kral çok beğendi ve kendisi de krallık
kravatları takan bir alay kurdu. Kravat kelimesi de Hırvat anlamındaki
'Croat'tan türedi.
Çok geçmeden bu moda İngiltere'ye sıçradı. Hiçbir centilmen boğazına bir şey
sarmadan kendini iyi giyinmiş hissetmiyordu. Kravat o zamanlar o kadar yüksek
bağlanırdı ki, insanlar vücudunu döndürmeden etrafa bakamıyorlardı, ama hiç
olmazsa bir faydası vardı. Kılıç darbelerine karşı boyunu koruyordu.
Kravat çeşitli şekillerde yüzyıllarca yerini korudu, yüzden fazla değişik bağlama
şekli geliştirildi. Bağlama şekilleri üzerine kitaplar yazıldı. 1960 gençliğinin
düzene baş kaldırması sırasında biraz gözden düştü ama 1970'li yıllardan
başlayarak popülaritesi yine arttı. Tabii ki patronlar kravat takınca çalışanlara
da başka seçenek kalmıyordu.
Kravatlar erkeklerin elbise dolaplarının en kolay yıpranabilir aksesuarlarıdır.
Genellikle erkekler kravatı düğümünün bir tarafından, ince ucunu çekerek
çıkarırlar. Halbuki doğru yol kravatı bağlarken hangi hareketleri yaptıysanız,
sökerken de ters sıra ile aynısını yapmanızdır.
Kravatı çıkardıktan sonra her iki ucunu birleştirip iki kat yapmanız,
parmağınızın üzerine bir kemer gibi sarmanız, parmağınızı içinden çektikten
sonra bütün gece o şekilde muhafaza etmeniz uzmanlar tarafından tavsiye
ediliyor. Eğer söz konusu olan bir ipek kravat ise sabahleyin de hemen askıya
asmanız gerekiyor, bu şekilde içindeki fiberler orijinal şekillerine gelecektir. Son
bir uyarı: Üzerinde leke olsa bile ipek kravatları kuru temizlemeye göndermeyin,
deforme olabilirler, mümkün olduğunca kendiniz temizlemeye çalışın bu da bir
sonuç vermezse dikişlerim söküp mendil olarak kullanabilirsiniz.
1.13 Gelinliklerin rengi niçin beyazdır? Çocuk annesine sormuş: 'Anne gelinlerin giysisi niçin beyaz renkte?' Annesi
cevaplamış: 'Beyaz renk masumiyetin ve mutluluğun sembolüdür.' Çocuk tekrar
sormuş: Teki o zaman damatlar niçin siyah giyiyorlar?'
Eski Roma'da gelinliklerin rengi sarıydı. Gelinler yine sarı renkte peçe
takıyorlardı. Peçe evli ve bekar kadınları ayırt ediyordu. Ortaçağlarda ise
gelinliğin rengi üzerinde pek durulmadı. Kumaşın kaliteli ve gösterişli olması





daha önemliydi. Herkes en iyi elbiselerini giyiyordu, renk de herkesin kendi
tercihine göreydi.
Beyaz gelinlik adetinin yaygınlaşması 16. yüzyılda olmuştur. Bu yıllarda kraliyet
ailesi gelinlerinin gümüşi renkte gelinlik giymeleri gelenekti. Kraliçe Viktorya
bunu reddetti ve beyaz gelinlik giymekte ısrar etti.
Bundan sonra İngiliz ve Fransız yazarlar, beyaz rengin masumiyetin simgesi
olduğu konusunu işlemeye başladılar. O dönem ahlakına göre bekaret evliliğin
vazgeçilmez koşulu olduğu için beyaz gelinlik adeti tuttu. Evlenirken beyaz giysi
giymek genç kızların bekaretlerini topluma ilan etmelerinin vasıtası oldu.
Gelinlikle ilgili bazı batıl inançlar da var. Bunlara göre gelinin gelinliğini bizzat
kendisi dikmesi, damadın düğünden önce gelini gelinlikle görmesi, gelinin
gelinliği düğünden önce giymesi uğursuzluk getiriyor.
Söz evlenmeden açılınca evlilik yüzüğünden de bahsetmek gerekiyor. İnsanların
evlenince yüzük takmaları eski Mısırlıların inançlarına dayanıyor. Milattan 2800
yıl önce Mısır'da yaşayanlar dairenin veya halka şeklindeki cisimlerin, başlangıç
ve bitiş noktalarının olmaması nedeni ile sonsuzluğu temsil ettiklerine
inanıyorlardı. Yüzük evliliğin sonsuza dek süreceğini simgeliyordu. Sonra bu
inanç ve adet Romalılar vasıtası ile iyice yaygınlaştı. Kazılarda o devirlere ait çok
ilginç evlilik yüzüklerine rastlanılmıştır.
Evlilik yüzüğünün sol ele ve sondan bir önceki parmağa takılmasının sebebi ise
modern tıbbın gelişmesinden önceki devirlere ait yanlış bir insan anatomisi
bilgisidir. O zamanlarda dolaşım sistemimizdeki ana damarın sol elimizde bu
parmaktan başlayıp kalbimize gittiği sanılıyordu. Böylece buraya takılan
yüzükler evli çiftin kalben bağlılığını simgeliyordu. Gerçi şimdi damarların
nereden gelip nereye gittiği biliniyor ama bu da bir adet olarak kaldı.





2
BATIL İNANÇLAR
2.01 13 sayısı niçin uğursuzdur?
13 sayısının uğursuz olduğuna ilişkin inanç dünyada o kadar yaygındır ki,
yaşamı birçok yönde ciddi olarak etkilemektedir. Bazı ülkelerde evlerin
kapılarına 13 numarası verilmez, uçaklarda 13. koltuk sırası yoktur,
apartmanlarda, otellerde 13. kat ya 12A'dır ya da 14'tür. 13 numaralı oda yoktur.
Olsa bile insanlar o odada kalmak istemezler. Hatta ayın 13'ünde işe gelmeme,
uçak ve tren rezervasyonlarının iptali, alışverişin düşmesi ve benzeri
davranışların ABD'ye günde milyonlarca dolara mal olduğu söylenmektedir. Bu
inanç bir fobi yani bir çeşit korku hastalığı olarak kabul edilmiş olup adı
'triskaidekaphobia'dır.
Genel olarak bu inancın, Hz. İsa'nın meşhur son yemeğindeki havarilerin
sayısından kaynaklandığı sanılsa da, kökü çok daha eskilere mitolojik tanrıların
yaşadığına inanılan çağlara, İskandinavya topraklarına kadar gider.
O zamanlarda ışık ve güzellik tanrısı Balder bir ziyafet verir. Balder
Vikking'lerin meşhur tanrısı Odin ile Frigga'nın oğulları olup, ay kraliçesi
Nanna'nın da eşidir. Bu ziyafete 12 kişi davetli iken, yalanların ve hilelerin
tanrısı Loki, davetli olmadığı halde, zorla 13. kişi olarak katılmak ister. Ancak
bu arada çıkan tartışmada, Loki diğer tanrılar tarafından da çok sevilen Balder'i
öldürür.
Bu mitolojik hikaye ve inanış İskandinavya'dan Avrupa'nın güneyine kadar
yayılır. Hıristiyan din adamları bu halk masalını kullanırlar ve Hz. İsa'nın son
yemeğine uygularlar. Hıristiyan versiyonunda Balder'in yerini Hz. İsa, Loki'nin
yerini de hain Judas alır. Bu yemekten sonra 24 saat içinde de Hz. İsa çarmıha
gerilerek öldürülür. Bu nedenle Hıristiyanlarda akşam yemeğinde 13 kişi bir
araya gelirse bunlardan birinin başına bir felaket geleceğine inanılır.
Bu inanışlara göre 13 sayısı uğursuzdur ama ayın cumaya rastlayan 13. günü
hepten uğursuzdur. Ancak böyle bir günde doğmuşsanız tam tersi, yani 13 sizin
uğurlu gününüzdür.
Cuma gününün uğursuz sayılmasına Havva anamızın Adem babamıza elmayı
cuma günü yedirtip cennetten kovulmasına sebep olması, Hz. Nuh zamanındaki
büyük selin cuma günü olması, Hz. İsa'nın cuma günü çarmıha gerilmesi gibi
olaylardan biri veya hepsi neden olmuş olabilir. Müslümanlar ise Hz. Adem'in
cuma günü yaratıldığına inandıklarından bu güne diğer günlerden daha çok
değer verirler.
13 sayısının uğursuzluğuna duyulan inancın kökeninde bir yıl içinde ayın 13 kez
dolunay olarak gözükmesinin yattığını söyleyenler de vardır.





2.02 Ayna kırılması niçin uğursuzluk getirir?
Ayna kırılmasının uğursuzluk getireceğine olan inanış, en eski batıl inançlardan
biridir. Kökeni ilk aynanın yapılışından yüzyıllar öncesine, hatta ilk çağ insanına
kadar gider. Göllerde veya su birikintilerinde, kendi aksini gören ilkel insan
şaşırmış, bunun kendisinin ruhu olduğunu sanmış, suyu bulandırıp
görüntüsünün kaybolmasına neden olanları da düşman bilmiştir.
İlk aynaların kullanılışı eski Mısır devirlerine rastlar. Bunlar pirinç, bronz,
gümüş hatta altın gibi °°°°llerden yapılmış ve çok iyi parlatılmış yüzeylerdi ve
de tabii ki kırılmaları mümkün değildi. Bu devirde de bu parlak yüzeylerden
yansıyan görüntünün o insanın ruhunun bir yansıması olduğuna inanılıyordu.
Sonraları buna vampirlerin ruhları olmadığından bu parlak yüzeylerde
görüntülerinin de yansımadığı inancı ilave edildi.
Cam kapların yapılmaya başlanılmasından sonra da, içindeki sudan yansıyan
görüntünün ruhun bir yansıması olduğu inancı devam etti ama camlar
kırılabiliyordu ve o zaman da içinde bulunan ruhun bir parçası vücudu terk
ediyordu.
Birinci yüzyılda Romalılar bu uğursuzluğun süresini 7 yıla çıkardılar Romalılar
hayatın her yedi senede bir kendini yenilediğine İnanıyorlardı. Camın kırılması
sonucu ruh ve dolayısıyla insanın sağlığı tahrip olduğundan, vücudun kendini
yenileyerek, sağlığına kavuşması için yedi yıl geçmesi gerekiyordu.
Bu batıl inanç, 15. yüzyılda İtalya'da, Venedik şehrinde, arkası gümüş kaplı, çok
kolay kırılabilir ve pahalı ilk aynaların yapılması ile birlikte iyice gelişti. İnanç
biraz da ekonomik boyut kazanmıştı. Aynayı taşıyanlar, evlerde aynaları
temizleyen hizmetkarlar, aynaları kırmaları halinde, yedi yıl boyunca, ölümden
daha beter felaketlerle karşılaşabilecekleri hususunda uyarılıyorlardı.
Bu inançla beraber geliştirilen bazı önlemler de oldu tabii. Örneğin: aynanın
kırılan parçaları toplanır ve güneye doğru akan bir ırmakta yıkanırsa veya
toprağa gömülürse kötü şans yok edilmiş olur. Ancak kırılan parçaları alıp evden
çıkarken içlerine bakmamak gerekir. Yatak odalarındaki aynaların üzerleri
kullanılmadığı zamanlarda örtülmelidir ki ruh içinde kalmasın. Ölen bir insanın
evindeki aynaların da üzerleri örtülmelidir ki ruh gökyüzüne doğru olan
yolculuğunda bir engelle karşılaşmasın.
17. yüzyılın ortalarında İngiltere ve Fransa'da ucuz maliyetli aynalar üretilmeye
başlanıldı ama batıl inanç o kadar yerleşmişti ki, günümüzün modern
dünyasında bile hala devam ediyor.
2.03 Nazar değmesi nasıl oluyor?
Bizde "nazar değmesi" adı verilen inanç, diğer lisanlarda "şeytan göz" veya
"şeytan bakışı" olarak adlandırılır. Bebeğine yeni elbiseler giydiren bir anne,
çarşıya gidip alışveriş yapar. Bu arada bir başka kadın gelir ve bebeği sever. Eve
gittiklerinde bebek ishal olur. İşte anneye göre bebeğine o kadının nazarı
değmiştir. Dikkat ederseniz burada bebeği seven kadının art niyeti yoktur. Zaten





nazarı değen kişinin genellikle kötülüğü değil, kıskançlığı ve çekemezliğidir söz
konusu olan.
Noel Baba ve benzeri batıl inançlar çocuklukta kuvvetli olup yaş ilerledikçe
azalırken, nazar değme inancı bunun tam tersidir. Nazar inancının ardındaki
güç, bakışın ruhla bütünleşmesidir. Bakış konuşmaya göre daha etkilidir. İnsana
tam odaklanır ve daha duygusaldır. Birçoğumuz arkamız dönük olduğumuz
halde kalabalık içinden birinin bize baktığını hissetmişizdir.
Nazar değmesi ile ilgili olarak en çok kabul gören görüş, gözdeki yansımadır.
Eğer karşınızdaki birinin gözlerine dikkatle bakarsanız, gözlerinde kendi
görüntünüzün yansıdığını görürsünüz. Eski insanlar sudan, aynadan yansıyan
görüntülerinin kendi ruhları olduğuna inanıyorlardı. Karşılarındaki insanın
gözleri içinde kendi küçük görüntülerini görünce tehlikede olduklarını,
ruhlarının karşısındakinin gözleri içinde hapsolduğunu sanıyorlardı.
Bu korkunun dünya çapında genel bir inanca dönüşmesinin, şimdi Irak'ın
bulunduğu topraklarda yaşamış eski Sümerlerden kaynaklandığı sanılıyor,
Sümerlerin inançlarına göre bazı insanlar bakarak suları kurutabilir ve bu
nedenle ölüme sebep olabilirlerdi. Sonradan bu inanç bir bakışla yaşayan şeyleri
de kurulabilme yönünde gelişti. Örneğin, nazar değen çocukların ishal olup
vücutlarının sıvı kaybetmesi, annelerin ve süt veren hayvanların sütlerinin
kuruması, meyve ağaçlarının kuruması ve erkeklerin iktidarsız kalmaları vb.
Görüldüğü gibi, bunların hepsinde de sıvı kaybı ve kuruma vardır.
Bu inanç doğuda Hindistan'a, batıda Portekiz ve İngiltere'ye, kuzeyde
İskandinavya'ya kadar yayıldı. Böylesi bir inanca sahip olmayan Amerika, Asya,
Afrika ve Avustralya'ya ise kaşifler, denizciler ve göçmenler tarafından taşındı.
Ama günümüzde hala Çin, Kore, Güneydoğu Asya, Avustralya ve Amerika
yerlilerinde, Afrika'da sahranın güneyinde böyle bir batıl inanç yoktur.
Doğu Akdeniz ve Ege kıyılarında bu inanca, mavi gözlü insanların daha fazla
nazarlarının değdiği inancı da ilave edilmiştir. Bu yörelerde mavi gözlü
insanların azlığı bunun sebebi sanılıyor. Bu nedenle buralarda nazarı geri itmek
veya ayna gibi yansıtmak için mavi göz şeklinde, camdan yapılan nazarlıklar
başta bebekler olmak üzere nazarın değebileceği düşünülen her yere
takılmaktadır.
2.04 Kara kedi geçmesi niçin uğursuzluk getirir?
Dünya tarihinde kedilerden başka, önce tanrılaştırılan, sonra şeytanla
özdeşleştirilip soykırımına uğrayan, sonra da tekrar evin baş köşesine
yerleştirilen hiçbir canlı türü yoktur.
Bir insanın önünden siyah renkli bir kedi geçmesinin uğursuzluk getireceğine
ilişkin inancın kaynağının milattan önce 3000'li yıllara, eski Mısırlılara
dayandığı biliniyor. O devirde kediler kutsal bir canlı olarak görülüyordu. Hatta
siyah dişi kedilerin tanrıça olarak kabul edildikleri kazı çalışmaları sonucu çıkan
duvar kabartmalarından anlaşılmaktadır.





O devirde Mısır'da kedileri hastalık ve ölümden korumak için kanunlar bile
yapılmıştı. Evin kedisinin ölmesi aile için bir felaketti. Aile fakir veya zengin
olsun fark etmez, kedi mumyalanır, çok güzel kumaşlara sarılır, hatta mezarında
yanına kıymetli taş ve madenler bırakılırdı.
Kedilerin Mısırlıları bu kadar etkilemesinin sebebinin çok yüksek yerden
düştükleri zaman bile yara almadan kurtulmaları olduğu sanılıyor. Kedinin
dokuz canlı olduğu inancı o zamanlarda gelişmiştir.
Medeniyetler geliştikçe insanlarda kedi sevgisi de arttı, Hindistan'da, Çin'de
kediler insana en yakın hayvan oldular. O devirlerde, bugünkü inanışın aksine
kedinin birisinin önünden geçmesi o kişi için şans demekti.
Kedilerden, özellikle siyah kedilerden nefret, Hıristiyanlığın kendinden önceki
kültürleri ve onların sembol kabul ettiği şeyleri yok etme güdüsü ile ortaçağda,
İngiltere'de başladı. Bağımsız, bildiğini yapan, "inatçı" ve "sinsi" karakteri,
sayılarının da şehirlerde aşırı artması ile birleşince, kediler gözden düştü.
O yıllarda evinde kedi besleyenler yalnız yaşayan fakir ve yaşlı kadınlardı. Yine
o yıllar büyücü ve cadı inancının tüm Avrupa'da histeriye dönüştüğü yıllardı.
Siyah kedi besleyen bu kadınların kara büyü yaptıklarına dair kampanyalar
başlatıldı. Siyah kedilerin geceleri şeytana dönüştükleri konusunda korku dolu
halk hikayeleri üretildi.
Cadı konusu bir paranoyaya dönüşünce birçok zavallı kadın kedisi ile birlikte
yakıldı. Fransa'da kral 13. Louis bu uygulamayı yasaklayana kadar her ay
binlerce kedi yakıldı. Sonra da kedilerin popülaritesi tekrar yükselerek arttı.
Boşuna dememişler kediler dokuz canlıdır diye.
2.05 Merdivenin altından geçmek neden uğursuzluk sayılır? Duvara dayanmış bir merdiven görürseniz altından geçmeyin, etrafından
dolanın. Çünkü o merdivenin tepesinde ya bir tamirci, ya bir boyacı ya da
camları silen biri olabilir. Yani başınıza bir çekiç, su kovası, boya kutusu, hatta
bir adamın düşme olasılığı yüksektir. Merdiven altından geçmenin uğursuzluk
getireceği inancı gerçekten batıl inançlar içinde en azından bir işe yarayan tek
inançtır. Ancak inancın kökeninde pratikteki faydası ile ilgili olmayan farklı
şeyler yatmaktadır.
Duvara dayanan bir merdiven, duvar ile arasında bir üçgen oluşturur. Bu, bir
çok kültürde tanrıların kutsal üçgeni olarak bilinir. Örneğin piramitlerin
kenarlarının üçgen olması da bu inanca dayanır. Bir üçgenin içinden geçmek de,
bir kutsal yere meydan okumak anlamına gelebilir.
Eski Mısırlılar için zaten merdivenin kendisi iyi şansın sembolü idi. Merdiven
olmasaydı, Güneş Tanrısı Osiris'i karanlıkların ruhundaki hapis hayatından
kurtarmak mümkün olamayacaktı. Ayrıca merdiven tanrıların katına
tırmanmak için de şekilsel bir semboldü. Günümüzde açılan bu antik mezarlarda
ölünün cennete tırmanması için yanma konulmuş bulunan merdivenlere
rastlanmaktadır.





Asırlar sonra birçok batıl inançta olduğu gibi Hıristiyanlık bu inancı da Hz.
İsa'nın ölüm şekline adapte etti. Çarmıha dayalı merdiven kötülüğün, hıyanetin
ve ölümün sembolü oldu. İnsanlar, merdivenin altından geçmekle bütün bu kötü
geleceklerle karşılaşabileceklerine inandırıldılar.
17. yüzyılda İngiltere ve Fransa'da suçlular darağacına götürülmeden önce bir
merdivenin altından geçiriliyorlardı. Tabii yanında olanlar merdivenin
etrafından dolanıyordu.
Değişik kültürler bu uğursuzluğa karşı bazı panzehirler geliştirdiler. Mesela bir
merdivenin altından yanlışlıkla veya zorda kalarak geçen kişiler için Romalıların
panzehiri yumruktu. O kişiler orta yani en uzun parmaklarını gerip diğer
parmaklarını yumruk gibi yaparlar ve geçtikten sonra merdivene doğru
sallarlardı. Bizde, Türkiye'de böyle bir adet yoktur ama Amerikan filmlerinde
karşısındakine bu hareketi yaparak küfür veya hakaret edildiği sıkça görülür.
Bunun kökeni de işte bu Roma panzehiridir.
2.06 Niçin tahtaya vuruyoruz?
Meşe ağacına insanların ruhani bir değer vermesi çok eskilere dayanır. Ağacın
yüksekliği ve sağlamlığı nedeni ile bazı güçlere sahip olduğuna inanılıyordu.
Tahtaya vurma inancı dünyanın apayrı iki yerinde birbirinden bağımsız olarak
gelişti. Önce milattan önce 2000'li yıllarda Kuzey Amerika yerlilerinde, sonra da
Ege'de Helen uygarlığında.
Her iki kültür de meşe ağacına çok sık yıldırım düştüğünü gözlemlemişti.
Amerika yerlileri meşenin, Tanrının yıldırımla yeryüzüne inip üzerinde oturduğu
yer olduğuna, Helenler ise Yıldırım Tanrısı olduğuna inanmışlardı.
Kuzey Amerika yerlileri bu batıl inancı bir adım daha ileri götürdüler. Bu ağacın
köküne vurarak, ileride başlarına gelebilecek tehlikelere ve şansızlıklara karşı
Tanrı ile temasa geçtiklerine inanıyorlar ve ondan kendilerini korumasını
istiyorlardı.
Ortaçağda ise Hıristiyan din adamları bu inancı kendi devirlerine taşıdılar.
Onlara göre bu inanışın temelinde Hz. İsa'nın tahta bir çarmıhta öldürülmesi
yatıyordu. Hatta Avrupa'nın her katedralinde orijinal tahta haçın küçük bir
parçasının bulunduğuna inanılıyordu. Bu tahtaya vurmak ise "Tanrım dua ve
isteklerimi gerçekleştir" anlamına geliyordu.
Bu arada diğer kültürlerde inanıştaki tahta aynı kaldı ama cinsi biraz değişti.
Amerika yerlileri ve Helen medeniyetinin ağacı meşe iken, Mısırlılar incir
ağacını, Almanlar dişbudağı tercih ettiler. Hollandalılar ise ağacın cinsine önem
vermediler. Boyasız ve cilasız olması onlar için yeterliydi.
Amerikalıların tahtaya vurma inancının kökeni ne gariptir ki Amerikan
yerlilerine dayanmıyor. Romalılar devrinde Avrupa'da iyice yaygınlaşan eski
Helen inancının bir parçası olarak Amerikalılar tahtaya vuruyorlar.
Başımıza gelebilecek kötü şeyleri savuşturmak için tahtaya vurma inancı hala
devam ediyor ama uygulama alanı çok daraldı. Her taraf plastik ve laminat dolu.





Siz en iyisi yanınızda daima bir küçük tahta parçası bulundurun. Meşe
ağacından olursa daha da iyi olur!





3
GÜNLÜK YAŞAM
3.01 Niçin müzikten hoşlanıyoruz?
Müzik nedir? Düz biçimde konuşarak söylenebilecek bir şeyin değişik ses
dalgaları ile söylenmesinden niçin hoşlanırız? Müzik niçin keyif veya tam aksi
hüzün duygusu verebiliyor?
Müzik aslında ses dalgalarının, belirli kurallar içinde bir düzene sokulmasıdır.
Bilindiği gibi, ses dalgalar halinde yayılır. Bir saniye içindeki dalga sayısı sesin
karakterini tespit eder. Saniyede 260 dalga yapan, yani titreşen ses 'Do'
notasıdır.
Bu şekilde 7 temel nota oluşur. Do-Re-Mi-Fa-Sol-La-Si. Son notadan sonra,
Do'nun titreşim sayısının bir katı kadar titreşimde daha ince bir Do gelir ki, bu
iki Do arasına bir oktav denir. İşte bu oktav, gam, akort denilen matematiksel
diziler, bir çeşit dizilerek müzik oluşturulur. Ancak tüm bunlar bize, bu
matematiksel diziden bihaber, Afrika yerlilerinin, dağ başındaki çobanın enfes
müziğini açıklayamaz.
Aslında kültürün müzik ve bundan alınan zevk üzerinde doğrudan ilgisi vardır.
Doğu müziğinde yukarıda belirtilen matematik dizilerdeki perdelerin arasında
karışık gezinilme, Afrika'da baş döndürücü ritimler, Avrupa'da ise notaların
ideal düzeni öne çıkar. Ancak bunlar da, değişik müzik türlerine ilgi duyan
bizlerin ve müziğin hoşlanılma nedenini açıklamaya yetmez.
Müzik ve dil yetenekleri birçok yönden birbirine benzemektedir. Bilimciler
insanların müzik yeteneği kazanmalarının, konuşmaya başlamaları ile aynı
zamanlara denk düştüğünü ileri sürüyorlar. Konuşma yeteneği şüphesiz daha iyi
bir iletişim ve yaşama şansı avantajını getirmiştir ama müziğin hangi ihtiyacı
karşıladığı hala meçhul.
Bebekler anlamlı kelimelere benzer sesler çıkarmaya başlarken aynı zamanda
şarkı söyler gibi mırıldanmaya da başlarlar. Uzun ve karışık cümleler kurmayı
becerdikçe, daha uzun ve karışık şarkıları söyleme yetenekleri de artar. Ancak
beynin konuşmaya kumanda eden kısmında hasar olan hastaların
konuşamamalarına rağmen müzik yeteneklerinin devam ettiği de görülmüştür.
Son zamanlarda, beynimizde müziği algılayan bir alıcı bulunabileceği tezi ileri
sürülmektedir. Eğer bir gün bu alıcı bulunsa bile, bunun niçin beynimize
konulduğunun sebebi yine anlaşılamayacaktır.
Öğretilme yoluyla bir çeşit dans yapabilen veya dans olarak algılanamayacak
hareketleri olan canlıları saymazsak, doğada müzik ve ritim duygusu sadece
insanda vardır. Bu özelliğin nedeni ise hala tam olarak açıklanamıyor.





3.02 Ayların günleri niçin 28, 30, 31 gibi farklı?
Romalılar milattan 758 yıl önce 10 aylık takvim uygulamasına başladılar. Bu ilk
orijinal Roma takviminde aylar, gündüz ve gecenin eşit olduğu, binlerce yıldır
hayatın başlangıç zamanı olarak kabul edilen Mart ayından başlamak üzere,
Martius (Mart), Aprilis (Nisan), Maius (Mayıs), Junius (Haziran), Quintilis
(Temmuz), Sextilis (Ağustos), September (Eylül), October (Ekim), November
(Kasım) ve December (Aralık) idi.
Bu ay adlarından Quintilis'den (Temmuz), December'a (Aralık) kadar olanlar, 5,
6, 7, 8, 9 ve 10 rakamlarının Roma'lılarca telaffuz ediliş şekliydi yani, Mart
başlangıçlı takvime göre bu aylar yılın 5'inci, 6'ncı, 7'nci, 8'inci, 9'uncu, ve
10'uncu aylarıydılar. Bu 10 aylık takvim geride hesaba katılmamış daha 60 gün
bırakıyordu.
Yedek olarak bırakılan bu 60 gün sorun yaratınca, Janarius (Ocak) ve
Februarius (Şubat) adları ile iki ay daha eklenerek takvim tamamlandı. Yani
yılın ilk ayı Martius (Mart), son ayı ise Februarius (Şubat) oldu.
Asırlar sonra milattan 46 yıl önce Roma İmparatoru Julius Caesar (Sezar),
muhtemelen politik sebeplerden takvimde bazı değişiklikler yaptı. On bir ayı 30
ve 31 gün olarak iki şekilde düzenledi, yılın son ayı olan Şubat'a 29 gün verdi,
her dört senede bir Şubat'a bir gün ilavesini kabul etti. Ancak sonra nedendir
bilinmez Janairus'u (Ocak) yılın ilk ayı olarak ilan etti. Böyle olunca da, her 4
yılda bir eklenecek bir günün, yeni durumda yılın ikinci ayı konumuna gelmesine
rağmen Februarius'a (Şubat) eklenilmesine devam edildi.
Julius Caesar'ın beklenmeyen ölümünden (Sen de mi Brütüs olayı!) sonra,
Romalılar bu çok sevdikleri imparatorlarının anısına Quintilİs (Temmuz) ayının
ismini July olarak değiştirdiler.
Ondan sora tahta çıkanlardan, Augustus kendi şerefine, Sextilis (Ağustos) ayının
adını kendi ismi ile değiştirerek, bu aya August adını verdi. Ama ortaya başka
bir sorun çıkmıştı. Sezar'ın ayı 31 gün, Augustus'un ayı ise 30 gün çekiyordu.
Sorunu yine imparatorun kendisi çözdü ve zaten 29 gün olan Şubat'tan bir gün
daha alarak Ağutos'a ekleyiverdi. Böylece iki ay da eşitlenmiş oldu.
İşte size takvimin, niçin 12 ay olduğunun, ayların isimlerinin nasıl konduğunun
ve niçin farklı sayıda günlerden meydana geldiklerinin, dört sene sonra
eklenecek artık günün niçin yılın sonuncu değil de, alakasız bir şekilde ikinci
ayına eklendiğinin küçük bir hikayesi.
Özellikle ortaçağda takvimler üzerinde o kadar oynanmıştır ki, yapılan bilimsel
hesaplamalara göre, İsa'nın bugün kabul edilen Milattan, yani İsa'nın
doğumundan yaklaşık 6 yıl önce doğduğu, 36 yıl yaşayıp Milattan sonra 30
yılında öldüğü ileri sürülmektedir.
3.03 Bozuk paraların kenarları niçin tırtıllıdır? Özellikle kağıt para devrinden önce, alışverişte kullanılan paralar altın ve gümüş
içeriyorlardı. Her devirde olduğu gibi, o devirde de bulunan bazı düzenbazlar, bu





paraları kenarlarından kazıyarak, çok az miktarda da olsa, bu değerli madenleri
biriktiriyor, parayı da tekrar kullanabiliyorlardı.
O devirlerde tüccarlar, parayı tartıyorlar ve ağırlığı eksikse kabul etmiyorlardı.
Tabii, para da elinizde kalıyordu. Antik para kataloglarında dikkat ederseniz,
paraların büyük bir kısmının tam yuvarlak olmadığını görürsünüz.
Bu sorunu çözmek ve halkı eksik paraya karşı korumak için bozuk paraların
kenarları tırtıllı yapılmaya başlandı. Bu tırtıllar sayesinde paranın kenarının
kazındığı hemen belli oluyordu ve kenarı kazınmış parayı kimse almıyordu.
Bu adet günümüze kadar devam etti. Artık içinde değerli bir maden
bulunmamasına rağmen, bozuk paralarımızın kenarlarında ya tırtıl ya da bir
yazı vardır.
Günümüzde madeni paralar 'bozukluk' veya 'ufaklık' adı altında sadece
küsuratları ödemede kullanılıyor. Bozuk paralar da para olma niteliklerini
kanundan almalarına rağmen, kullanılmalarında bazı sınırlamalar vardır.
Gerek kağıt, gerekse madeni para olsun, her ikisiyle de yapılan ödemeleri kabul
etmemek mümkün değildir. Buna 'Kanuni Tedavül Mecburiyeti' denilir ki, kağıt
paralarda bu mecburiyet sınırsızdır. Ödenen miktar ne kadar büyük olursa
olsun, bunu karşı taraf kabul etmek mecburiyetindedir.
Madeni paraların ise mecburiyeti sınırlıdır. En çok üzerlerinde yazan değerin 50
katını tamamen bozuk para ile ödeyebilirsiniz. Örneğin 50 bin liralıklarla, 2,5
milyona kadar ödemelerinizi yapabilirsiniz ama daha fazlasını da bozuk para ile
ödeme isteğinizi karşı taraf kabul etmeyebilir.
Kağıt paraların Merkez Bankası tarafından basıldığı bilinir de, madeni paraları
Maliye Bakanlığı'nın çıkardığı pek bilinmez. Madeni paraların toplam para stoku
içindeki oranı da yaklaşık yüzde l civarındadır.
Hiç dikkat ettiniz mi? İnsan yüzleri kağıt paralarda önden, madeni paralarda ise
yandandır. Madeni paralarda yer çok küçük olduğundan, kabartma tekniği ile
bir yüzün tam detayını vermek mümkün olamamaktadır. Yandan bir profil kişiyi
daha iyi tanınır kılmaktadır.
3.04 Sirk çadırları niçin daima daire biçimindedir?
18. yüzyıla gelinceye kadar, cambazlık, ateş yutma vb. gösteriler sokaklarda
halka, saraylarda ise asillere yapıyordu.
Philip Astley, bugünkü modern sirklerin kurucusu kabul edilir. 1763 yılında
kurduğu sirkinde, ana gösteri ata binilerek yapılanlardı. Astley atlar bir daire
etrafında döndüklerinde, binicilerin at üzerinde daha rahat ayakta durduklarını
bildiğinden, sirk çadırım ve gösteri yerini bir daire oluşturacak şekilde düzenledi
ve atların gösteri sırasında, daima daire biçiminde dönmelerini sağladı.
Bir başka sirk sahibi, Antonio Franconi'de, dairenin en uygun çapının yaklaşık
13 metre olduğunu saptadı ki, bu mesafe bugün bile kullanılan ölçüdür.





Son bir not olarak, İngilizce'si 'circus' olan sirk kelimesinin, Latince'de daire
anlamına gelen, 'circle'dan türediğini de belirtmeden geçmeyelim.
3.05 Niçin kurşunkalemlerin çoğu altıgen ve sarı renkte?
Esasında en kolay üretim biçimi kare kesitli kurşun kalemdir ama yazarken elde
tutulması pek kolay değildin Yuvarlak kalemlerin elde tutulması kolaydır ama
üretimi pahalıdır. Altıgen kesitli kalemler ise orta yoldur. Yuvarlak kesitli
kalemler kadar kullanılması kolay ve üretimi daha ucuzdur.
Sekiz yuvarlak kurşunkalem için harcanan ağaçtan, dokuz altıgen kesitli kalem
yapılabilir ve üretim safhası bir kademe daha kısadır.
Tabii ki, alıcılar için üretim maliyetlerinin pek önemi yoktur. Altıgen kesitli
kurşunkalemlerin öbürlerine göre hala on bir kat daha fazla tercih edilmelerinin
sebebi, belki de konulduğu masada yuvarlanıp, aşağıya düşmemeleridir.
Kurşunkalemlerin dışının sarıya boyanarak satışı 1854 yılma dayanır. Ancak
1890 yılma kadar bu rengi kullanmak çok önemsenecek bir faktör değildi.
1890 yılında Avusturya'da L&C Hardtmuth Co. isimli şirket öyle bir kurşun
kalem üretti ki, diğer üreticiler de bu kaliteyi yakalamak zorunda kaldılar.
Bu kurşunkaleme meşhur Hindistan elması olan 'Koh-I-Moor' adı verilmişti ve
altın sarısına boyanmıştı. Ayrıca içindeki siyah renkli kurşun ucuyla birlikte
Avusturya-Macaristan imparatorluğunun bayrağını oluşturuyordu.
Bu kurşunkalem o kadar beğenildi ve o kadar başarılı oldu ki, sarı renk
kurşunkalemdeki kalitenin bir simgesi olarak kaldı. Diğer kurşunkalem
üreticileri de bu başarıdan pay alabilmek için ürünlerini piyasaya sarı renkte
sürmeye başladılar. Bugün hala piyasada olan dört kurşunkalemden üçü san
renktedir.
Kurşunkalemlerin içinde kesinlikle kurşun yoktur. Ana madde olarak kullanılan
grafit 40 değişik malzeme ile karıştırılarak, yüksek sıcaklıkta çok ince çubuklar
haline gelene kadar preslenir. Zaten kurşun çok zehirli bir elementtir.
Kurşunkalem denilmesinin sebebi 16. yüzyılda grafiti bulan İngiliz bilimcinin
onu bir çeşit kurşun elementi sanmasıdır. Ancak 200 yıl sonra grafitin bir çeşit
karbon olduğu anlaşıldı.
3.06 Buz neden kaygandır?
Evde cilalı parke üzerinde çorapla yürürken düşme olasılığınız, halıya oranla çok
daha fazladır. Çünkü halı ile ayağımız arasında, cilalı parkeye nazaran daha çok
sürtünme ve daha fazla temas vardır. Buzlu bir yüzeyin üzerinde ayağımızın
kaymasını benzer bir sebebe dayandırabiliriz, ancak buz pateni yapanlar pütürlü
buz yüzeyinde, düz bir buz yüzeyinden çok daha fazla bir hızla kayarlar.
Buz, sanıldığı gibi, düzgün bir yüzey olduğu için kaygan değildir. Olay, buz
pateninin çok küçük yüzeyinin buza basınç yapması dolayısıyla o noktadaki
buzun erimesi ve oluşan bu ince su tabakası üzerinde patenin hareket etmesidir.





İnsan ayağının boyunun ortalama 25 santimetre, eninin ise 10 santimetre
olduğunu kabul edelim. Ortalama insan ağırlığı olan 75 kg., iki ayakla 500
santimetrekare yere bastığında, her santimetrekareye 0,15 kg. ağırlık biner.
Topuklu ayakkabı giyen kadınlarda yere basılan alan o kadar küçülür ve basınç o
kadar artar ki, kadınların topuklu ayakkabı izi sıcak asfaltta kalır, hatta bu
basınç nerede ise filinki ile aynıdır.
Ucu neredeyse bıçak gibi olan patenlerin buza değen alanı o kadar küçüktür ki,
erime ısısını l derece azaltmak için 130 kg/cm2 gereken buz yüzeyini derhal
eritir.
Buz pütürlü olunca, paten sadece buzun pütürünün çıkıntılarına basar, böylece
temas yüzeyi iyice küçülür ve basınç artar ve buz daha kolay eriyerek, paten buz
ile arasında oluşan ince su tabakası üzerinde rahatça kayar.
Bu arada buzun bir başka şaşırtıcı özelliğine de değinmeden geçemeyeceğiz.
Dişimiz ağrıdığında elimizin üzerine konulan buz bu diş ağrısının azalmasına
yardımcı olur.
Vücudumuzun herhangi bir yerinde bir ağrı oluştuğunda, uyarıcı sinirler
buradan orta beyine ağrı sinyalleri gönderirler.
Bu sayede beyin tarafından uyarılarak vücudun doğal ağrı kesicileri olan
'endorfin' ve 'enkefolin' salgılanır.
Bu salgıların kaynağa gidebilmesi için sinir sisteminin diğer bölümlerine, ağrı
algılarının geçtiği diğer kapıları 'kapat' sinyali gönderilir. El üzerinden gelen ağrı
sinyallerinden dolayı salgılanan doğal ağrı kesiciler sonucu yüz sinirlerinden
gelen ağrı kapıları beyinde kapanmaktadır.
Diş ağrılarında vücudun başka bir yerinde değil de el üstüne buz konulmasının
nedeni bu olup, bu noktaya akapuntur uygulanmasıyla da benzer sonuca
ulaşılmaktadır. Baş parmakla işaret parmağı arasındaki bu noktaya HO-KU
noktası denilmektedir.
3.07 Saatler niçin ileri-geri alınır?
Birinci Dünya Savaşı süresince birçok ülke saatlerini yılın belli aylarında
yeniden ayarlamaya başladı. Bunun amacı günün aydınlık saatlerini, insanların
uyanık oldukları zamana uydurmak, dolayısıyla evlerde ve sokaklarda yanan
lambalar için gerekli enerjiden tasarruf sağlamaktı.
Bugün de aynı uygulamaya devam edilmekte, Nisan ayının ilk pazar gününde
saatler bir saat ileri, Ekim ayının son pazar gününde ise bir saat geri
alınmaktadır. Diğer bir deyişle ilkbaharda size kaybettirilen bir saat,
sonbaharda geri verilmektedir.
ABD'de kış aylarında standart zaman, yazları ise gün ışığından tasarruf zamanı
uygulaması kongre kararı olarak kabul edilmiş olmasına rağmen bazı eyaletler
bu uygulamayı reddetmiştir. Bu eyaletlerde halen yaz-kış standart zaman
uygulaması devam etmektedir.





Yaz günlerinde gün ışığı, yani aydınlık saatler çok daha uzun olmasına rağmen
hala tasarruf için saatlerin niçin bir saat ileriye alındığı çoğunlukla anlaşılmaz.
Bunun en kısa açıklaması 'gece zamanını da gündüze katmaktır' ama bizler
zaten karanlık olan saat 24:00'de değil de 23:00'de yatmamızın ülkemize ne
kazandıracağını genellikle anlayamayız.
Saatleri ileri almanın kış mevsimi ile alakası yoktur. Kış aylarında standart
zaman uygulanır. Ancak yaz günlerinde çok uzun aydınlık geçen bir zaman
süresi vardır. Amaç bu sürenin başlangıcını ileri kaydırarak, akşam olma
süresini bir saat uzatmaktır.
Yaz günleri hava çok erken aydınlanır. Eğer çiftçi değilseniz saat 05:00'de
uyanmanıza gerek yoktur. Ancak gün ışığından tasarrufa gerek duymayarak
saatlerimizi ileri almasaydık, bakın ne olurdu?
Dünyada güneşin 21 Haziranda 04:43'de doğduğu bir yer seçelim. Siz burada
yaşıyorsunuz ve saat sekizde işte olmak için saat altıyı çeyrek geçe yataktan
kalkmak zorundasınız. Bu seçtiğimiz yerde güneş ufukla 6 derece açı yaptığında,
standart saat ile saat 05:11 civarlarında etraf tamamen aydınlanır. Bu durumda
ileri alınmış saatler 06:15'I gösterir yani gerçekte siz işe bir saat erken gitmiş
olursunuz ama ışığı yakmadan saate bakar, tıraş olup kahvaltı yapabilirsiniz.
Akşamları ise, her zaman 24:00'de yatmaya vücudunu alıştırmış bir insan, bir
saat önce yatmak zorunda kalmış olur ama hava kararınca gece evde ve sokakta
lambaların yanma süresi bir saat kısalmış olur.
Gün ışığından tasarrufun sanayinin kullandığı elektrikle alakası yoktur. Onlar
gece de, gündüz de olsa zaten aynı elektrik enerjisini harcarlar.
3.08 Bir saat niçin 60 dakikadır?
Bir gün, dünyanın kendi ekseni etrafında bir dönüşü tamamladığında geçen
süredir. Bunu herkes bilir. Aslında tam da öyle değildir. Çünkü dünya kendi
ekseni etrafında dönüşü sırasında
yörüngesi üzerinde güneşin etrafında da döndüğünden, güneşten bakıldığında bir
tam devri için geçen süre farklı gözlemlenir.
Neyse şimdi biz bunu karıştırmayalım ve bugün bütün dünyanın kabul ettiği
zaman sistemine bakalım;
o Bir yıl 12 aydır.
o Bir yıl 52 haftadır
o Bir ay 28-31 gündür.
o Bir ay 4-5 haftadır.
o Bir hafta 7 gündür.
o Bir gün 24 saattir.
o Bir saat 60 dakikadır.
o Bir dakika 60 saniyedir.
o Bir saniye 100 mili saniyedir.





Görüldüğü gibi, bir gün kaç saniyedir diye sorulduğunda bile kafadan
hesaplanamayacak kadar karışık bir bölünme. Önce gün 24'e, sonra 60'a, sonra
bir daha 60'a bölünüyor. Saniyeden sonraki bölünmeler ise ondalık sistemle
gidiyor. İşte çocukların zaman hesaplarında zorlanmalarının sebebi.
Bir günde niçin 24 saat olduğunu kimse bilmiyor. Bu rakamın güneş saatini ilk
kullanan Mısırlılardan kaynaklandığı sanılıyor. Yere dikilen yüksek bir taşın
gölgesi sabah batıya, akşam doğuya düşüyordu ve Mısırlılar bu arayı altıya
bölmüşlerdi. Dolayısı ile bir gün 24 bölüm oluyordu.
12 sayısı 2, 3, 4 ve 6 ile bölünebildiğinden, o zamanlar en çok kullanılan sayı
birimi idi ki, bugün bile düzine adı altında sayı birimi olarak kullanılmaktadır.
Mısırlılar ayrıca 30 günlük ay ve 360 günlük yıl takvimini uyguluyorlardı.
Bugün bir dairenin 360 dereceye bölünmesinin sebebinin de bu olduğu sanılıyor.
Yaklaşık 3 bin yıl önce, bugün Irak olarak bilinen yerde yaşayan, Babilliler ise 60
sayısını matematik sistemlerinde temel olarak almışlardı. 2, 3, 4, 6, 12, 15, 20 ve
30 ile bölünebilen ve 360'ı da bölen bu sayı dakika ve saniyenin birimi olarak
alındı. O zamanlar için onluk sistem, yani on sadece 2 ve 5'e bölünebilen zavallı
bir sayı idi.
Saniyenin bölümleri ise o devirlerde ölçülemiyordu, ölçülebilmeye başlandığında
ise dünya ondalık sisteme geçmişti ve bu esas alındı.
3.09 Saatin akrep ve yelkovanı niçin sağa dönüyor?
İlk olarak eski Mısırlılar, güneşin her gün düzenli bir hareketle doğup, belirli
zamanlarda gökyüzünün aynı noktalarında bulunup, battığını gözlemlediler ve
bunun bir günü zaman parçalarına ayırmada kullanılabileceğini keşfettiler.
Böylece güneşin bu hareketinden yararlanarak ilk güneş saatini yaptılar. Bu
saat, meydanlık bir yere yüksek bir taş koymak ve güneşin hareketi sırasında, bu
taşın gölgesini takip etmekten ibaretti.
Mısır, konumu itibari ile kuzey yarım kürede fakat ekvatora da yakın bir ülke
olduğundan, güneş doğduğunda, gölge hemen tam batıda oluşuyor, güneş
yükseldikçe gölge kuzeye, yani sağa doğru hareket ederek, güneş batışında doğu
yönüne ulaşıyordu. Yani gölge bugünkü tüm saatlerin akrep ve yelkovanında
olduğu gibi soldan sağa doğru dönüyordu.
Daha sonraları, pendulumlu, pilli saatlerde de yön değişmedi, hatta sağa doğru
dönüşler 'saat yönüne dönüş' diye adlandırılır oldu.
Avustralya gibi ekvatorun güneyindeki ülkelerde, güneş doğarken taşın gölgesi
güneye düşer ve güneş yükseldikçe sola doğru dönüş yapar. İlk saat orada
keşfedilseydi, bugün akrep ve yelkovan ters yönde dönüyor olabilirdi.





3.10 İskambil kağıtlarındaki şekillerin anlamı nedir? Oyun kartlarının nerede ve ne zaman ortaya çıktığı tam olarak bilinmiyor. 7. ve
10. yüzyıllar arasında Çin'de ortaya çıktığı ve 13. yüzyılda Marco Polo tarafından
Avrupa'ya getirildiği tahmin ediliyor. Hindistan'dan veya Arabistan'dan geldiğini
ileri sürenler de var ama bugünkü şekilleriyle kullanılmalarının 14. yüzyıl
Fransa'sına dayandığı kesin gibi.
O tarihlerde, Fransa'da dört sınıf vardı ve iskambil kağıtlarındaki kupa, maça,
karo ve sinek bu dört sınıfı temsil ediyordu. Kupa bir kalkanı andıran şekli ile
asil sınıfı ve kiliseyi, maça bir mızrağın ucunu çağrıştıran şekli ile orduyu, karo
ticari deniz işletmelerinin eşkenar dörtken kiremitlerinden esinlenerek orta
sınıfı, sinek ise yonca yaprağına benzeyen şekli ile köylüyü temsil ediyordu.
Bugün briç, poker veya benzeri oyunlarda, kupanın en değerli, sineğin ise en
değersiz kart Olmasının nedeni işte bu sınıflamadır.
Aslında bizde papaz adı verilen kartın adı İngilizce'de kral (king), kızın ise
kraliçedir (queen). Vale veya oğlan için ilk zamanlarda düzenbaz anlamına gelen
'knave' kelimesi kullanılırken, günümüzde 'jack' ismi kullanılmaktadır. Yani
yabancı kartlarda kral ve kraliçe evli iken, bizde biraz yaşlı görülerek krala
papaz adı verilmiş, kraliçeye de 'kız' denilerek oğlana layık görülmüştür.
Bazı ülkelerde oyun kartlarında değişik isim ve semboller kullanılmasına
rağmen, en yaygın olanı Fransızların kullandıklarıdır. Fransızlar 'maça' şeklini
mızrağa benzeterek 'pique' adını vermişlerdir. İngilizce'de ise aynı anlamdaki
'spades' kelimesi kullanılmaktadır. Her ne kadar bir kalkanı andırdığı için asil
sınıfı temsil ettiği ileri sürülse de 'kupa' klasik bir kalp şeklidir. Bu nedenle
Fransızlar ona 'coeur', İngilizler ise 'heart' adını vermişlerdir.
'Karo' için Fransızca'da kare anlamındaki 'carreau' kullanılırken İngilizler elmas
anlamındaki 'diamond'u tercih etmişlerdir. Bizim 'sinek' dediğimiz şekil ise çok
açık üç yapraklı bir yoncadır. Fransızlar bu anlamdaki 'trefle' kelimesini
kullanırlarken, İngilizler 'club' (kulüp) ismini kullanmışlardır.
İşte bu nedenle briç oyuncuları 'maça'ya 'pik', 'kupa'ya 'kör', 'sinek'e de 'trefli'
derler, zaten aslına uygun olan 'karo'yu da olduğu gibi kullanırlar. Birli, papaz,
kız ve oğlan için kullanılan as, rua, dam ve vale isimleri de yine Fransızca
karşılıkları As, Roi, Dame ve Valet kelimelerinden dilimize geçmiştir.
3.11 Buzlanmış yollara niçin tuz dökülüyor?
Kışın çok kar yağışı alan bir bölgede yaşıyorsanız, karayolları görevlilerinin
yollardaki buzlanmayı gidermek için tuzu kullandıklarını görmüşsünüzdür.
Ancak tuz aynı zamanda dondurma yapımında da kullanılmaktadır. Peki ama
tuz, bu iki ters gibi görülen işlevi nasıl becermektedir?
Herkesin sandığının aksine tuz suyun içinde şekerin eridiği gibi erimez. Tuz
buzun içine girince onu çözer. Tuz yine kalır ama buz çözüldüğü için artık o su
değil, tuzlu sudur ve erime noktası saf sudan daha düşüktür.





Buzlanmış yollara tuz döküldüğü zaman, tuz önce buz ile çözümlenerek bir buzlu
su tabakası oluşturur ve bu çözeltinin donma noktası düşük olduğundan, sıfırın
altındaki sıcaklıklarda bile donmadan kalabilir. Günümüzde ABD'de üretilen
tuzun yüzde 45'i yollardaki buzun eritilmesinde kullanılmaktadır.
Bilindiği gibi su, sıcaklığı sıfır dereceye varınca donar. Suya tuz ilavesi ile bu
donma sıcaklığı da düşer. Suya yüzde 10 tuz ilavesi donma sıcaklığını -6 dereceye
indirir. Yüzde 20 tuz karıştırılmış su ise -16 derecede donar. Ancak yolun veya
buzun ısısı -16 dereceden de az ise artık tuzun erimede pek etkisi olmaz, sadece
buzun üstünde kalarak tekerleklerin kaymasını azaltabilir.
Dondurma yaparken de karışımın çevresinde çok düşük ısıya ihtiyaç vardır.
Dondurma karışımının etrafındaki ısının çok düşük olması, ancak bu düşük ısıda
karışımın donmaması gerekir. Burada eklenen tuz karışımın sıfır derecenin
altında bile donmadan dondurmanın oluşturulmasını sağlar.
Hatırlarsanız 'Titanic' filminde okyanus suyunun ısısı sıfırın birkaç derece
altında olmasına rağmen, deniz suyunun yüzeyi, içindeki tuz nedeni ile hala
donmamıştı.
3.12 24 ayar altın ne demektir?
Bizde altının saflığını gösterme ölçüsü olarak genellikle 'ayar' kelimesi kullanılır,
ama uluslararası piyasada kullanılan kelime 'kırat'tır. 'Kırat' hem altının, hem
de elmas ve diğer kıymetli taşların ölçümünde kullanılan bir birimdir.
Elmas ve değerli taşları ölçmede kullanılan 'kırat'ın bir birimi 200 miligrama
(0,200 gram) eşittir. Yani 20 gramlık bir elmasınız varsa, bu 100 kıratlık bir
elmastır. Doğada bulunan elmasın büyüklüğü çok seyrek olarak bir
santimetrenin üzerindedir. Bugüne kadar bulunan en büyük elmas 3.106 kıratlık
'Cullian'dır. Bundan 530 ve 517 kıratlık iki büyük ve 100 küçük elmas
işlenmiştir.
Altında kullanılan 'kırat' veya 'ayar' ise altının saflığını gösterir. 24 kırat (ayar)
altın, içinde karışık başka bir °°°°l olmayan yüzde yüz saf altındır. Tamamen
saf altın çok yumuşak olduğundan genellikle bakır veya gümüş ile karıştırılır.
Her bir kırat (ayar) altının tümünün 24'de biridir. Örneğin bir bileziğin 24'de 18'i
altın, 24'de 6'sı da gümüşten yapılmışsa, o bilezik 18 kırat (ayar) altındır.
Altını Ölçmede kullanılan bu komik sistem, yaklaşık bin yıl evvelki Almanların
Mark isimli bir altın parasından kaynaklanmaktadır. Tamamen saf altından
yapılan bu para 4,8 gramdı ve elmas ölçü biriminde ağırlığına göre 24 kırat
ediyordu. Sonradan içine başka maddeler karıştırıldıkça içindeki altın miktarına
bağlı olarak kırat ölçüsü düşürüldü.
Altın beyaz, kırmızı, sarı gibi çeşitli renklerde beğenimize sunulur. Altın, bakır
ile karıştırılmışsa 'kırmızı altın', gümüş ile karıştırılmışa 'sarı altın', nikel veya
platin gibi °°°°ller içeriyorsa 'beyaz altın' adı verilir.





3.13 Yüzme yarışları niçin dört ayrı stilde yapılıyor?
Yüzme yarışları serbest (kravl), kelebek, kurbağalama ve sırtüstü olmak üzere
dört ayrı kategoride yapılır. Ancak 'kelebek' gibi her insanın kolay kolay
yüzemeyeceği bir sitilin niçin yarışmalara alındığı pek bilinmez. Aslında bütün
stillerin orijini kurbağalamadın Uluslararası yüzme federasyonu kurulmadan
önce başka ilginç kategoriler de vardı. Örneğin 1900 yılında Fransa'da Sen
nehrinde yapılan 200 metre engelli yarışında, yüzücüler sudaki direklere çıkıyor,
sandalların altlarından geçiyorlardı.
Bilinen en eski yüzüş şekli kurbağalamadım Az enerji harcanması nedeni ile bu
stil suda hayat kurtarmada ve keyif için yüzmede de kullanılır. İki kolun ileri
uzatılıp, suyun ellerle iki yandan geri çekilmesi, bu arada bacakların da
senkronize hareket etmesi, kurbağaların yüzüşüne benzediğinden bu adı
almıştır.
İlk zamanlarda kulaç tamamlandığında, nefes de kol hareketi başlamadan önce
alındığı için, bu arada hız da çok azaldığından dura dura yüzülüyormuş gibi
görünürdü. Gittikçe gelişen bu stilde şimdilerde nefes kolun geri çekiliş
hareketinin tamamlanmasından az önce alınmakta, yüzücüler de duraksamadan
yüzmektedirler.
Kelebek stilin kurbağalamadan asıl farkı kol hareketleridir. Kollar ileri
hareketlerini suyun üstünden yaparlar. 1933 yılında ABD'de yapılan bir yarışta
Henry Myers adlı bir yarışmacı kurbağalama stili ile yüzüşün kurallara uygun
olduğu konusunda ısrar etmiş ve sonuçta yarışa kabul edilmiştir.
Sonradan kelebek stili ayrı bir dal olarak yarışmalara alınmıştır. Başlangıçta
yüzücüler ayaklarını kurbağalamada olduğu gibi yana hareket ettirirlerken
sonra yunusun kuyruğu gibi çırpmağa başlamışlardır. Aslına bakarsanız
yunuslama olması gereken bu stilin adı herhalde kelebeklerin uçuşuna
benzetildiğinden olacak kelebek (İngilizce'de butterfly) olarak kabul görmüştür.
Sırtüstü yüzüş şekli ise 20. yüzyılın başında gelişmeye başladı. Bunda da
başlangıçta kol ve ayak hareketleri kurbağalamaya benziyordu. ABD'li Harry
Hebner kravl sitile benzer kol ve ayak hareketlerini geliştirdi ve bu şekilde
yüzdüğü ilk yarışta kurallara uymadığı gerekçesiyle diskalifiye edildi. Yapılan
itirazlar sonunda kurallarda sırtüstü bulunma dışında bir kısıtlama olmadığı ve
bu stilin sırtüstü yüzme hızını daha da geliştirdiği anlaşılarak resmi olarak
kabul edildi ve Harry'nin madalyası verildi.
Serbest stil de denilen kravl yüzüşün, yüksek dalgalarla mücadele edebilmek için
Güney Pasifik yerlileri tarafından geliştirildiği sanılıyor. Bütün yüzüş şekilleri
arasında en hızlısı olan bu stil 1902 yılında Avustralyalılar tarafından Avrupa'ya
taşındı. Stil Amerika'ya ulaşınca ayaklar her kulaçta önce 4 kez, sonra 1917
yılında iki kadın tarafından daha da geliştirilerek 6 kez çırpılmaya başlandı ve
sürat arttıkça arttı.





3.14 İngilizce'de hindiye niçin Turkey deniliyor?
Özellikle ABD'de Hıristiyanların şükran günlerinin önemli bir sembolü olan
hindi aslında Amerika kıtasının yerlisidir. Vahşi hindi cinsleri Kristof Kolomb
kıtayı keşfetmeden de önce Kuzey Amerika'da yaşıyordu. Hatta Avrupa'dan
Güney Amerika'ya ilk gelenler Azteklerin bir cins hindi ırkını ehlileştirdiklerini
görmüşlerdi.
Amerikan hindileri Avrupa'ya 1519 yılında İspanyollar tarafından getirilmiş,
daha sonra bütün Avrupa'da yayılıp 1541 yılında İngiltere'ye ulaşmışlardı.
Hayvancağızı gören İngilizlerin kafaları karışmış, o zamanlar Türk toprakları
olan Batı Afrika'dan Portekizli tüccarların getirdikleri Afrika hindisi veya yine
Türkiye üzerinden getirilen Hint tavuğu sanmışlardı. Sonunda her iki ırkın
farklı olduğu anlaşılmıştı, ama bu Amerikan kökenli kuşun adı 17. yüzyılda
Amerika'ya göç eden İngiliz göçmenler sayesinde Amerika'da 'Turkey' olarak
yerleşti.
Tabii bu Türkiye'nin isminin niçin İngilizce'de hindi anlamında kullanıldığının
resmi açıklaması. Bunun yanında uydurulmuş başka tezler de var. Bunlardan
biri Kolomb'un ilk yolculuğuna katılan bir Portekiz Yahudi'si Jose de Torres'in
hindiyi görünce, İbrânice 'büyük kuş' anlamında 'Tukki tukki' diye bağırması,
diğeri de sürekli batıya doğru giderek Hindistan'a ulaşmayı hedefleyen
Kolomb'un Amerika'ya vardığında burayı Hindistan ve hindiyi de Hint tavus
kuşu sanarak onu 'Tuka' diye adlandırması ve zamanla bu kelimenin Turkey
olarak telaffuz edilmesidir.
Durun daha tezler bitmedi. Bir başka tezde de, Kızılderililer hindiye 'Fırke'
dediklerinden bu sözcüğün İngilizce'deki telafuzu ile 'turkey'ye dönüştüğü ileri
sürülüyor. Daha başka hindi tezleri de var. Örneğin hindilerin korkunca
çıkardıkları seslerin insanlar tarafından turk-turk-turk (törk) diye taklit
edilmesiyle zamanla onlara Turkey denilmesine neden olduğu bile iddia ediliyor.
Bunda alınıp gücenecek bir şey yok. Türkçe'de de hindi kelimesi Hindistan
anlamına çok yakındır. Ayrıca bizde de bir 'Mısır' örneği var.
Hindiler başlangıçta renkli tüyleri nedeni ile kümeslerde süs hayvanı olarak
yetiştirilmişler, et kalitelerinin farkına ise 1935'den sonra varılmıştır. Erkek
hindiler 130 santim boya ve 10 kilo ağırlığa ulaşabilirlerken dişiler neredeyse
yarı ağırlıktadırlar. Vahşi hindiler akarsu ve göl kenarlarında yaşamayı tercih
ederler ve tehlike anında 400 metre mesafeye uçabilirler.
Bu arada marketlerde niçin hiç hindi yumurtası satılmıyor, dikkatinizi çekti mi?
Günümüzde tavuklar yılda ortalama 250'den fazla yumurtlayabiliyorlarken,
hindiler 100 - 120 adet yumurtlarlar ve yumurtaları 4 -5 kez daha ağırdır. Daha
ziyade yeni hindileri üretmekte kullanılırlar.
3.15 Yağmurda koşan niçin daha çok ıslanıyor?
Yağmur yağarken koşanların daha çok ıslanacağını ileri süren, insanı yağmurda
sallana sallana dolaşmaya iteleyen bir görüş ile hiçbir şey fark etmeyeceğini
iddia eden bir başka görüş ortada dolanıp durmaktadır.





Hiçbir şey değişmeyeceğini söyleyenlerin görüşüne göre vücudunuzun bir
dikdörtgen olduğunu ve yağmur damlalarının yere dik düştüğünü farz edelim.
İster bir yüz metreci gibi hızlı koşun, ister sallanarak yürüyün bir şey fark
etmez. Hızınıza bağlı olmadan vücudunuza düşen yağmur tanesi sayısı aynı
kalır. Koştukça ön tarafınıza bir saniyede daha çok yağmur tanesi isabet
edecektir ama süre kısaldığından toplam sayı ve sonuç değişmeyecektir.
'Yağmurda yürüyünüz' diyenler ise koşma durumunda yağmur damlalarının aynı
sürede daha çok sayıda birikeceğini ve buharlaşmaları için daha az zaman
olduğundan üzerimizin daha ıslak olacağını, aerodinamik tesirleri hesaba
katarak, düz yürürken üzerimize düşmeyecek düşey damlaların, koşarsak
karşıdan gelecekleri için temas edeceklerini, yürürken başımıza düşen damla
sayısının koştuğumuz sırada düşenden fazla olamayacağını ileri sürerek 'ahmak
ıslatan' diye de tabir edilen hafif yağışlarda yürümeyi öneriyorlar. Tabii burada
unutulmaması gereken şey yavaş yürürken bacaklarımızın da çok yağış alacağı.
'Koşunuz!' görüşüne göre ise, yağmurda koşmakla yürümek arasında,
vücudumuza düşen yağmur tanesi miktarı açısından bir fark olmayabilir ama
önemli olan başımıza düşen miktardır. Bu nedenle koşarsak süre kısalır ve
başımıza düşen yağmur miktarı azalır.
Yapılan bir deneyde, yağmur karşıdan 45 derece açı ile yağıyorken, bir defter
kağıdına aynı mesafe 7 saniyede koşulduğunda 131 damla, 20 saniyede
yürünüldüğünde ise 216 damla isabet ettiği saptanmıştır. Buna göre yağmurda
yürüyerek gitmek, koşmaya göre neredeyse iki misli ıslanmak anlamına
gelmektedir.
Şüphesiz bu Önermeler yapılırken, rüzgarın yönü, üzerimizdeki giysilerin şekli
ve cinsi ve en önemlisi kapalı alana ulaşılacak mesafe göz önüne alınmamış ve
değerlendirmeler kısa mesafelere göre yapılmıştır. Uzun mesafelerde hiç şansınız
yok, koşabildiğiniz kadar koşun ama en doğrusu yağmur geçene kadar kapalı bir
yerde oyalanın.
3.16 Ev çiçekleri bize nasıl zarar verebilirler?
Evimizdeki bitkiler veya süs çiçekleri solunumlarında gündüzleri havadaki
karbondioksiti alarak oksijen verirler ama geceleri ise bizim gibi oksijen alarak
karbondioksit verirler. Bu nedenle de çiçeklerle aynı odada uyumanın, havadaki
oksijen azalacağı için zararlı olabileceği konusunda genel bir inanış vardır.
Aslında bu doğrudur ama sanıldığı kadar tehlikeli değildir.
Konuyu daha iyi anlamamız için bir bitkinin aynı anda yaptığı iki işi bilmemiz
lazım. Birincisi hücrelerin nefes alışı, ikincisi de ışık ve klorofil özümlemesi diye
de adlandırılan fotosentezdir. Bu iki olay tamamen birbirinden farklı, iki ayrı
işlemdir.
Tüm canlı hücrelerde olduğu gibi bitki hücrelerinin de yaşayabilmeleri için
havadaki oksijene ihtiyaçları vardır. Havadan nefes yolu ile aldıkları oksijenle
şeker gibi gıda moleküllerini yakarlar, enerji kazanırlar. Bu, gündüz ve gece
yaşamları boyunca durmaksızın devam eder.





Bitkilerin yapraklarındaki hücreler aynı zamanda gündüzleri ışıkla birlikte
fotosentez işlemini gerçekleştirirler. Yani bitki gündüzleri her iki işlemi birlikte
yaparken geceleri sadece nefes almaya devam eder. Fotosentez işleminde bitkiler
havadan karbondioksiti alıp oksijen verirler. Ancak hücreler buradan çıkan
oksijeni nefes almada tekrar kullanırlarken, nefes verişteki karbondioksiti de
fotosentezde kullanırlar.
Ortalama yetişkin bir insan, hareketsiz durumda bir dakikada 15, bir günde 20
bin kez nefes alır. Her solumada yarım litre hava ciğerlerine girer. Yani
dakikada 7-8 litre havayı ciğerlerine çeker ve tekrar verir. Bu, günde 11 bin litre
hava demektir. Aslında nefes alırken havadan oksijen alıp karbondioksit veririz
ifadesi de tam doğru değildir.
Aldığımız havada hem oksijen vardır, hem de karbondioksit. Verdiğimizde de
aynı şekildedir ama oranları değişiktir. Ciğerlerimize aldığımız havadaki oksijen
oranı yüzde 21 iken dışarı verdiğimizdekinde yüzde 16'dır. Yani her nefeste
aldığımız havanın yüzde 5-6'sı vücudumuzda oksijen olarak kullanılır.
Dolayısıyla havadan aldığımız günlük oksijen miktarı ortalama 570 litre
civarındadır.
Gündüzleri yeterli ışık altında, bitkilerdeki fotosentez işlemi, bitkinin nefes
almasından daha yoğundur. Yani ortaya fazladan oksijen çıkar ve gündüzleri
odanızdaki havadaki oksijen miktarını artırırlar. Geceleri ışık olmadığından ve
karanlıkta fotosentez işlemi yapılamadığından, nefes almaya devam eden
bitkilerden çıkan karbondioksit miktarı daha çoktur.
Evlerimizdeki bitkilerin veya süs çiçeklerinin gündüz çıkardıkları fazla oksijen
ve gece verdikleri karbondioksit miktarı, insanın soluduğu havanın içindeki
oksijen miktarı yanında o kadar azdır ki sağlığımızı etkileyebilmesi mümkün
değildir. Ancak kapısı, penceresi hava sızdırmaz küçük bir odada, dev bitkilerle
birlikte yatma gibi bir alışkanlığınız varsa başka tabii...
3.17 Sabun kiri nasıl gideriyor?
Aslında sabun bir antiseptik, yani mikrop öldürücü değildir. Normal bir deri
üzerinde, ölü deri hücreleri, kurumuş ter, çeşitli bakteriler, yağlı ifrazatlar ve toz
vardır. Sabunun özelliği, mekanik olarak derimizin üzerinden bunların
alınmasını sağlamasıdır.
Suyu ve yağı (ne yağı olursa olsun) aynı kaba koyarsanız birbirlerine hiç
karışmazlar aksine su ve yağ molekülleri arasında birbirlerini iten bir güç
vardır. Elimizi sadece su ile yıkadığımızda, derimizin üzerindeki yağ tabakası,
suyun derimize temasına mani olur, onu dağıtır ve tam anlamı ile temizlik
sağlanamaz. İşte burada sabun devreye girer ve aracılık rolünü üstlenir.
Sabunun bilinen tarihi 2000 yıldan da öncesine uzanır. Hatta Anadolu'da 4000
yıl evvel Hititlerin yaktıkları bitkilerin külleri ile ellerini temizledikleri
bilinmektedir. Sabun, tarihinin her döneminde ucuz ve kolay bulunabilen
malzemelerden yapılmıştır. Romalılar sabun yapabilmek için, kireç taşını





ısıtarak kireç elde etmiş, bu ıslak kireci sıcak ağaç külleri üzerine püskürtüp
sonra da karıştırmışlardır.
Oluşan gri çamuru sıcak su dolu bir kazana dökerek keçi yağı ile saatlerce
karıştırarak kaynatmışlardır. Kirli kahverengi kalın bir tabaka oluşunca,
soğumaya bırakmışlardır. Soğuma sonucu sertleşen tabakayı parçalara bölerek
sabun olarak kullanmışlardır.
İşte sabun budur. Her sabun kireç gibi bir alkali madde ile bir çeşit yağın
karışımıdır. Günümüzde alkali olarak kireç yerine genellikle kostik soda
kullanılıyor. Keçi yağı yerine de, sığır ve koyun yağlarından elde edilen don
yağları, hurma, pamuk çekirdeği ve zeytinden elde edilen yağlar kullanılıyor.
Alkali ve yağdan meydana gelen sabun da anne ve babasının özelliklerini taşır.
Yani bir taraftan yağı severken diğer taraftan suyu sever. Sabun moleküllerinin
bir ucu yağı, diğer ucu da bir alkali olan suyu çeker. Ellerimizi
ovuşturduğumuzda yağ ve kirler, dolayısıyla içindeki bakteriler parçalanır.
Sabun molekülleri bu yağlı kirleri sararlar suyla birleştirirler ve artık çözünemez
hale getirirler. Musluktan akan su ile de uzaklaşır giderler. Ellerin kurulanması
ile de bakterilerin çok sevdiği nemli ortam ortadan kalkmış olur.
Günümüzün modern marketlerinde ise sabunun, bazı katkı maddeleri, boyalar,
parfümler, deodorantlar, bakteri giderici maddeler, kremler, losyonlar ve
reklamlarda söylenilen diğer maddeler eklenmiş hali ile karşılaşıyoruz.
Şampuan, diş macunu, tıraş kremi ve kozmetikler, sabunun sodyumun değişik
bileşikleri ile yapılmış diğer adlarıdır. Eğer kostik soda yerine potasyum
kullanılırsa, daha yumuşak olan sıvı sabun elde edilir.
3.18 Sirklerde kılıcı nasıl yutuyorlar?
İster inanın, ister inanmayın gösterilerde kılıcı yutanların yaptıkları numara
sahte değildir. Gerçekten kılıcı yutarlar. Ana problem gırtlak adalelerini
rahatlatmayı öğrenmek, böylece yutkunmaya mani olmaktır. Bu özellik haftalar
boyu süren egzersizlerle kazanılabilir. Kılıcın boğazı kesme ihtimali yoktur,
çünkü her iki tarafı da keskin değildir, yani kördür. Kılıcın ucu sivri gibi görünür
ama midenizin tabanına ulaşamayacak boyda bir kılıç seçerseniz bu da problem
yaratmaz.
Kılıç ve alev yutmanın büyük ustalarından Dan Mannix, bu konuda 1951 yılında
bir kitap bile yazmıştır. Mannix bu işi başarabilmek için haftalar boyunca, günde
en az bir saat, kesme ihtimali olmayan bir kılıç ile çalıştığını söylüyor. Birinci
problem yutkunma refleksinden çıkmış. Yine haftalarca öğle yemeği yemeyerek,
kılıç boğazdan girerken boğazın büzüşmesi problemini halletmiş. Sonunda bir
gün kılıcı sokarken boğazı gevşeyebilir hale gelmiş.
Mannix işin en zor yanını geçtiğini zannederken esas zorlukla Adem Elma'sı
denilen yerin arkasında karşılaşmış. Oradaki kıvrımı da geçmeyi başardıktan
sonra, kaburga kemiklerine de dikkat ederek, kılıcı kabzasına kadar yutabilme
yeteneğini kazanmış.





Kılıç yutmayı evde kendi kendine öğrenmeye kalkışmak son derece tehlikelidir.
Hele bu numarayı yaparken konuşmayı profesyoneller düşünmezler bile.
Yutmadan önce ve sonra kılıcın steril hale getirilmesi de çok önemli bir husustur.
Çok az da olsa katlanabilir kılıçları kullanan bazı hilebazlar ortaya çıkınca,
Mannix kılıcı gerçekten yuttuğunu ispatlayacak başka numaralara geçmiş. Özel
olarak imal edilmiş, çok ince kalınlıktaki, elektrik bağlantıları sadece bir
tarafında bulunan, 'U' şeklindeki bir neon tüpü yutmuş. Elektrik verilip neon
lambası yanınca, ışık vücudunun dışından da görülmüş. Böylece bu tip şeyleri
gerçekten yuttuğunu ispatlamış.
Mannix ve asistanları işi öyle geliştirmişler ki, kızgın, kızarmış kılıçları yutma
numaraları bile yapmışlar. Tabii önce asbest bir kılıç kınını yutarak.
3.19 Gazeteler niçin enine düzgün yırtılamıyor? Denerseniz göreceksiniz ki, bir gazete sayfasını yukarıdan aşağıya düzgün olarak
yırtabilirsiniz. Ancak sağdan sola yani enine yırttığınızda düzgün yırlamazsınız,
muhakkak zikzaklar oluşur.
Gazete kağıdının ana maddesinin ağaç olduğunu hepimiz biliyoruz. Bir gazete
kağıdında ağacın lirleri yukarıdan aşağıya olacak şekilde gelir.
İşte bu sebeple bir gazete sayfasını düşey olarak yırtarsanız, yırtık, liflerin
yolunu takip ederek düzgün bir şekilde aşağıya kadar iner. Enine yırtıldığında,
her life rastlayışında yırtılma zikzak çizer.
Peki lifler niçin düşey doğrultuda? Bunun nedeni kağıdın üretiliş biçiminde
yatıyor. Bu lifler çok az su içeriyor ve üretim bandında, bandın hareketi boyunca
yayılıyor. Üretim bandı sonunda su kuruyor ama, lifler kağıtta uzunlamasına yer
alıyor.
3.20 Atletler niçin saat yönünün aksine koşuyor?
Sağ elini kullanan insanlar, ayakla yapılan hareketlerde de, sağ bacaklarını
Öncelikle kullanırlar. Bu nedenle de sağ bacakları daha güçlüdür.
Sola kavis çizerek koştuklarında, sağ ayak dışarıda kalır. Özellikle kısa mesafe
koşularında, pistin köşelerinde koşucular hafif içe meylederek koştukları için sağ
ayağa daha çok yük biner ve koşucu bu kuvvetli ayağı ile sola doğru daha rahat
koşar.
İnsanların çoğu sağ ellerini kullanırlar. Erkeklerin sadece yüzde 5'i, kadınların
ise yüzde 3'ü solaktır. Çoğunluğun rahatı düşünüldüğü için de atletler pistte saat
yönünün aksi yönde koşarlar. Tabii bu durumda ve özellikle 400 metre
koşularında solakların şansı biraz azalmış oluyor.





3.21 Boks ringleri niçin dört köşedir?
Bilindiği gibi, 'ring' kelimesi, İngilizce'de daire, halka anlamındadır. Parmağa
takılan yüzüğe bile bu nedenle 'ring' denilir. Aslında geçmişte profesyonel boksta,
boksörler grup halinde, kasabadan, kasabaya dolaşır, oradaki yerli boksörlerle
maç yaparlardı.
Boks yapılacak alana seyirciler daire şeklinde yerleştirilir, en önde oturanlara
alanı çevreleyen ip tutturularak, başkalarının boks yapılacak yere girmeleri
önlenirdi. Ayrıca sahnedeki boksöre meydan okuyan biri kafasını bu ipe çarparak
dövüşmek isteğini belirtirdi.
Seyirci miktarı artınca bu usulü uygulamak zorlaştı. Yere dikilen kazıklara ip
bağlanarak boks yeri belirlenmeye başlandı. Tabii ki bu iş için en uygun şekil
kare idi.
Boks yapılan yerlerin dünyanın her yanında kare olmasına rağmen "ring" diye
adlandırılmasının hikayesi işte bu!
3.22 Asansör düşerken zıplanılsa ne olur ? Düşünün ki, asansörünüz bozuldu ve 60-70 km/saat, yani saniyede 18 metre
hızla düşüyor. Siz de son saniyede yukarı zıplıyorsunuz. Yukarı zıplamanız olsa
olsa saniyede 4-5 metre hızla olabilir. Yani siz yine de yaklaşık saniyede 13-14
metre hızla yere düşmeye devam ediyorsunuz.
İster saniyede 18 metre, isterse 13 metre hızla yere düşün, sonuç fark etmez. Sizi
yerden kazımak zorunda kalabilirler. Lütfen panik yapmayın, asansörü tutan tek
bir kablo değildir, en azından 5 veya 6 kablo vardır. Bu kabloların her biri tek
başına asansörün ağırlığım taşıyabilir.
Diyelim ki, bu kabloların hiçbiri görevini yapmadı, asansörü durduracak bir
başka fren donanımı daha vardır. Hatta bazı asansör boşluklarında ilaveten
yaylı veya yağlı, hayati tehlikeyi Önleyecek özel sistemler de bulunur.
Bu sistemlerin hiçbiri çalışmazsa yine de iyimser olmaya çalışın, hiç olmazsa
hayatınızda bir kere, hiçbir katta durmadan doğrudan zemine inmiş
oluyorsunuz!
3.23 Mum yanınca niçin geriye bir şey kalmıyor? Gerçi şimdi elektrikler kesilince otomatik olarak devreye giren lambalar, hatta
jeneratörler var ama mum hayatımız boyunca evimizin demirbaşı olmuştur. Onu
o kadar hayatımızın olağan bir parçası olarak algılamışızdır ki, fitiline bir kibrit
çaktığımızda onun nasıl yandığını, yandıkça katı kısmının nereye gittiğini
düşünmeyiz bile.
Tarihi çok eskiye uzanan mum ışığının adeta büyülü bir gücü vardır. İnsanda
romantik duygular uyandırdığı gibi, tüm dinlerde ruhani bir yeri de vardır. Ayin
ve adakların vazgeçilmez malzemesidir. Mum tarihin ilk icatlarından biridir.
Mısır'da ve Girit adasında milattan 3000 yıl önceden kalma mumlar
bulunmuştur ama en yaygın kullanışı ortaçağda Avrupa'da olmuştur. Tarihi bu





kadar eski olup da günümüzde de popülaritesini yitirmeyen ve çok yaygın olarak
kullanılan başka hiçbir şey yoktur.
Aslında mumun yapısı çok basittir ama yanma mekanizması o kadar basit
değildir. Mumun yapısında iki ana eleman vardır. Birincisi yakıt görevini gören,
bir çeşit balmumu, ikincisi de emici özelliği olan bir çeşit sicim, yani fitil. Fitilin
emici özelliği çok önemlidir. Çünkü mumun yanma sırrı burada gizlidir. Bu
özellik gaz lambalarının fitillerinde de vardır ve onlar da aynı prensiple
çalışırlar.
Elinize herhangi bir sicim alıp ucundan su dolu bir kaba daldırdığınızda suyun
sicim tarafından emildiğini ve suyun sicim boyunca yukarı çıktığını renginin
koyulaşmasından anlayabilirsiniz. İşte fitil de mumun üst kısmında alevden
dolayı eriyen balmumunu emerek üst kısmına taşır ve bu bölgede yanmanın
devamını sağlar, yani burada asıl yanan ve ışığı veren fitil değil balmumunun
kendisidir.
Parafin balmumları ham petrolden yapılır, yani koyu bir hidrokarbon olup iyi bir
yanıcıdırlar. Çakmağı çakıp fitili tutuşturunca, mumun en üst tabakasının da
erimesine ve dolayısıyla mekanizmanın çalışmaya başlamasına sebep olursunuz.
Fitil, bu erimiş balmumunu yukarı aleve doğru taşır, balmumu alevin
sıcaklığında buharlaşır ve tutuşur. Yanan şey aslında mumun katı kısmı
olduğundan mum tümüyle yanıp bittiğinde geriye pek bir şey kalmaz.
Mum yapmada en çok arı balmumu, benzin üretiminde petrolden çıkan bir yan
ürün olan parafin veya bitkisel ve hayvansal yağlardan yapılan 'stearin'
kullanılır. Günümüzde en fazla kullanılan mumlar bunların karışımı ile elde
ediliyor. Mumlar çekme yöntemi ile, dökülerek veya pres edilerek yapılıyor. Her
şey tamamlandıktan sonra boya banyolarına sokulurlar ve en sonunda da
parlaklık kazandırmak için soğuk suya daldırılırlar.
3.24 Yazın niçin açık renk giysiler giyiyoruz?
Yaz günleri, güneşli sıcak günlerde genellikle beyaz veya açık renkli giysiler
giyeriz. Beyaz renk güneş ışığı içinde bulunan bütün ışınları yansıtır yani bütün
renklerin birleşimidir. Siyah renk ise tam aksine bütün ışınları emer. Siyah renk
üzerinde hiçbir ışın yansımaz, yani aslında siyah bir renk değildir, renksizliktir.
Siyah renkli kumaşlar ışığın hepsini tuttuklarından, beyaz kumaşlara göre
tenimizi 5 derece daha sıcak tutarlar. Peki öyleyse Sina çöllerindeki bedeviler
niçin siyah renkte giysi giymeyi tercih ediyorlar? Çünkü siyah renkli giysi,
kumaş ile tenin arasındaki havayı ısıtıyor ama aynı anda bir havalandırma
mekanizmasının da çalışmasını sağlıyor. Bu ısınan havanın yerini alan hava
bedevilerin serinlik hissi duymalarını sağlıyor.
Siyah giysiler güneşin tüm ışınlarını tenimize geçirirler ama beraberlerinde
enfraruj ışınlarını da. Bu nedenle çok güneşli bir günde açık renk giymek
kesinlikle faydalıdır. Kapalı bir yerde ise enfraruj ışınları nüfuz edemeyeceği için
siyah rengin ısıyı daha fazla iletmesi avantaj yaratabilir. Belki de dışa beyaz, içe





siyah giymek, giysi, ten ve hava arasındaki ısı alışverişi için en ideal
kombinasyondur. Tabii kışın da tam tersi.
Kışın üst üste giyinmenin asıl faydası iki giysi arasında hava tabakası
oluşmasıdır. Bilindiği gibi hava iyi bir izolatördür. Yani ısı iletkenliği iyi değildir.
Bu şekilde güneşin ışığı tutulduğu gibi vücuttan da ısı kaybı olmaz. Yani kışın
iki kat giyinildiğinde dıştakinin siyah, içteki giysinin ise beyaz renk olması
gerçekten faydalıdır.
3.25 Camın arkasında güneşte bronzlaşabilir miyiz? Hayır. Güneşte cildimizin renginin değişmesini sağlayan güneş ışığının içindeki
ültraviyole (UV) ışınlarıdır ki bunlar camdan geçemez. UV ışınları görünmeyen,
yüksek enerjili, kısa dalga boylu ve görebildiğimiz renk dağılımında mor rengin
ötesinde yer alan ışınlardır. Bunun için çok güneşli bir havada, güneş tam
karşıdan gelirken araba kullandığımızda yüzümüz değil de açık olan pencereye
yaslı kolumuz kızarır.
Bizim bronzlaşma ve çok sağlıklı görünüyoruz diye beğendiğimiz, derimizin
güneş altında rengini değiştirmesi olayı aslında 'derma' diye bilinen cildimizin
ikinci tabakasındaki pigment hücrelerinin bir reaksiyonudur. Bu hücreler UV
ışınlarına maruz kaldıklarında 'melanin' denilen daha koyu pigmentlerin
miktarını artırırlar. Bu koyu pigmentler derimizin üst tabakalarına gelirler ve
böylece derimizin rengi koyulaşır.
Melanin, UV ışınlarını emer, yani vücudun melanin üretimini artırması,
vücudumuzu UV ışınlarının tehlikeli etkilerinden korumak içindir. Ama bir
noktadan sonra bu da geçerli değildir. Güneşin altında ne kadar yanmış olursak
olalım, derimizin rengi ne kadar koyulaşırsa koyulaşsın, yine de güneş ışığının
içindeki UV ışınlarının yarısını derimiz içine almaya devam edebilir.
Aşırı UV ışınlarına maruz kalmak sonunda deri kanserine bile yol açabilir. Her
yıl yarım milyon insanda bu hastalık görülmektedir. Özellikle gençler arasında
giderek artmaktadır. Gerçi bu tür, genellikle başarı ile tedavi edilmektedir ama
ciğere veya beyine yayılabilecek çok daha kötü türleri de vardır.
Çok güneşli havalarda UV ışınlarından korunmak, şapka ve gözlük takmak
tavsiye edilir. UV ışınları gözlerimize de çok zararlıdır. Unutmayalım ki,
vücudumuzdaki en ince deri göz kapaklarımızdadır. Güneşe çıkmak zorunda
kalmayacaksa koruma faktörü yüksek krem ve yağlar kullanılmalıdır.
UV ışınları cisimlerden de yansır. Bu nedenle gölgede kalmak da çare değildir.
İnsan gölgede de yanabilir.
Güneş enerjisi tahmin edilenden çok daha güçlüdür. Yeryüzünde 3
kilometrekarelik bir tarlanın bir gün boyunca güneşten aldığı enerji, Hiroşima
üzerinde patlatılan atom bombasının salıverdiği enerjiye eşittir. Bombadan
enerji bir anda boşaltıldığından, şok dalgaları oluşmuş ve ölümcül olmuştur.
3.26 Elektrik insanı nasıl çarpıyor?





İnsanların elektriğe çarpılmaları onun bir iletkeni haline gelmelerinden oluyor.
Sıvılar iyi iletkendirler, yani elektriği iyi iletirler. Vücudumuzu içi sıvı dolu bir
kap olarak düşünürsek, bütün koruma görevi derimize kalıyor. O da
vücudumuzun her tarafında aynı kalınlıkta değil. Islanınca o da iletkenleşiyor,
hele üzerinde bir yara varsa direnci tamamen yok oluyor.
Evlerimizde 220 volt ve 50 Herz akım daima vardır. Ne kadar ilginçtir ki, bir
elektrik akımının insana en tehlikeli frekans aralığı 50 - 60 Hz.dir. Elektrik
akımını evimizdeki su tesisatına benzetebiliriz. Suyun basıncı neyse 'Volt'ta
odur. 'Amper' de suyun miktarının karşılığıdır.
Elektriğe çarpılmada süre de önemlidir. Süre uzarsa deride yaralar oluşur ve
elektrik bu yaralardan daha çabuk geçer. Derimizden geçen elektrik akımı
derhal sinir sistemimizi etkiler. Beyindeki nefes alma merkezini felç eder, kalbin
ritmini bozar hatta durmasına neden olur. Elektrik çarpmasının sonucu
genellikle kalp durması olduğu için ilk yardım da ona göre yapılmalıdır.
Elektriğe nereden çarpıldığımız da önemlidir. Elektriğin elden ele veya elden
ayağa geçmesi aradaki hayati organlarımıza zarar verebilir.
Elektriğe çarpılınca şoka girmemizin nedeni kendi elektriğimizdir. Sinir
sistemimizin ürettiği elektrik ile dışardan çarpıldığımız elektrik karşılaşıp iç içe
girince vücudumuzda kasılmalar ve titremeler yaratıyor.
Elektrik çarpmasında voltajın değil de akımın şiddetinin yani amperin önemli
olduğu ileri sürülüyor. Bu konuda elektrik mühendisleri ile fizikçiler arasında
görüş ayrılığı var. Zaten elektriğin kendisinin de tam bir tanımı yapılmış veya
tek bir tanım üzerinde uzlaşma sağlanmış değil.
Elektriğin öldürücü gücünün voltaj değil de akım miktarı olduğunu öne sürenlere
göre akım doğrudan kalbi etkiliyor. Bu düşünüşe göre l ila 5 miliamper akımın
vücutta hissedilme seviyesi; 10 miliamperde acı başlıyor; 100 miliampere gelince
sinirler reaksiyon gösteriyor ve 100-300 miliamperde şok oluşuyor. Tabii bütün
bu değerlendirmeler tam bir bilimsel sınıflandırma değil. Yani tuzlu bir suyun
içinde iseniz, cereyan tüm vücudunuza birden değeceğinden mili değil
mikroamper seviyesinde bile bir akımdan zarar görebilirsiniz.
Elektriğe çarpılanlar eğer ölmezlerse, genellikle hayatlarının geri kalan kısmını
bu olayın izi kalmadan, problemsiz olarak yaşayabiliyorlar. Ama az miktarda da
olsa sinir sistemi üzerinde hasar bırakabiliyor. Elektrikten çarpılıp şoka
girenlere de, kalp ritmini düzenlemek için yine elektro şok uygulanıyor.





4
İNSAN
4.01 Ağrı nedir?
Ağrı olayı, ince sinir sistemimizle, beyin, kas sistemimiz ve dolaşım sistemimizle
doğrudan ilgilidir. Ancak bu iletişimin sırları tam olarak çözülebilmiş değildir.
Ağrı, doktorun hastalığı teşhis etmesine yardım eder, öyleyse faydalıdır. O
zaman kadınlar niçin ağrılar içinde doğum yapar? Niçin çok ciddi bazı
hastalıklarda ağrı hiç ortaya çıkmaz?
Ağrılar dört sınıfa ayrılır. İlk ikisi toplumca bilinen klasik ağrılardır. İlki,
Parmağımıza inen bir çekiç darbesi sonucu duyulan ağrı. İkincisi vücudumuzun
içinden kaynaklanan, romatizma, migren vb. ağrılar. Üçüncü sınıf ağrılar, tuhaf
ve mantıkdışı görülen ve olaydan çok uzun bir süre sonra ortaya çıkabilen
ağrılardır.
Örneğin, bir kolun kesilmesinden yirmi yıl sonra olmayan kolda ağrı hissedilmesi
olayları ile karşılaşılmıştır. Dördüncü sınıf ağrılar ise, doğrudan kişinin ruhsal
hali ile ilgili olan hayali ağrılardır. Nedeni hayali de olsa ağrı gerçektir. Bu tip
ağrıların yüzde 30'unun ilaç niyetine verilen etkisiz maddelerle giderildiği
bilinmektedir.
Baş ağrısını ise diğerlerinden ayrı bir yere koymak gerekir. Yapılan
araştırmalara göre, baş ağrılarının yüzde 90'ı kas ağrılarıdır. Ağır bir el çantası
ya da omuz çantası taşımak, telefonu çenenin altına sıkıştırarak konuşmak,
başın öne eğik olduğu konumda sürekli daktilo yazmak ve okumak gibi
hareketlerin boyun ve baş kaslarını etkilemesi, baş ağrılarının en yaygın
nedenlerini oluşturmaktadır.
Tarih boyunca ağrıyı gidermek için, sıcak su, kızgın demirle dağlama gibi başka
bir ağrı uygulama da dahil olmak üzere çeşitli yöntemler kullanılmıştır. Bunların
ortaya koyduğu en önemli yarar, ağrının, oluşum ve engelleme mekanizmasının
omurilikte değil, beyinde bulunduğunun saptanması olmuştur.
En kuvvetli bir ağrının bile gerilim durumunda veya tam tersi olan uyku halinde
ortadan kalkması, ağrının denetiminde beynin ne kadar büyük bir rolü olduğunu
gösterir. Örneğin kimi kazalardan sonra kendileri ile konuşulan yaralı
kazazedelerin hiç acı duymadıklarını söyledikleri çok görülür.
Ağrı üzerinde en etkili iki ilaç, haşhaştan elde edilen morfin ile söğüt
kabuğundan elde edilen aspirindir. Bu maddeler ağrılı duyuyu uyarmak yerine,
ağrının hissedilmesini engeller. Ağrı özellikle insanları ilgilendirir. Bize ağrı
çektiren olayların çoğu hayvanlarda görülmez.





4.02 Nasıl sarhoş olunuyor?
İlk yudumla birlikte, alkol ağız ve yemek borusu ile temas ettikten sonra, ciddi
miktarda kana karıştığı ilk durak olan mideye gelir. Ancak alkolün kana
karışması en çok ince bağırsaklarda olur.
Büyük bir kısmı ince bağırsaklarda kana geçen alkol, derhal merkezi sinir
sistemimizi etkilemeye başlar. Birkaç dakika sonra beyne geçerek sinir
hücrelerini etkiler ve mesaj iletimini yavaşlatır.
İçmeye devam edilirse, beyindeki görme, denge, konuşma ve muhakeme ile ilgili
sinir merkezleri etkilenmeye başlarlar. Bu arada alkolün baskılayıcı etkilerini
yenebilmek için, kalp kası zorlanır ve nabız artar.
Biraz daha içilirse şuur kaybı meydana gelebilir. Daha da devam edilirse,
alkolün kandaki oram alkol zehirlenmesi seviyesine ulaşır, solunum yetmezliği
nedeni ile ölüm kaçınılmaz olur.
Alkol oldukça yavaş yakılır. 100 gram saf alkolün vücutça yakılması yaklaşık 10
saat sürer.
Karaciğerde yakılan her bir gram alkol için 7.1 kilokalori açığa çıkar. Yapılan
araştırmalara göre ABD'de insanlar genel olarak kalori ihtiyacının yüzde 10'unu
alkolden karşılamaktadır. Alkoliklerde bu oran yüzde 50 olup ciddi beslenme
bozuklukları görülür.
Alkol karaciğer yetmezliği yanında, kalp hastalığı ve kanser riskini de artırır.
Beyinde hücre kaybına yol açar, uzun sürede beyin hücrelerindeki dejenerasyon
artar, psikiyatrik bozukluklar başlar.
Ama alkolün en büyük etkisi, sağlığı bozmasının yanında, aileleri ve
arkadaşlıkları parçalaması, hapishane ve hastaneleri doldurmasıdır. Haydi,
şerefinize!
4.03 Vurgun yemek nasıl olur?
İnsanlar yüzyıllardır su altına sadece zevk veya merak için değil, inci, mercan,
sünger gibi şeyleri çıkarıp, geçimlerini sağlamak için de dalmışlardır.
Deniz seviyesinde hava basıncı l atmosferdir. İnsan vücudunun solunum ve
dolaşım sistemi bu basınca ayarlıdır. Ancak suyun içinde, derine gittikçe, her 10
metrede basınç l atmosfer daha artar. 30 metre derinlikte su basıncı 3
atmosferdir, yani bu derinlikte vücudumuzun her santimetrekaresine suyun
yaptığı basınç, yüzeye oranla üç mislidir.
Hiçbir gereç kullanmadan, 30 metre derinliğe inildiğinde, akciğer kapasitesi
dörtte birine düşer, kan basıncı artar, vücut ısısı düştüğünden kalbin atış hızı
artar, bilinç bulanıklığı başlar. Bu nedenle yardımcı gereç kullanmadan 30
metrenin altına inmek tehlikelidir.
Ancak tüple dalışın da kendine özgü sorunları vardır. Derinde dış basıncın
yüksek olmasından dolayı tüpten solunan havanın içindeki oksijen, azot gibi
gazlar, dokulara daha küçülmüş bir hacimle dağılırlar.





Eğer su yüzeyine süratle çıkılırsa, basıncın azalmasıyla bu gazlar da süratle
genleşir. Oksijen dokularda kullanıldığından sorun yaratmaz, ama özellikle azot
gazı damarlarda süratle genleşerek, damar tıkanıklığı, akciğer yırtılması ve
hatta felç gibi önemli vücut hasarlarına yol açar.
Bu şekilde vurgun yiyenler, süratle basınç odalarına alınırlar. Burada tekrar
vurgun yediği derinlikteki basınç verilir ve dengeli olarak azaltılır. Bir başka
önlem de vurgun yiyeni, aynı derinliğe tekrar indirmektir.
Vurgun yememek için yüzeye yavaş çıkmalı, hatta belirli derinliklerde
beklenmelidir. İdeal çıkış hızı dakikada 20 metre olup, pratikte eğitmenler bunu
dalgıç adaylarına 'yüzeye gelen en küçük bir hava kabarcığından daha hızlı
çıkma' şeklinde öğretirler.
4.04 Neden esneriz?
Sadece uykumuz gelince mi esneriz? Esneme bulaşıcı mıdır? Aslında esnemenin
ve fizyolojisinin ardında yatan gerçek hala tam olarak bilinememektedir.
Önceleri esneme, insanın yorgun olduğu zamanlarda kandaki oksijen miktarını
artırmak için vücudun yaptığı bir solunum sistemi refleksi olarak
düşünülüyordu. Yapılan deneylerin sonucunda, esnemenin, solunum olayına kısa
bir destek verdiği, ancak onun önemli bir fonksiyonu olmadığı tespit edilmiştir.
Hem burnumuzla, hem de ağzımızla nefes alabilmemize rağmen, kapalı ağızla
esnemek mümkün değildir. En çok ve sık esnemenin olduğu zaman, sabah
uykudan kalkma vaktidir. Ortalama bir esneme 6 saniye sürer.
Sadece insanlar değil, kediler, kuşlar, fareler ve birçok canlı türü de esner. Ancak
farklı türlerdeki bu davranış biçimi, aynı fonksiyona yönelik olabilir mi? Örneğin
insanların gülme olarak yaptığı yüzdeki kas hareketi diğer bazı canlılarda
korkunun ifadesi olabilmektedir.
Yapılan araştırmalarda, hayvanların daha çok dikkat gerektiren bir olayı
karşılama sırasında esnedikleri, insanların ise, tersine dış uyarılarda azalma
olduğunda esnedikleri saptanmıştır.
Derslerde canı sıkılan öğrencilerin değil de, canı sıkıldığı halde uyumamaya
çalışanların daha çok esnedikleri gözlemlenmiştir. Bir diğer görüşe göre de,
sınava girecek bir öğrencinin veya yarışa girecek bir atletin çok esnemesinin
sebebi, organizmanın kendini sakinleştirmesidir.
Esneme de gülme gibi bulaşıcıdır. Esneyen kişinin yüz hatlarında meydana gelen
şekillenmenin, diğer insanlar üzerinde esnemeyi teşvik edici bir etki uyandırdığı
tahmin ediliyor. Yani nasıl yemek yiyen bir insanı görünce acıkırsak, onun gibi
bir şey.
Esnemenin bulaşıcı olduğunu ileri süren bir görüşe göre ise ilk insanlardan
kalma bir davranış olarak esnemekteyiz. İlkel atalarımız akşamları ateşin
etrafında topluca otururken grubun lideri tüm dişlerini göstererek esner,
oturumu kapatır, artık gecenin başladığı, herkesin sabaha kadar yatması ve





hareket etmemesi gerektiği sinyalini verirdi. Grubun diğer üyeleri de esneyerek
görüş birliği içinde olduklarını beyan ederlerdi.
Günümüzde bu iş için daha karışık teknolojiler kullanılıyor. Baba televizyonu
uzaktan kumanda ile kapatıp koltuğundan kalkıyor. Bu nedenle günümüzde
esnemenin hiçbir faydası görülmemektedir ve önümüzdeki bir milyon yıl içinde
ortadan kalkacağı sanılmaktadır.
4.05 Niçin yaşlanıyoruz? Her insan vücudu zaman geçtikçe yaşlanır. İnsan ömrü her kişiye göre farklı
olmakla birlikte günümüzde ortalama 75 yıla ulaşmıştır.
Bilimciler insanların 150 yıla kadar yaşayabileceklerine inanıyorlar. Bugüne
kadar kayda geçen en uzun insan ömrü, Japon Shigechiyo Izumi'ye aittir. Bu kişi
120 yıl 237 gün yaşamıştır.
İnsanların büyümesi, yaşlanmaları ve ölmeleri üzerine çeşitli teoriler var. Bir
teoriye göre, Ömrümüz süresince biyolojik aktivitemizde ortaya çıkan bazı
kimyasal reaksiyonlar, gün geçtikçe başta böbrek ve kalp olmak üzere sağlıklı
hücrelerimize zarar vermektedir.
Bir başka teoriye göre ise, genetik programlamamızla ömrümüz önceden
belirlenmiştir. Program, hücrelerimiz üzerinden yaşlanmamızı kontrol ediyor,
yeterli sayıda hücre öldükten sonra organlar gereken düzeyde çalışmıyor ve
insan ölüyor. Ancak ilk çağlarda insan ömrü ortalama 30-40 yıl iken günümüzde
75 yıla ulaşması, bu savı çürütmektedir.
Bu amaçla bilimciler, meyve sineklerinin genleri ile oynayarak daha uzun
Ömürlü sinekler yaratmayı başarmışlardır. Bu uzun ömürlü sineklerin
diğerlerinden farkları oksitlenmeyi önleyen enzim nedeniyle, savunma
sistemlerinin daha güçlü olması ve yağ depolama kabiliyetleri bakımından açlığa
dayanıklı olmalarıdır.
Meyve sineği üzerinde yapılan araştırmalar, insan ömrü konusunda ciddi bir
ipucu verememiştir, ancak genetik bakımdan insanlara daha yakın olan fareler
üzerinde yapılan çalışmaların daha gerçekçi bilgiler verebileceği sanılmaktadır.
Bir başka saptama da, °°°°bolizması yüksek, yani oksijeni çok hızlı yakan
canlıların, yavaş yakanlara göre daha az yaşadıklarıdır. Örneğin, farelerin
°°°°bolizmik hızları insandan daha yüksektir, ama nadiren 3 yıldan fazla
yaşarlar.
Son zamanlarda adlarından sıklıkla söz edilen E ve C vitaminlerinin de,
antioksidan grubunda yer alarak, yaşlanmayı çok az da olsa geciktirdikleri
gözlemlenmektedir.
İnsan vücudunda, hücrelerin bölünerek, yeni hücre oluşturabilmelerinin de
sayısı sınırlıdır. Sonuna kadar bölünebilen tek hücre kanser hücresidir.
Dolayısıyla aslında kanserin sırrının çözülmesi insanın yaşlanma olgusuna da
ışık tutacaktır.





4.06 Niçin gıdıklanıyoruz?
Gıdıklanmak rahatsız edici olduğu kadar eğlendiricidir de. Başkaları tarafından,
hatta bazen dokunulmadan gıdıklanırız, ama kendi kendimizi gıdıklayamayız.
Bazıları gıdıklanmaya karşı çok hassasken bazıları etkilenmez bile.
Bir insan gıdıklanınca, derinin yüzeyinde bulunan küçük sinir lifçikleri harekete
geçer. Özellikle tüyle okşama, böcek yürümesi gibi olaylara hassas olan bu
lifçikler, sinyalleri beyne gönderirler. Ancak araştırmacılar bu sinyallerin
beyinde nereye kaydedildiğinden emin değiller. Beyinin gıdıklanmaya tepkisi,
kaşınmaya olan tepkisi gibi, gönülsüz yapılan bir tepkidir.
Gıdıklama ile kan basıncı artarken, nabız ve kalp atışı hızlanır, beynin
uyanıklığı fazlalaşır. Gıdıklanmanın fiziksel olduğu kadar psikolojik yanı da
vardır. Gıdıklanma başlangıçta zevkli olabilirse de sürdürüldüğünde korku ve
paniğe dönüşebilir.
İnsanların daha çok gıdıklandıkları yerler, ayak altı, avuç içi ve koltuk altı gibi
bölgelerdir. Bunun nedeni, buraların çok hassas bölgeler olmalarıdır.
İnsan beyni vücuda gelen uyarıların hangisinin insanın bizzat kendisinden,
hangisinin dışarıdan geldiğini ayırt eder ve ona göre öncelik verir. Örneğin,
elimizin yanması gibi acil refleks gerektiren dışarıdan gelen uyanlara öncelik
verir. Bu nedenle bir başkası tarafından gıdıklandığımızda reaksiyon gösteririz
ama kendi kendimizi gıdıklamaya çalıştığımızda beyin bu noktalardaki
hassasiyeti azalttığından gıdıklanamayız.
4.07 Renklerden nasıl etkileniriz? Renklerin insan davranışını ve psikolojisini önemli ölçüde etkilediği bugün
kesinleşmiştir. Kanada'da bir okulda yapılan deneyde, odaların renk ve ışık
düzenlerinin değiştirilmesi ile bazı öğrencilerin zeka düzeylerinin ve disiplin
sorunlarının olumlu biçimde etkilendiği tespit edilmiştir. Ancak insan gözünün
ışık ve rengi algılayan ağ tabakasının görme sinirleri vasıtasıyla bunu beyne
ilettikten sonra beyinde nasıl fizyolojik etkiler yarattığını renkbilimciler henüz
açıklayamıyor.
Aslında gözümüze gelen görüntü iki çeşit görme hücresi aracılığı ile taranır.
Silindir veya çomak şeklinde olanlar ışığı, koni şeklinde olanlar ise rengi algılar.
Gözümüzde 7 milyon konik ve 100 milyon kadar silindirik hücre vardır.
Renge duyarlı konik hücreler ağ tabakasının ortasında, ışığa duyarlı silindirik
hücreler ise kenarında daha yoğundur. Bu nedenle gece gökyüzünde gözümüzün
kenarından gördüğümüz bir yıldızı, ona doğrudan bakınca göremeyiz. Çünkü
burada ışığa hassas silindirik hücreler daha az olduğundan görüntü kaybolur.
Aynı şekilde gözümüzün kenarıyla baktığımız şekillerde renkler kaybolur.
Yapılan deneylerde, pembe renge bakan kişilerin rahatladıkları, kırmızı, turuncu
ve sarı gibi sıcak renklere bakanlarda tansiyonun yükseldiği, nabzın ve
solunumun hızlandığı, terlemenin çoğaldığı, mavi rengin ise tam tersi etki
yarattığı belirlenmiştir.





Araştırmalar insanların en çok mavi rengi sevdiklerini, bunu kırmızı ve yeşilin
takip ettiğini göstermektedir. Erkekler yeşil, deniz mavisi, turuncu ve koyu mor
renkleri tercih ederken, kadınlar firuze yeşili, açık mavi, pembe gibi açık-uçuk
renkleri, çocuklar ise mavi, kırmızı, yeşil, sarı ve turuncu gibi canlı renkleri daha
çok sevmektedirler.
Bir binada sarı renge boyanmış bir tavan, odayı daha yüksek, sarı renkli
duvarlar ise daha geniş gösterir. Kliniklerin sıcak renklere boyanması, beyaz
rengin hastalarda yarattığı hüzün duygusunu azaltır. Ayaküstü hazır yiyecek
satan dükkanların duvarları iştah açtıran portakal rengine boyanırken yarış
arabalarında kırmızı veya turuncu-sarı renkler tercih edilir. Aslında bir renk
olmayan, daha doğrusu renksizlik olan siyah da makam araçlarının klasik
rengidir.
Kırmızı renk kan rengidir, asırlar boyu tehlikenin ve tahribatın simgesi
olmuştur. Trafik ışıklarında 'dur' sinyali olarak kullanılmasının nedeni de budur.
Ameliyathanelerde, bulaşan kan rengini belli etmeyeceği için mantıken kırmızı
giysi kullanılması gerekirken, teskin edici mavi ve yeşil renkler tercih edilir.
4.08 Saçlarımız niçin uzuyor?
Çünkü aksi takdirde berberler işsiz kalırdı! Ha, ha! Şaka bir yana
vücudumuzdaki kılların çok önemli görevleri vardır. Saçlarımız başımızı yazın
güneşten, kışın soğuktan korurlar. Kaşlarımız terimizin, kirpiklerimiz küçük
parçaların gözümüze girmelerine engel olurlar. Burun ve kulaklarımızdaki kıllar
tozların girmesini önler. Vücudumuzdaki diğer kıllar ise derimizi serin tutar, ısı
kaybını önler.
Bizler sadece saçımızın, sakalımızın, koltukaltlarında ve genital bölgelerimizdeki
kılların uzadığını, kollarımız, bacaklarımız ve diğer yerlerdeki kıllarımızın
uzamadığını düşünürüz. Gerçekte saçımız da uzamasını bir süre sonra durdurur
ama bunun için bayağı uzun bir süre geçer.
Vücudumuzdaki kılların her biri topraktaki çim gibi, derimizin altındaki kendi
torbasında yetişir ve büyür. Bu torbalardaki yeni saç hücreleri kılların köklerini
oluşturur. Yeni hücreler oluştukça, eskilerini torbalardan dışarı iterler ve bu
hücreler dışarı itildikçe canlı olma özelliklerini kaybederler, yani ölürler ve de
kıllarımızın ve saçlarımızın bizim görebildiğimiz kısmını oluştururlar.
Vücudumuzun hangi kısmında olduklarına bağlı olarak, kıl torbasında belirli bir
sürede yeni kıl hücreleri üretilir. Bu süreye 'büyüme süreci' denir. Sonra büyüme
bir süre için durur. Buna da 'durma süreci' denir. Bu sürecin de sonunda kılların
yine büyüdüğü 'büyüme süreci' gelir ve bu böyle devam eder, gider.
Durma sürecinde kıl kopar ve alttan gelen bir yenisi yerini alır. Yani bir kılın
veya saç telinin ulaşabileceği en uzun boyutu bu büyüme sürecinin uzunluğu
belirler. Kollarımızdaki kılları oluşturan hücrelerin büyüme süreci birkaç ay
olarak programlanmıştır. Bu nedenle kıllar kısa bir süre içinde uzar, bir
santimetre civarında bir uzunluğa geldiklerinde artık uzamazlar, belirli bir
sürenin sonunda da alttan yenileri gelir.





Diğer taraftan saçlarımızın büyüme süreci iki seneden altı seneye kadar değişir.
Eğer kesmezseniz bir metre hatta daha da fazla bir uzunluğa ulaşabilir.
Saçlarımız üç aylık bir uzamanın ardından bir durma evresi geçirir ve bu sırada
alttan gelen yeni saçlar eskilerini atar, yani dökülmelerine sebep olur. Bunu
banyo yaptıktan sonra lavaboya dökülen saçlarınızdan anlayabilirsiniz. Bu yolla
bir insan her gün 70-100 arasında saç teli döker.
Saç ve kıllarımızın her birinin büyüme ve durma süreçlerine başlama zamanları
farklı olduğu için, hepsi birden aynı anda dökülmediklerinden devamlı olarak
başımızda saç, vücudumuzda kıl olur. Hayvanlarda bu süreçler aynı zamanda
başlayıp bittiğinden onlar yılın belirli zamanlarında tüylerini dökerler.
4.09 Niçin uyuyoruz?
İşte hayatımızla ilgili son derece önemli bir soruya bir sürpriz cevap daha! 'Hiç
kimse bilmiyor.' Cevabın kolay olduğunu, uykuda enerjimizi şarj ettiğimizi
söyleyebilirsiniz, ama bilimsel araştırmalar bunu göstermiyor. Yapılan
araştırmalarda, İngiltere'de 70 yaşında bir kadının, her gece bir saat uyuyarak,
hatta bir keresinde 56 saat uyanık kaldıktan sonra sadece l,5 saat uyuyarak
ertesi gün tam performans ile hayatını sürdürebildiği gözlemlenmiştir.
Aslında normalde, hepimizin bildiği gibi, bir gece dahi uyumasak, ertesi gün
adrenalin nedeni ile bütün aktivitelerimiz yavaşlamaktadır. İki gece üst üste
uyumayan insanda ise durum daha kötüdür. Dikkat ve konsantrasyon düşer,
hatalar artar.
Üç günden sonra insan hayal görmeye başlayabilir, düşünce berraklığı kaybolur.
Daha sonra ise artık insan gerçekle ilişkisini keser. Fareler üzerinde yapılan
deneylerde bir canlıyı uyanık tutmaya çalışmakla ölümüne neden olunabileceği
ispatlanmıştır.
Ayrıca arka arkaya geceleri yetersiz uyuyanlarda da benzeri problemler
gözlemlenmiştir. Uyku süresince oluştuğu gözlemlenen diğer iki olaydan biri
çocukların büyüme hormonlarının gelişmesi, diğeri ise bağışıklık sistemimiz için
gerekli olan kimyasalların salgılanmasıdır.
Fakat soru hala yerinde duruyor! 'Niçin uyuyoruz?' Kimse bilmiyor. İşte size
çeşitli teoriler.
Uyku, insana kaslarını ve diğer dokularını onarma, yaşlanan veya ölen
hücrelerini yenileme şansı verir.
Uyku, insan beynine hafızasındaki bilgileri düzenleme, gereksizleri unutma ve
arşivleme şansı verir. Rüyalar da bu işlemin bir parçasıdır.
Uyku, enerji tüketimimizin miktarını azaltır. Bu nedenle günde 4-5 kez yerine üç
öğün yemekle yetinebiliriz. Gece karanlığında zaten hiçbir şey
yapamayacağımızdan, anahtarı kapatarak enerji tasarrufu yaparız.
Uyku, bütün gün çalışan beynin bir şarj süresi olabilir. Diğer organlardaki enerji
harcanmasını kısarak, beyin hücre aktiviteleri için gerekli olan enerjiyi
artırabilir.





Uyku hakkında tüm bildiğimiz, geceleri iyi bir uyursak, sabahları kendimizi iyi
hissettiğimiz, hem vücudumuzun, hem de beynimizin yeni bir gün için kendisini
tazelediği olgusudur.
4.10 Uyku nedir?
Uyku insan hayatında sırrı tam olarak çözülememiş enteresan bir olaydır.
Uykunun nasıl olduğunu bir bakıma hepimiz biliriz. Uyuyan bir insanda
aşağıdaki durumlar gözlemlenir;
o Yatarak uyur.
o Gözleri kapalıdır.
o Çok yüksek bir ses olmadıkça, hiçbir şeyi işitmez.
o Daha yavaş ve ritmik olarak nefes alır.
o Adaleler tamamen gevşemiştir. (Eğer bir koltukta otururken uyumuşsanız,
derin uykuda koltuktan düşebilirsiniz.)
o Bir veya iki saatte bir kendi vücudunu elleri ile kontrol eder.
Bunlara ilave olarak kalp atışı yavaşlar ve beyinde rüya denilen çok ilginç
olaylar oluşur. Diğer bir deyişle uyuyan insan çevresinde oluşan şeylerin çoğuna
ilgisizdir. Uyuyan bir insan ile komada olan bir hasta arasındaki en önemli fark,
uykuda olanın yeterli bir dış müdahale ile uyandırılabilmesidir.
Vahşi doğada yaşayan hayvanlar için bu düzgün ve etrafa ilgisiz, yaklaşık sekiz
saatlik uyuma periyodu pek mümkün görünmemekte, bu durumun insanın
evrimi süresince oluştuğu sanılmaktadır.
Sürüngenler, kuşlar ve memeliler hepsi uyurlar. Onlar da uykularında kısa
süreler için de olsa çevreleri ile ilişkilerini keserler. Bazı balıkların ve kurbağa
gibi hem suda, hem de karada yaşayanların da belirli sürelerde aktivitelerini
yavaşlattıkları, fakat hiçbir zaman çevre ile ilgilerini kesmedikleri biliniyor.
Böceklerin ise uyuyup uyumadıkları bilinmiyor, ancak onların da bazıları gece,
bazıları gündüz hareketsiz kalıyor.
Beyin dalgaları üzerine yapılan çalışmalar sonucu, sürüngenlerin rüya
görmedikleri, kuşların çok az, memelilerin ise hepsinin uykularında rüya
gördükleri saptanmıştır. İlginç olan noktalardan biri şu ki, inekler ayakta
uyurken değil de, yatarken rüya görebilmektedirler.
Hayvanların uyku süreçleri de farklıdır. Örneğin insan bir kere ve uzun süre
uyurken, köpekler kısa aralıklarla bütün gün uyurlar. Hayvanların bazıları uyku
için geceyi tercih ederken, bazıları gündüzü tercih eder.
İnsanların uyku ihtiyacı yaşlandıkça azalır. Yeni doğmuş bir bebeğin uyku
ihtiyacı günde 20 saat iken, dört yaşında 12 saate, on sekiz yaşında 10 saate
düşer. Yetişkinler uyku için 7-9 saate ihtiyaç duyarlar ama, genelde 6 saat
yeterlidir.





4. 11 Vücudumuz ısısını nasıl ayarlıyor?
Vücudumuzun ısısını korumasına kış aylarında üzerimize giysiler giyerek biz
yardımcı oluyoruz ama sıcak yaz aylarında üzerimizde çıkaracak bir şey
kalmayınca vücudumuz ısısını nasıl ayarlıyor?
Sıcak yaz aylarında vücudumuz ısısını terleme yolu ile koruyor ve ayarlıyor.
Beynimizde terlemeyi düzenleyen özel bir bez var. Adı da 'hipotalamus'. Ayrıca
derimizin altında yumak görünümlü 2 milyon ter bezi ve bu bezlerin her
santimetrekaresinde 400 ince kanal var.
Çevre ısısının artması ile beyin, ciltteki ter bezlerini uyarır. Bu ter bezleri de ince
kanallar vasıtası ile, deri üzerine gözle görülemeyecek kadar az bir sıvı
salgılarlar. Cilt üzerine çıkan bu sıvı buharlaşırken vücudun ısısını da alır.
Aynen esen bir akşam rüzgarından, serinletici bir fandan veya kapı önüne
dökülen bir sudan sonra duyulan serinlik hissi gibi cilt soğur.
Gözle görülen ve görülmeyen olmak üzere iki çeşit terleme vardır. Nefes verirken
bile terleriz. Bu arada çıkan su buharı gözle görülmez. Diğeri de yüzümüzde,
ensemizde ve özellikle koltuk altlarımızda yoğun olarak bulunan ter bezlerinin
salgıları sonucu oluşan terlemelerdir. Böylece vücudumuzun bir şekilde soğuması
sağlanmış olur.
Aynı çevre ısısında bazıları rahatsız olur ve aşırı terlerken, bazıları da bir
rahatsızlık belirtisi göstermez, hallerinden memnun otururlar. Kimileri sıcak yaz
günlerini severken, kimileri de kapalı, puslu kış günlerini sever. Peki, bunun
tıbbi bir açıklaması var mıdır acaba?
Tıbbi değilse bile basit bir açıklaması vardır. Her insanın vücut ısısı, daha
doğrusu önceden ayarlanmış ortalama vücut ısısı aynı değildir. Vücudu 36
dereceye ayarlanmış bir insan, 38 dereceye ayarlanmış bir insana göre,
çevresindeki sıcaklık yükselmelerine daha hassastır.
Terleme ve dolaşım sistemlerinin termostat düğmesi daha düşük derecelere
ayarlanmış insanlar, düşük çevre sıcaklıklarında kendilerini daha rahat
hissederler.
4.12 Alkolün ne kadarı trafikte zararlıdır?
Trafik denetlemelerinde yapılan alkol testinden ağza atılacak bir şekerle veya
sakızla kurtulmak mümkün değildir. Alkol aldığımızda veya sarımsak, soğan
benzeri keskin kokulu yiyecekleri yediğimizde nefesimiz kokar. İstediğimiz kadar
ağzımızı yıkayalım, dişlerimizi fırçalayalım, şeker yiyelim veya sakız çiğneyelim,
fark etmez bu kokuyu tam olarak giderenleyiz.
Bu kokuların nedenleri ağza veya boğaza bulaşan alkol, ağızda dişlerin arasında
kalan yiyecekler değildir. Onlar ağzın yıkanması ile giderilebilir. Bu kokular
mideden de gelmez, çünkü yiyecek gitmediği zamanlarda yemek borusunun ucu
hep kapalıdır. Tüm bu alkol ve kokulu yiyeceklerin molekülleri midedeki hazım
sırasında mide duvarından geçerek kana karışır. Böylece akciğerlere ulaşarak
nefesle beraber çevreye yayılırlar.





Trafik denetlemelerinde yapılan alkol testlerinde, nefesteki dolayısıyla kandaki
alkol miktarı ölçülür. Cihaza üflemeyle dışarı verilen havanın 2.000
santimetreküpü kanda bulunan alkol miktarını gösterir. Bu oran, alınan alkol
miktarının kişinin ağırlığına bölünmesi ve erkeklerde 0.7, kadınlarda ise 0.6
katsayısının çarpılması ile hesaplanabilir.
Bu katsayılar arasındaki farkın nedeni, aynı vücut ölçüleri ve yağ oranlarına
sahip bir kadın ve erkek üzerinde yapılan deneylerde, her ne kadar alkolün
yüzde 20'si midede, yüzde 80'i ince bağırsaklarda kana karışsa da, kadınlarda
alkolün midede daha az parçalanarak kana karışım oranının yüzde 30 daha fazla
olması, kadınların daha çabuk sarhoş olmaları ve sarhoşluğun daha uzun
sürmesinin gözlemlenmesidir.
Bir kadeh sek rakı veya iki bardak şarap kanda 40 gram alkol bulunması
anlamına gelir. Böyle bir doz 75 kilo ağırlığındaki erkekte 40((75XO,7)=0.76
gr/litre sonucunu verir ki, trafikteki yasal limiti aşar.
Bu miktarda alkolü 60 kilo ağırlığındaki bir kadın aldığında suçlu olur, çünkü
hesaba göre kanında 40( (60x0,6)= 1.1 gr/litre alkol çıkar.
İnsanlarda bir litre kandaki alkol oranı 0,5 gramı geçtikten sonra refleksler
yavaşlar, sürücü bilincine hakim olamaz. Bu da ciddi kazalara yol açar.
4.13 Banyodan sonra ellerimiz niçin buruşur?
Bütün vücudumuz, bir kısmı gözle görülebilen, büyük bir kısmı da ancak dikkatli
bakınca fark edilen kıl ve tüylerle kaplıdır. Bu tüy ve kılların dibinde 'sebum' adı
verilen yağ bezleri vardır. Bunların çıkardığı yağ, su geçirmez keratin bir tabaka
oluşturur ve suyun derimizden içeri girmesini önleyerek derimizi yumuşak tutar.
Belki de en çok kullanılan yerler olmaları nedeni ile vücudumuzda sadece
parmak uçlarımız ve tabanlarımızda kıl veya tüy yoktur. Dolayısı ile koruyucu
keratin tabaka da yoktur. Ayrıca parmaklarımızın uçları ve ayaklarımızın
tabanları kalın bir deri tabakası ile kaplanmıştır.
Parmaklarımızın uçları ve tabanlarımız suyun altında belli bir süre kalıp iyice
ıslanırsa, osmos denilen daha sulu bir maddenin daha koyu bir maddenin içine
girişi sonucunda derimizin altına su girer ve bu su burada kendine yer bulmak
ister. Ancak buradaki kalın derimizin genleşerek bu suya ayırabileceği fazla yeri
olmadığı için, aynen yazın çok sıcak havalarda yollardaki asfaltlarda olduğu gibi
eğilir, bükülür yani büzüşür.
4.14 Jet-lag olayı nedir?
Bütün hayvanların vücutlarının, uyuma, vücut ısısı, üreme zamanı gibi periyodik
fonksiyonlarını kontrol eden biyolojik bir iç saatleri vardır. Bu iç saatlerin çoğu,
kendi fonksiyonları için kendi zaman dilimlerinde çalışır, ancak ışık ve sıcaklık
gibi dış etkenlerden de etkilenir.





Eğer İstanbul'dan Newyork'a uçarsanız, sizin vücut saatiniz hala İstanbul'a
ayarlıdır. Örneğin İstanbul'dan saat 12:00'de havalanır, 8 saatlik bir uçuştan
sonra Newyork'a varırsanız, vücut saatiniz 20:00'dedir ama Newyork saat
13:00'ü yaşamaktadır. Vücudunuzun saati ortama göre 7 saat ileridedir.
Karnınız acıkacak, biraz sonra uykunuz gelecektir ama, akşam olmasına bile
daha 7-8 saat vardır,
İşte bu olaya jet-lag denilir. 'Lag'in İngilizce'de anlamı geri kalma, gecikmedir.
Bu durumda uçuştan sonra insanda yorgunluk duyulmakta, özellikle okuma,
araba kullanma ve iş görüşmeleri gibi konularda motivasyon ve konsantrasyon
eksikliği görülmektedir.
Dünya dönüşünü 24 saatte tamamladığından, dünya yüzeyi kuzeyden güneye her
biri l saatlik 24 zaman bölgesine bölünmüştür. Örneğin İstanbul ile Newyork
arasında 7 zaman bölgesi vardır ve aynı anda İstanbul'da saat 14:00 iken,
Newyork'ta sabah 07:00'dir.
N AS A'ya göre insan vücudunun biyolojik saatinin her bir zaman bölgesine, yani
bir saatlik bir zaman değişimine alışması bir gün almaktadır. Bu durumda
İstanbul'dan Ne w York'a gidince vücut kendini ancak 7 gün sonra adapte
edebilmektedir. Jet-lag olayı uçma mesafesine değil, kaç zaman bölgesinden
geçtiğinize bağlıdır. Aynı mesafe, aynı zaman bölgesinde kuzey-güney
mesafesinde gidilince jet-lag olayı görülmemektedir.
Jet-lag olayının doğuya doğru mu, yoksa batıya doğru mu seyahatte daha çok
görüldüğü tartışma konusudur. Şüphesiz bu insanların çoğunluğunun yapısına
ve yaşam düzeyine bağlıdır. Yapılan anketler sonucunda, çoğunluğun doğuya
doğru yapılan uçuşlarda daha çok rahatsız olduğu, insanın vücut saatini
hızlandırmada, yavaşlatmaya göre daha fazla zorlandığı görülmektedir.
Küçük çocukların pek etkilenmediği jet-lag olayından en çok etkilenenler ise
günlük yaşantısı düzenli ve rutin işler yaparak yaşayanlardır. Uçaktaki havanın
kuru olması, seyahat süresince hareketin kısıtlı olması, içki içilmesi, yeterli sıvı
içecek alınamaması, farklı iklimde farklı yemekler, insanlarda jet-lag'a karşı
direnç kırıcı diğer etkenlerdir.
4.15 Karagözlülerin çocuğu nasıl mavi gözlü olabilir?
Genlerin ana mekanizması çok basittir. Her anne ve baba iki tam gene sahiptir.
Ve bunlardan birini çocuğuna geçirir. Eğer anne ve babadan alınan genler aynı
ise, yani çocuk her iki taraftan da mavi göz genini aldı ise problem yoktur.
Çocuğun gözlerinin rengi mavi olacaktır. Ancak bir taraftan mavi göz, diğerinden
kahverengi göz genini aldı ise gözlerinin biri mavi diğeri kahverengi
olamayacağına göre bu genlerden biri üstün gelecektir.
İşte rakibine karşı daima üstün gelen bu genlere hakim (dominant) gen adı
verilir. İnsanlarda koyu renk göz geni hakim gendir. Yukarıda bahsi geçen
çocuğun gözleri kahverengi olacaktır. Mavi göz rengi gibi mücadeleyi kaybeden
gene de saklı (recessive) gen denilmektedir.





Anne ve babadaki her iki gen de hakim gen ise sonuç aynı olacaktır. Saklı gen bu
mücadelede ancak her iki tarafın geni de saklı gen ise galip çıkabilir. Uzun boy
ve kısa boy genlerinde hakim olan uzun boydur. Örneğin babada iki uzun boy
geni (U/U), annede ise iki kısa boy geni (k/k) varsa, her çocukta mutlaka bir uzun
ve bir kısa boy geni(U/k) olacak ve uzun boy hakim gen olduğundan her çocuk
uzun boylu olacaktır.
Bu çocuklar (U/k) gen yapılı biri ile evlenirlerse, çocukların her birinde
muhtemelen (U/U, U/k,'k/U, k/k) gen yapısı oluşacak yani üç çocuk uzun boylu
olurken bir tanesi kısa boylu kalacaktır. İnsanlarda kahverengi göz rengi, görme
yeteneği ve saçlılık hakim genler iken mavi göz, renk körlüğü ve kellik saklı
genlerdir.
Saklı gen çocuğun DNA sarmalında kalıp, onun çocuklarına da geçebilir. Babası
mavi, annesi kahverengi gözlü çocuk kahverengi gözlü olur ama mavi renk göz
geni saklı olarak durur. Kendisi ile aynı genetik yapıda biri ile evlenirse
yukarıdaki uzun boy-kısa boy örneğinde olduğu gibi anne ve baba kahverengi
gözlü olmalarına rağmen çocuklardan biri mavi gözlü olabilir.
Bu durum Mendel kurallarına uygun olup mavi gözlü çocukları olan kahverengi
gözlü anne ve babaların paniğe kapılmalarına ve ortada başka bir neden
aramalarına gerek yoktur.
4.16 Aynı anne ve babanın çocukları niçin farklı oluyor? Çocukların oluşumunu anne ve babadan aldıkları kromozomlar belirliyorsa, her
insanda bir set kromozom varsa ve de bu kromozomlar zamanla değişmiyorsa,
aynı anne ve babadan olan çocukların da birbirinin aynı olması gerekmez mi?
Üreme konusunda tabiat müthiş şaşırtıcıdır. Tabiatta çocukların oluşumu ile
ilgili özel bir sistem dizayn edilmiştir.
Son yılların gözde konusu DNA ile ilgili olarak gazetelerde ve dergilerde çizilen
resimlerden belki dikkatinizi çekmiştir. Kadın veya erkek olsun her insanın bir
set kromozomu vardır ve her kromozom birleştikleri zaman 'X' harfini oluşturan
iki parçadan ibarettir. Bu ikili DNA'nın birbirine sıkıca sarılmış iki koludur.
Bir insanın kromozomunun, bu iki yakasından biri anneden, diğeri de
babasından gelir. Ortadan 'X' şeklinde bağlı bu yeni kromozomun her iki yarısı
da komple bir gen setini taşır.
Sperm, yumurta ile birleşerek yeni bir insanın oluşumunu sağlar. Sperm yeni
bebeğin kromozomunun bir yarısını taşır, yumurta diğerini. Esas soru şudur:
Sperm ve yumurtadaki DNA nereden gelmektedir? Babadaki her hücre,
birbirinin tamamen aynı 'X' şeklindeki kromozomları taşır. Anne için de bu
aynıdır. Baba ile annenin kromozomları da kendi anne ve babalarının
kromozomlarından gelmiştir. Ama hangi yarısı gelmiştir? İşte doğanın müthiş
düzeninin ipucu da buradadır.
Babada sperm hücreleri oluşurken, kendi anne ve babasının kromozomlarının
birer yarısını rasgele, yani bir kurala bağlı olmadan alır. Annenin
yumurtalarında da aynı şey olunca, doğan her çocuk dört kişinin, yani anneanne,





babaanne ve her iki dedesinin (dolayısıyla onların da ebeveynlerinin) genlerinin
rasgele karıştırılmış şeklinden oluşur ve her çocuk farklı fiziksel ve psikolojik
özellikler gösterir.
4.17 Kanımız kırmızı iken damarlarımız niçin mavi?
Yaşamımızın sürebilmesi için vücudumuzdaki her bir hücrenin oksijene ihtiyacı
vardır. Hücrelerimize oksijeni kanımız taşır. Kanımız oksijeni havadan aldığımız
nefesin sonucunda akciğerlerimizden alır ve vücudumuzun her bir noktasına
ulaştırır. Bu noktalarda oksijeni hücrelere devreden kanımız, kalp tarafından
emilerek tekrar oksijen depolayabilmesi için akciğerlerimize pompalanır ve
çevrim böyle devam eder.
Kanımızın içinde oksijen moleküllerini tutup, damarlarda taşıyarak, hedefe
ulaşıldığında bırakan özel bir molekül vardır. Kırmızı kan hücrelerini, yani
alyuvarları çevreleyen ve aslında demir içeren bir protein olan hemoglobin,
oksijenle birleşerek bilinen parlak kan rengini oluşturur.
Kanımız hücrelerde oksijeni terk edip, karbondioksiti alıp geri dönerken yani
toplardamarlarımızda iken rengi koyu kırmızı hatta biraz mora yakındır.
Damarlarımızın çeperleri ve kan hücreleri renksiz olduklarından, kanın rengini
veya renginin tonunu içinde oksijen olup olmaması tayin eder.
Damarlarımızın mavi renkte görünmesi, vücudumuza gelen ışığın bir kısmının
derimizde emilmesi, bir kısmının da yansıtılması ile ilgilidir. Derimizde mavi
renk gibi yüksek enerjiye sahip dalga boyundaki ışıklar daha çok yansıtılıp
gözümüze geldiği için damarlarımız mavi renkte görülür.
Vücudumuzda gördüğümüz damarların hemen hemen tümüne yakını daha koyu
renkli kanı taşıyan toplardamarlardır. Atardamarlarda kalp tarafından
pompalanan kanın vücudun her yerine süratle ulaşabilmesi için basınç
yüksektir. Toplardamarlarda ise kanın basıncı düşük, hızı da daha yavaştır.
Herhangi bir atardamar kesildiğinde kan daha hızlı dışarı çıkar, kan kaybı
süratli ve çok olur. Hayati tehlike yaratır. Bu tehlikeye karşı atardamarlarımız
daha kalın çeperli yapılmış ve derimizin altında daha derinlere
yerleştirilmişlerdir. Bir kaza veya ameliyat olmadıkça atardamarlarımızı pek
göremezsiniz.
Bu nedenle derimizde gördüğümüz damarların çoğu, et kalınlığı az olduğu için
içindeki kanın rengini daha çok yansıtan ve deriye daha yakın olan
toplardamarlardır. Tabii ki bu durum toplardamarlar kesildiğinde kanın koyu
kırmızı veya mor renkte akacağı anlamına gelmez. Kesilme yerinden akan kan
derhal hava ile temas edip, ondaki zengin oksijeni alır ve rengi yine bilinen kan
rengine dönüşür.
4.18 İnsanlar niçin dondurularak saklanamıyor?
Tedavisi günümüzde mümkün olmayan hastaları ölmeden önce dondurup,
teknolojinin gelişip, tedavi imkanlarının bulunabileceği ileriki yıllara kadar





saklamak, bilim insanlarının üzerinde çok çalıştıkları bir konudur ve bilim
insanlarını bu araştırmalara iten sebep kurbağalardır.
Doğada bazı cins kurbağalar kış uykusu süresince donarlar; kalp atışları, nefes
alışları ve kan dolaşımları tamamen durur. Hatta aort damarları kesildiğinde
bile kanama olmaz. Buzlar çözüldükten sonra, önce kalp atmaya başlar ve
kurbağa hayata geri döner.
Yapılan araştırmalarda kurbağaların aniden donmadıkları, 24 saat süresince
kan ve hücrelerinin arasındaki su dondukça geriye donma noktası düşük bir tip
antifriz çözelti bıraktıkları ve glikoz üretimlerini çok yükselttikleri tespit
edilmiştir. Oysa insanda bu oranda şeker yükselmesine mani olacak birçok
mekanizma vardır ve iyi çalışmamalarının sonucu ise şeker hastalığıdır.
Bir memelinin hücresinin dondurularak saklanabilmesi için, hücrenin içinde
oluşan buzun en az seviyede olması gerekir. Hücre içindeki suyun tamamen
donması ölüme yol açar. Bunun için de dondurma işlemine hücre dışı sıvılardan
başlanılmalı, sadece hücre aralarındaki ve kandaki su donmak, hücredeki zar ve
proteinlerin yapıları bozulmamalıdır.
Donmuş kan, besin ve oksijen taşıyamayacağından, °°°°bolizmada ne gibi
aksaklıklar görülebileceği hala bilinmemektedir. Ayrı bir sorun da suyun
donduğu vakit genişlemesidir. Bu yüzden kan damarları parçalanabilir, doku
yapısı bozulabilir, hücre zarı yırtılabilir.
Aslında artık günümüzde insanın yumurta hücreleri, sperm ve beyaz kan
hücreleri, deri ve korneası dondurularak saklanabilmektedir. Ancak bunların
hücre sayıları çok azdır. Nakil için böbrekler ve karaciğer buz içinde saklanır
ama bunun da süresi en fazla 2-3 gündür. Üstelik bu organlar soğuk ortamda
saklanmakta ama dondurulmamaktadır.
Halen bir organ bile dondurulup saklanamadığına göre, bütün bir vücudu
dondurarak saklama konusunda bilim insanları pek iyimser değiller ama
çalışmalar devam ediyor. Daha doğrusu insanı dondurup saklamak şüphesiz
mümkün de, tekrar ısıtılıp canlandırmanın yolu henüz bilinmiyor.
4.19 Suyun altında niçin bulanık görürüz?
Denize dalıp gözlerimizi açtığımızda etrafı bulanık görürüz ama deniz gözlüğünü
takınca her şey netleşir. Anlaşılıyor ki, gözümüzün önünde deniz gözlüğünün
içindeki hava olmadıkça, suyun içinde görme işlevinde bir aksama olmaktadır.
Gözümüzün dışbükey şeklindeki dış yüzeyi sadece bir mercek görevi görür. Bu
mercek olmadan gözümüz ışığı alıp, arka taraftaki retina tabakasına
odaklayamaz. Yani gözümüzün dışı bir görme elemanından ziyade, görüntünün
ince ayarını yapan basit bir mercektir.
Işık, havadan suya veya bir prizmanın içinden geçerken olduğu gibi, farklı
yoğunluktaki cisimlerden geçerken kırılır. Bunu biliyoruz. Gözümüzün
yoğunluğu ve dışbükeyliği öyle ayarlanmıştır ki, gelen ışık kırılma sonucunda
gözümüzün arkasındaki retinada odaklaşır.





Işığın sudaki hızı, gözümüzü geçerkenki hızı ile yaklaşık aynıdır. Ancak suyun
yoğunluğu farklı olduğundan buradan gelen ışık, havadan gelecek ışığa göre
yoğunluğu ayarlanmış gözümüzde tam kınlamaz, görüntü retinada tanı
odaklaşamaz ve suyun altında cisimleri flu görürüz.
Eğer su ile gözümüz arasına bir cam koyar ve arkasında havanın bulunduğu bir
boşluk bırakırsak, sudan havaya geçen ışık oradan gözümüze gelerek normal
olarak kırılır ve görüntü de retina da net olarak odaklaşır.
4.20 İnsanların niçin bazıları solaktır?
İnsanların çoğunun niçin, daha çok sağ ellerini kullandıkları henüz bilinmiyor.
Eğer dünya nüfusunun yarısı solak olsaydı veya dünyada hiç solak
bulunmasaydı, bu durum tabiatın kurallarına daha 'uygun olabilirdi, ancak tek
yumurta ikizlerinin bile yüzde onunun farklı ellerini kullanmaları şaşırtıcıdır.
Bu durumun genetik olmadığı, kalıtımla bir ilgisinin bulunmadığı da kesin.
Bebeklerin rahimdeki pozisyonlarıyla ilgili teoriler var ama kanıtlanmış değil.
İnsanın dışında hiçbir yaratık, bir elini veya ayağını diğerine göre öncelikli
kullanmaz. Dünyada tarih boyunca, kültür ve ırk farkı olmaksızın insanlar
arasında sağ elini kullananlar hep çoğunlukta olmuşlardır. Bilim insanları
yıllardır bunun nedenini arayıp durmaktadır.
Bilindiği gibi, beynimizin her iki yarısı değişik yetenekleri kontrol eder. Önceleri
beynimizin sol yansının konuşma yeteneğimize kumanda ettiği bilindiğinden,
yazmamıza da kumanda ettiği, bütün önemli kumandaları bu tarafın üstlendiği
sanılıyordu. Ama sonraları beynimizin sağ yarısının da idrak, yargılama,
hafıza gibi çok önemli işlevlere kumanda ettiği, beynin her iki yarısının da bir
birinden üstün olmadığı ve her iki tarafın da eşit değerde görevler üstlendiği
görüldü.
Solakların oranı hakkında çeşitli görüşler var. Genel görüş bunun 1/9 oranında
olduğu şeklindedir. Her azınlığın başına geldiği gibi solaklar toplumda bazı
zorluklarla karşılaşmışlar, hatta tarihin karanlık çağlarında şeytanla bile
özdeştirilmişlerdir. Günümüzde bile solak doğan çocuklar, aileleri tarafından sağ
elleri ile yazmaya zorlanmaktadırlar.
Sağ ellerini kullananlar için hayat daha kolaydır. Onlar daha iyi organize
olmuşlar, acımasız bir üstünlük kurmuşlar, dünyada her şeyi kendilerine göre
ayarlamışlardır. Arabaların vitesleri, silahlarda boş kovanların fırlayış yönü,
hatta tuvaletteki muslukların yeri bile hep sağ ellilere göre tasarlanmıştır.
İngilizce'de sol anlamındaki 'left' kelimesi, zayıf ve kullanışsız anlamında eski
İngilizce'de kullanılan 'lyft' kelimesinden türetilmiştir. Sağ anlamındaki 'right'
ise haklılık ve doğruluk anlamında da kullanılır. Türkçe'de de öyle değil mi? Sağ
hem canlı ve hayatta anlamında kullanılır, hem de sağlıklı, sağlam gibi sıfatların
kökünü oluşturur, solun ise soluk gibi bir sıfatın kökünü oluşturma dışında
sadece bir nota ile isim benzerliği vardır.





4.21 Parmaklarımız niçin çıtlar?
Bazı insanlar her iki elinin parmaklarını birbirine geçirerek ve onları gererek ses
çıkartırlar, yani çıtlatırlar. Çoğumuz buradan gelen sesin kemiklerden geldiğini
sanırız, hatta rahatsız oluruz ama nedense bunu yapanlar hallerinden memnun
görünürler.
En çok ve kolaylıkla çıtlattığımız yerler vücudumuzda en çok bulunan
sürtünmeli eklem yerleridir. Bu tip eklem yerlerinde, örneğin parmaklarımızda,
iki kemiğin birleştiği yerde bir bağlantı kapsülü vardır. Bu kapsülün içinde
kemiklerin hareketleri sırasında buraları yağlayan bir sıvı vardır. Bu sıvının
içinde erimiş halde oksijen, nitrojen ve karbondioksit gazları bulunur.
Vücudumuzda en kolay çıtlatabileceğimiz eklem yerlerimiz parmaklarımızdır.
Parmaklarımız gerilince ve eklem yerlerimiz düzleşince bu kapsül de gerilir.
İçindeki sıvının basıncı azalır ve gaz kabarcıkları patlamaya başlar. İşte
kulağımıza gelenler bu seslerdir. Patlayan kabarcıklar neticesinde gazlar bu
sıvıyı terk eder, sıvı daha da genleşir ve eklem yerinin hareket kabiliyetini
arttırır.
Şüphesiz ki eklem yerinin gerilmesi, bu kapsülün boyu ile sınırlıdır. Eğer
parmaklarınızı çıtlattığınız anda röntgenini de çekerseniz, eklem içinde oluşan
gaz kabarcıklarını görebilirsiniz. Bu olay eklem yerindeki hacmi yaklaşık yüzde
15-20 artırır.
Aynı parmağınızı arka arkaya çıtlatamazsınız. Bir süre beklemeniz gerekir,
çünkü gaz kabarcıklarının sıvı içersinde tekrar oluşması biraz zaman alır.
Tüm bu açıklamalar, deneylerle ispatlanmasına rağmen, yine de bu kadar küçük
gaz miktarının bu kadar büyük bir ses çıkartabilmesinin nedeni hala anlaşılmış
değildir. Bu sorunun tatmin edici bir cevabı da henüz yoktur. Ayrıca detaylı
çalışmalar göstermiştir ki, çıtırdama sırasında iki ayrı ses duyulmaktadır.
Birincisinin gaz kabarcıklarının patlaması olduğu biliniyor. İkinci sesin ise
kapsülün uzama sınırına vardığında çıktığı sanılıyor.
Evet geldik en çok merak edilen soruya! Parmaklarımızı çıtlatmak vücudumuz
için zararlı mıdır? Bu konuda elde çok az bilimsel çalışma sonucu vardır. Bir
görüşe göre parmak çıtlatmanın eklem yerlerimizdeki sıvıya bir tesiri yoktur.
Diğer bir görüşe göre ise sürekli olarak bunu yapanlarda ve bunu alışkanlık
haline getirenlerde, eklemler etrafındaki yumuşak doku zarar görmekte,
parmaklar şişmekte, dolayısı ile elin kavrama gücü azalmaktadır.
4.22 Uyurken beynimizde neler oluyor? Eğer bir insanın başına 'elektroensephalograf (ezberlemeniz gerekmez!) adını
taşıyan bir cihaz bağlarsanız, o insanın yaydığı beyin dalgalarını
kaydedebilirsiniz. Uyanık ve hareketsiz durumdaki bir insanın beyni, saniyede
10 kez salınım yapan 'alfa' dalgaları yayar. Hareketli bir insanın beyni ise,
salınımı iki kez fazla olan 'beta' dalgaları yayar.





Uyku sırasında ise beyin, salınımları çok daha az olan iki tür dalgayı, 'teta' ve
'delta' dalgalarını yayar. 'Teta' dalgalarının salınımı saniyede 3.5 ila 7 arasında
olup, 'delta' dalgalarınınki saniyede 3.5'tan azdır.
İnsanın uykusu derinleştikçe, beyin dalgaları da yavaşlar. İnsanda en derin ve
uyandırılmasının en zor olduğu uyku zamanında, beyin artık 'delta' dalgaları
yaymaya başlamıştır.
Şimdi geldik işin en ilginç yönüne. İnsan gece uykudayken çeşitli zamanlarda
beklenmeyen şeyler oluşur. İngilizce'deki 'Hızlı Göz Hareketleri' kelimelerinin
baş harflerinden alınarak 'REM' uykusu da denilen ve insanların çoğunluğunda
bir gecede 3-5 kez görülen bu safhada, beyin dalgaları uyanık bir insanınki kadar
hızlanır.
Bir insanı veya bir köpeği REM uykuları sırasında seyrederseniz, gözlerinin öne
ve arkaya hızla titrediğini görürsünüz. REM uykusu safhasında köpeklerin
çoğunda, insanların ise bir kısmında, kollarda, bacaklarda ve yüz kaslarında
seğirmeler de görülebilir.
Rüya REM uykusu safhasında olur. Bu safhadaki bir insanı uyandırırsanız,
rüyasını çok canlı olarak hatırlar ve anlatabilir. REM safhası dışındaki
uykularda insanlar genellikle rüya görmezler.
Geceleri iyi bir uyku çekebilmek için, hem REM, hem de bunun dışındaki
safhaların birlikte yaşanması gereklidir. REM kısmı uyku süresinin yüzde 25
kadarını kapsamalıdır. Normal uykudaki bir REM veya rüya bölümü 5 ila 30
dakika sürer.
Uyku ilaçları daha çabuk ve derin uyumanızı sağlayabilirler ama uykunuzun ve
özellikle de REM kısmının kalitesini değiştirirler. Uykudan önce alınan alkol de
beynin dalga yayma sistemini ve düzenini etkiler. Düzenli bir uyku için insan her
zaman aynı saatte yatmalı, hafta sonları da dahil aynı saatte uyanmalıdır.
4.23 Niçin hıçkırırız?
Akciğerlerimiz kaburgalarımızın içinde birer torba gibi dururlar. Nefes
aldığımızda bu torbalar içerlerine alabildikleri kadar hava alarak şişerler.
Göğsümüzü karnımızdan ayıran ve akciğerlerimizin altına bitişik büyük bir kas
olan diyafram, büzüşerek ciğerlerimizin genişlemesini sağlar, nefes almamıza
yardımcı olur.
Süratli yemek yenildiğinde, yutkunma neticesinde yemek ile birlikte bir miktar
da hava alınır. Hıçkırık, yiyeceğin yüzeyine yapışarak sindirim sistemine giren
bu havayı atmak için sistemin gösterdiği bir tepkidir. Diyafram süratle
büzüşerek, çok ani ve hızlı nefes almamızı sağlar. Bu arada boğazımızın üst
tarafında, ses tellerimizin bulunduğu kısımda bir kapanma olur ve buradan
geçen hava bir an bloke edilir. Bu da 'hıck' şeklinde bir sesin çıkmasına neden
olur.
Midedeki bir olayla diyaframın ilişkisi, bu iki organdaki sinirlerin birbirine çok
yakın hatta iç içe geçmiş olmalarındandır. Bu nedenle en çok yemekten sonra





hıçkırırız. Sindirim işlemi bittikten sonra hıçkırık olmaz. Hıçkırığı önlemek için
çok çeşitli öneriler vardır.
Baş aşağı durmak, yavaş yavaş su içmek, kolları yukarıda tutmak, nefesi
tutmak, ileride bir noktaya bakarak derin nefes almak, buzlu su içmek, nefesi
tutarak üç kere yutkunmak, nane yutmak, parmağı kulağa bastırarak su içmek
ve korkutmak gibi.
Bunlardan korkutarak insanı şok etmek, dolayısıyla sinir sistemini etkilemek,
derin nefes alarak diyaframın mideyi itmesini sağlamak ve de kandaki düşük
karbondioksit seviyesinin hıçkırığın oluşumunu hızlandırdığı bilindiğinden nefesi
tutmak en mantıklı önlemlerdir.
Aslında ise bu önlemlerin hiçbirine gerek yoktur. Hıçkırıklar yaklaşık 5 saniyede
bir olur ve genellikle bir dakikadan fazla sürmezler. Siz önlemlerle uğraşırken, o
zaten kendi kendine kesilir. Hıçkırığı kesmek için kabul edilen genel görüş hiçbir
önlemin hıçkırığı kesmediğidir. Ancak aylarca süren istisnai durumlarda,
muhakkak tıbbi müdahale gerekir, hatta bu durumlarda sinirler üzerinde
operasyon yapılması bile gündeme gelebilir.
Çok miktarda biber yemek gibi kimyasal yanmaların, enfeksiyonların ve ülser
gibi hastalıkların da hıçkırığı meydana getirebilecekleri ileri sürülüyor. Hıçkırık
süresince bir şey yememekte ve içmemekte fayda vardır, çünkü bu sırada tekrar
fazla hava alınabilir.
Hıçkırığı önlemek için en iyisi yemeği yavaş yiyin, çok miktarda yemeyin, yemek
yerken karbonatlı içki içmeyin, yemeğe konsantre olun, çok konuşmayın ve
gülmeyin. Yemeğe saygınız ne kadar artarsa, hıçkırık o kadar azalır.
4.24 Taşıt tutması nasıl oluyor?
Ne kadar hızla ve ne kadar uzak mesafeye gitmelerine bağlı olmadan, insanlar
hareket halindeki vasıtaların içinde mide bulandırıcı bir rahatsızlık hissederler.
Dış kulağımızın görevi işitmeyi sağlamaktır ama iç kulağımız dengemizden
sorumludur. Hareket halinde olduğumuzda, iç kulağımızın içindeki sıvı
çalkalanır ve sinir sistemimiz vasıtası ile beynimize sinyal gider. Eğer arabanın
içinde bir şey okuyorsanız veya arabanın içinde bir şeye bakıyorsanız, gözlerden
beyine hareket halinde olmadığınız sinyali gider ama iç kulaklarınızdan giden
sinyal farklıdır. O, vücudunuzdaki sarsıntıdan dolayı hareket halinde
olduğunuzu bildirir. Bu iki sinyal arasındaki fark, halk arasında 'araba tutması'
diye adlandırılan, mide bulandırıcı etkiyi yaratır.
Aslında dalgalı denizde seyreden bir gemideki insanı deniz tutması ne ise
hareket halindeki bir arabanın içindeki insanı taşıt tutması da aynı şeydir.
Denizdeki hareket tam anlamı ile üç boyutlu olduğundan etkisi daha fazladır.
Baş ağrısı, baş dönmesi, nabızdaki artış ve mide bölgesindeki baskı hissi ile
kusma ihtiyacı en belirgin özelliklerdir. Bunlara ilaveten deniz tutmasında,
bulantıdan önce stres hormonları da salgılanmaya başladıklarından rahatsızlık
ve panik hissi iyice kuvvetlenmektedir.





Arabada iken gözlerinizle, bir uzağa, bir yakma bakarsanız, bu taşıt tutma
probleminize yardımcı olabilir. Bu nedenledir ki, arabayı kullananlarda taşıt
tutması olayı görülmez. Çünkü araba, kullananın kontrolü altındadır. Sürücü
arabanın ne zaman duracağını veya hızlanacağını, ne yöne dönüleceğini
bilmektedir. Taşıt tutması gençlerde daha çok görülür, çünkü yaşlandıkça ve çok
seyahat ettikçe, iç kulağın hareketlere karşı hassasiyeti azalır.
Bir görüşe göre, taşıt tutmasındaki denge bozukluğu, bulanık görme gibi
belirtilerde beyine gönderilen sinyaller, zehirlenince beyine yollanan sinyallerle
aynı. Bu nedenle de beyin mideye kusma ve içindeki zehiri boşaltma emrini
veriyor.
Taşıt tutmasına karşı önerilerimiz şöyle: Kitap okumayın, zihniniz başka
şeylerle meşgul olsun. Olay aslında beyinde oluştuğundan, onu başka bir şeyle
meşgul edin. Zihinsel veya kelime oyunları oynayın. Mide bozucu şeyler yemeyin,
çok gerekirse bunun için üretilmiş ilaçları, kulak arkasına yapıştırılan bantları
kullanın.
Çinli doktorlar yüzyıllardır taşıt tutmasına karşı akupunktur tedavisi
uyguluyorlar. Bu uygulamadan siyah ve beyaz ırktan insanların yüzde 50-60'ı
etkilendiği halde Asyalıların hemen hepsi etkileniyor. Bu farkın da sinir
sistemindeki bir genetik temele dayandığı sanılıyor.
4.25 Niçin gülüyoruz?
Böyle de soru mu olur, tabii ki fıkralara, komik laflara ve olaylara gülüyoruz
diyebilirsiniz. Ama araştırmalar olayın bu kadar basit olmadığını gösteriyor.
Tabii sizler de haklı olabilirsiniz. Gülmek araştırmacılar tarafından yıllarca
araştırıldığı kadar karmaşık olmayıp, ilkel atalarımızdan kalan, çevremize uyum
ve sosyal hayatı paylaşmakla ilgili bir davranış biçimi de olabilir.
Bebekler doğar doğmaz içgüdüsel olarak ağlarlar ama ancak dört hafta sonra
gülümsemeye başlarlar. Anne ve babanın bundan mutluluk duyduğunu
hissettikçe bebeklerin gülmeleri fazlalaşır. Gülmek bir çeşit dışa vurum gibidir.
Gülerken kalp atışı hızlanır, derin nefes alınır, beyin tarafından 'endorfın'
denilen kimyasallar salgılanır. Endorfin ise vücudumuzda gerginliği, ağrıyı
azaltır.
Gülmek de üzüntü veya öfke gibi bir boşalma yoludur, ancak bunun niçin böyle
olduğu tam olarak bilinmiyor. Şüphesiz hepimiz güldükten sonra kendimizi daha
iyi hissediyoruz. Gülerken bedendeki gerginlik, kaslardaki denetimin yitirildiği
noktaya kadar azaldığından, sandalyeden düşebiliyoruz veya birçok olayda
kendimizi tutamıyoruz.
Gülmek sosyal ilişkilerde mutluluğu paylaşmak gibi görülebilir ama her zaman
mutluluk ifadesi değildir. Hepimiz patronumuzun yaptığı bir şakaya (pek komik
olmasa bile) gülme eğilimindeyizdir. Yani güç, karşısında daima tebessüm eden
yüzler görür.
Çok yüksek sesle gülmek, gelebilecek tehlikelere karşı sinirsel bir reaksiyon da
olabilir. İki insan arasındaki bir mücadelede, bir oyunda güçlü olan zayıfı





ezerken de gülebilir. Yani gülmek, gücün ve saldırganlığın bir göstergesi de
olabilir. Gülerken insanın yüz ifadesinden mutlu olduğunu herkes anlar ama o
yüz ifadesi ile arkasında yatan duygular arasındaki ilişkiyi psikologlar bile hala
tam olarak izah edemiyorlar.
Hala bir müsabakayı kazanıp mutluluktan gülmesi gerekenlerin niçin gözyaşları
içinde ağladıklarının, ağlaması gereken bir yerde bir insanın yine gözyaşları
içinde kahkahalarla niçin güldüğünün sebebi anlaşılmış değildir. Ancak bu arada
kahkaha ile gülmekle, gülümsemeyi ayırt etmek gerekir. Gülümsemek kesinlikle
insanın, karşısındaki için iyi şeyler hissetmese bile kendisi için bir mutluluk
ifadesidir.
Yapılan bir araştırmaya göre insanlar 50'li yıllarda günde ortalama 18 dakika
gülerken, bu süre günümüzde 6 dakikaya düşmüş bulunmaktadır. Yetişkinlerin
günde ortalama 60, çocukların ise 500 kez güldüğü ve bir gülüşün ortalama 6
saniye sürdüğü araştırmacılar tarafından saptanmıştır.
4.26 İnsanlar nasıl yüzebiliyor? Bir cismin suyun üstünde kalabilmesi için sudan hafif olması gerekir. Ancak 120
kiloluk bir insanın suda çok rahat sırt üstü yattığını, çok zayıf bir kişinin ise
suyun üstünde kalabilmek için debelendiğini çok kez görmüşsünüzdür. Burada
önemli olan ağırlık değil yoğunluktur. Yani cismin hacim olarak bir
santimetreküpünün veya bir litresinin ağırlığıdır.
İki konuyu birbirinden ayırt etmek lazımdır. Yüzme bilmek insanın suda bir
noktadan diğerine bir şekilde gidebilmesidir ki, bunu insanın karadaki
yürümesine veya koşmasına benzetebiliriz. Suyun üstünde kalmak ise karada
ayakta durmak gibidir. Doğuştan bu yetenek bize verilmiştir.
Suyun yoğunluğu, yani bir litresinin ağırlığı l kilogram olduğundan sadece l ,00
olarak gösterilir. Kemiklerimizin yoğunluğu 1.80, adalelerimizin 1.05,
vücudumuzdaki yağların 0.94, ciğerlerimizdeki havanın ise 0.00'dır. Bu
yoğunlukların vücudumuzdaki miktarlarına göre ortalaması alınınca, ortalama
bir insanın vücudunun yoğunluğunun sudan biraz az olduğu görülür. Yani
istesek bile suyun dibinde kalamayız, su bizi yukarı iter.
Bu sadece insanlar için geçerli değildir. Memeli hayvanların, koyunlar da dahil
olmak üzere çoğunluğu suyun üstünde kalabilir. İnsanlarda çok adaleli olanlarla,
bir deri bir kemik olanların yoğunlukları daha yüksektir ve suyun üstünde
kalmaları pek rahat değildir. Kadınların vücutlarında erkeklere oranla daha çok
yağ bulunduğundan, yoğunlukları nispeten azdır ve su onları daha rahat taşır.
Yüzme sporu yapanlarda ise durum farklıdır. Özellikle erkeklerin uzun boylu ve
ince olmaları gerekir. Bu yapıda olanların vücutlarının yoğunlukları ortalama
insandan daha fazladır ama onlar için önemli olan, suyu geri çekerek ileri
hareketi sağlayacak olan kas gücü ve suya en az direnci gösterecek vücut
yapısıdır.
Tuzlu su, tatlı sudan biraz daha yoğundur. Bu yüzden denizde yüzmek, tatlı su
dolu bir havuzda yüzmekten daha rahattır ve tuzlu suda daha hızlı yüzülebilir.





Bütün diğer kara sporlarının aksine, yüzmede kadınların performansı erkeklere
çok yakındır. Şüphesiz bunun nedeni ise kadınların erkeklere göre
yoğunluklarının daha az olması ve böylece suyun onlara sağladığı kolaylıktır.
Bazı ülkelerde kadınlara havuzda, suyun içinde doğum yaptırıldığını medyada
izlemişsinizdir. Doğan bebekler sağlıklı olarak suyun üzerine gelebilmekte, daha
sonraki gelişmelerinde, suyun altında çok rahat hareket edebilmektedirler.
Çünkü bebekler, ana rahminde su içindedirler. Suyun içinde olmak onlar için
değişik değil, zaten alışık oldukları bir ortamdır.
4.27 Niçin insanların kanları birbirlerinden farklı?
Vücudumuzda yaşantımız boyunca hiç durmadan çalışan bir kasımız vardır.
Yani tek bir kastan oluşan kalbimiz. Kalbimiz nefes ile alınan oksijeni
akciğerlerimizde alan kanı vücudumuzun her noktasına pompalar. Bir dakikalık
sürede ciğerlerin aldığı hava ile kalbin pompaladığı kan aynı hacimde, yaklaşık 6
litredir. Gerilim halinde ciğerlerin alıp verdiği hava, kalbin kan kapasitesini
aşar. Peki nasıl oluyor da bu kan insandan insana farklı oluyor ve hatta
birbirleri ile hiç uyuşmuyor?
İnsanların kan grupları doğmalarından önce genetik olarak saptanmıştır.
Kanımızda yabancı maddeleri, mikropları tespit edip bunlarla savaşan
hücrelerimiz, yani kırmızı kan hücreleri, bir diğer deyişle alyuvarlar vardır. Bu
alyuvarlar sadece 120 gün yaşarlar. Bu nedenle vücudumuzda devamlı alyuvar
üretilir. Ortalama bir yaşam süresi boyunca, insan vücudunda yarım tondan
fazla alyuvar üretilir. Bu alyuvarların yüzeylerinde 'antigen' denilen proteinler
ve lipidler vardır. İşte bu antigenlerin varlığı veya yokluğu kan gruplarını tayin
eder.
Aslında bilinen 300 kan grubu vardır ama AB 0 adı verilen en yaygın gruplama
sistemi, ebeveynlerden miras alınan A ve B adı verilen iki antigenin varlığı veya
yokluğu üzerine kurulmuştur. Bu sistemi ilk olarak 1902 yılında Avusturya
kökenli ABD'li bilimci Kari Landsteiner ortaya çıkarmıştır.
Bu gruplamada kanlar A, B, AB ve 0 (sıfır) olmak üzere dörde ayrılırlar. İnsanın
dışındaki hayvanların da farklı kan grupları vardır. Örneğin, domuzlarda 16,
ineklerde 12, köpeklerde 7, kedilerde ise 2 farklı kan gurubu tespit edilmiştir.
Bu gruplamada bazıları birbirleri ile uyumlu olabilir ve diğer gruptan kan
alabilir veya verebilir. Uyumsuz gruplarda ise karşı tarafın savunmacı
antigenleri gelenleri dost bilmeyip savaş açarak kanda pıhtılaşmaya, böbrek
rahatsızlıklarına hatta ölüme sebep olabilirler. Şimdi kim kimden kan alabilir,
kim kime kan verebilir ona bakalım.
Kan grubu => Kanın alınabileceği grup => Kanın verilebileceği grup
A => A, 0 => A, AB
B => B, 0 => B, AB
AB => A, B, AB, 0 => AB
0 => 0 => A, B, AB, 0





Görüldüğü gibi AB grubu herkesten kan alabilmekte, 0 grubu ise herkese kan
verebilmektedir. Savaş gibi kan ihtiyacının yoğun, test zamanının az olduğu
zamanlarda, kan bankasında mümkün olduğu kadar çok sıfır grubu kan
depolanır.
4.28 Niçin hapşırıyoruz?
Hapşırma, ani, irade dışı, sesli bir şekilde ağızdan ve burundan nefes vermektir.
Hapşırma burun kanallarındaki sinirlerin uyarılması sonucu oluşan psikolojik
bir reaksiyondur. Aslında burnumuz nefes almamızda çok önemli bir görev
yapar. Hava onun dar kanallarından türbülans oluşturarak geçerken hem ısısı
ayarlanır, hem de içindeki toz burada filtre edilir.
Buradaki sinirlerin uyarılmasının nedenleri değişiktir. En çok alerjik
etkilenmedir ama toz, duman, parfümler hatta aniden ışığa bakma gibi başka
birçok nedenleri daha vardır. Hapşırmadan önce sanki bir yerimiz ısırılmış gibi
sinir uçlarının ikaz göndermesi sonucu, burnumuzdan önce bir salgı gelir. Biz
bunun pek farkına varamayız.
Bu salgının ardından beyine giden ikaz neticesinde baş ve boynumuzdaki kaslar
uyarılarak ani nefes boşanması olayı yaşanır. Ses tellerinin olduğu bölüm önce
kapanır ve buradaki havanın basıncı iyice yükselir. Sonra aniden açılarak hava
yüksek bir sesle dışarı verilir. Tabii beraberinde burnumuzdaki toz gibi yabancı
maddeler ve soğuk algınlığı yaratan mikroplar da. Ancak tıp bilimi hapşırma ile
yayılan mikropların, elle yayılanlardan çok daha az olduğunu saptamış
bulunmaktadır.
Uyku sırasında özellikle rüya safhasında sinir sisteminin bazı elemanları kapalı
olduğundan normal şartlarda hapşırma olmaz. Uyarı çok kuvvetli ise olabilir
ama anında uyanılır. Ancak bu beyin tarafından tehlike olarak algılanmaz.
Uyurken ayağını gıdıkladığımız kişinin ayağını çekip, arkasını dönüp, uyumağa
devam etmesi gibi.
Hapşırma refleksinin detayları tam bilinmese de kesin olarak bilinen bir şey var.
Hapşırırken gözlerinizi açık tutamazsınız. Bunu bilim insanları vücudumuzda
bir acı veya ağrı duyduğumuzda gözlerimizi kapatmamıza bağlıyor. Kibarlık
olsun diye hapşırığı tutmaya çalışmak ise kesinlikle tavsiye edilmiyor.
Güneş ışığı ile karşılaşınca hapşırmanın genetik olduğu ileri sürülüyor. Dünya
nüfusunun en az yüzde 18'i bu hassasiyete sahip. Hapşırma sayısının da genlerle
nakledildiğini ileri süren bilim insanları var. Bazı ailelerde üç kere hapşırılırken,
bazılarında sekizincide duruyormuş.
İnsanlara hapşırdıktan sonra 'çok yaşa' deme adetinin kökeni Hıristiyanların
'God bless you' yani Tanrı seni takdis etsin' veya 'Tanrının hayır duası üzerinde
olsun' cümlesine dayanmaktadır. Altıncı yüzyılda hapşıranlara vücutlarındaki
şeytanı attıkları için tebrik anlamında söylenen bu söz büyük veba salgını
başlayınca Papa tarafından söylenmesi zorunlu kılındı ve kanunlaştırıldı.
4.29 Saçlarımız niçin beyazlaşıyor?





Aslında bir saç teli, ortası boş olan ve içinde melanin denilen boya pigmentleri
bulunan bir tüpten başka bir şey değildir. Genç yaşlarda bu boşlukta saça renk
veren melanini bir arada tutan bir sıvı vardır. Yaşlandıkça derimiz saçlarımızı ve
vücudumuzdaki diğer kılları eskisi gibi sağlıklı olarak üretemez. Kılların
ortasındaki sıvı kaybolur, boya hücreleri de tutunamadığından sadece hava kalır.
Saçlar boyasız hale gelir, beyaz renge yani asıl rengine dönüşür.
Bütün saçlarımızın beyaza dönüşme süreci 10 ila 20 yıl sürebilir. Aslında her bir
saç telinin rengi ya siyahtır (sarı, kırmızı, kumral vs.) ya da beyaz. Yani her bir
saç teli yavaş yavaş grileşip beyazlanmaz. Ancak bu süreç içinde hepsi aynı anda
beyazlanmadığından, beyazların sayısı arttıkça bütün saç gittikçe açılan gri
renkte görülür. İşin ilginç tarafı boya hücreleri bazen üretime hız verirler.
Gittikçe beyazlaşan saçlar geçici bir süre tekrar biraz koy ulaşmış gibi
görünebilirler.
İnsanlar arasında bir şok veya aşırı gerilim geçiren birinin saçlarının bir gecede
beyazlaştığı, bir süre sonra da tekrar eski rengine döndüğü söylenir. Hatta bazı
tarihçiler Kraliçe Marie Antoinette'nin giyotine gideceği günün gecesinde
saçlarının hepsinin bembeyaz olduğunu yazarlar.
Saçların devamlı olarak uzadığı, belirli bir süre sonra dökülüp alttan yeni saç
geldiği hatırlanacak olursa, mevcut saçın değil, ancak yeni gelecek saçın beyaz
olabileceği, dolayısıyla saçların bir gecede beyazlaşmasının mümkün olmadığı
görülüyor. Ancak bilim insanları bu olayın birkaç haftalık bir süreçte
olabileceğini söylüyorlar.
Tiroid bezi, şeker gibi hastalıklarda ve aşırı stres veya şok gibi durumlarda
kişinin renkli saçları bu süreçte tamamen dökülebilir ve geriye sadece daha
önceden beyazlaşmış saçlar kalabilir. Diğer saçlarla birlikte beyazların yerine de
daha gür ve siyah saçlar çıkabilir.
Saçların beyazlaşması insanlık tarihinde nedense hep sorun olmuştur. Kimileri
onu olgunluğun ve bilgeliğin simgesi olarak görürken, tarih boyu savaş
kahramanları, yaşlılığın ve güçsüzlüğün belirtisi olarak görmüşler ve bir şekilde
saçlarını boyamışlardır.
Bu arada bir şeyi daha belirtelim; saçlarımızın kıvırcık, dalgalı veya düz olmasını
da ebeveynlerimizden aldığımız genler belirliyor. Kıvırcık bir saçı kestiğimizde
kesitinin dikdörtgene yakın olduğunu, dalgalı saçın elips, düz saçın kesitinin ise
daire olduğunu görebilirsiniz. İşte bu saç kesitlerinden dolayı bazı saçlar dümdüz
uzarken bazıları hemen kıvrılmaya başlar. Kıvırcık saçlılar, saçlarınızı boşuna
ütülemeyin, saçın yapısını yani kesitinin şeklini değiştirmeden kalıcı bir düz saça
sahip olmanız mümkün değil
4.30 Tırnaklarımız nasıl uzuyor?
Hayvanlar pençelerini toprağı kazmada, savunmada ve saldırıda kullandıkları
için bunların sivri oldukları, insanların tırnaklarının ise geçirdikleri evrim
sonucunda düzleştiği ileri sürülüyor. Genel anlamda tırnaklarımız saçlarımızla
ortak bir özellik gösterir. İkisinin de görülen kısımları ölü hücrelerden
oluşmuştur ve kompozisyonlarındaki ana madde keratindir. Tırnaklarımız





parmaklarımızı mekanik dış tehlikelere karşı korurlar. Özellikle el tırnaklarımız
parmaklarımız için çok önemlidir. Onlar olmasaydı derimizin yumuşak tabakası
ile eşyaları tutup kaldıramazdık.
El ve ayak tırnaklarımız, derimizin altındaki, tırnak diplerine çok yakın
köklerinden çıkarlar. Burada tırnak çok inceleşir ve yarım ay şeklinde beyaz bir
renk alır. Bu bölüm baş parmaklarda çok belirgindir, diğer parmaklarda olabilir
de, olmayabilir de ama serçe parmağımızda pek görülmez. Kökteki hücreler ölü
bir hücre olan keratin üretirler ve yeni hücreler üredikçe ölü tırnağı dışarı doğru
iterler. Bu nedenle de aynen saçlarımız gibi tırnaklarımızı keserken de acı
duymayız.
Tırnaklarımız derimize her iki yandan elastik fiberlerle bağlıdırlar. Bu sayede
yanlardan bağlı oldukları halde uzadıkça rahatlıkla ilerlerler. Derideki yatakları
ile irtibatı biten tırnaklar beyazlaşır ve kesilmeyi beklerler. Halbuki bu kısmın
da küçük objeleri tutmak, bir tarafımızı kaşımak, sivilce sıkmak gibi çok ciddi
fonksiyonları vardır.
Elimizdeki tırnakların ayaktakilere tek farkı, daha hızlı, yani haftada ortalama
0,5 - 0,6 milimetre hızla uzamalarıdır. Yani kesilmezlerse yılda 2,5 - 3,0
santimetre uzunluğa ulaşabilirler. Ayak tırnaklarının uzama hızı bunun dörtte
biri kadardır.
En hızlı uzayan tırnak orta parmaktakidir. Buradan parmak ne kadar uzunsa,
oradaki tırnak da o kadar hızlı uzar sonucunu çıkartabiliriz. Bütün tırnaklar
sıcak havada soğuğa nazaran daha hızlı uzarlar. Tırnaklardaki uzama hızı yaş
ilerledikçe yavaşlar. Çok ileri yaşlarda neredeyse yarı yarıya düşer. Bebeklerde
de tırnak uzama hızı yetişkinlere göre daha yavaştır.
Dışarıdan çok basit bir yapıymış gibi görünen tırnaklarımız aslında çok karışık
ve bugün bile tam olarak anlaşılamamış bir yapıya sahiptirler. Tırnak, daha
doğrusu onu oluşturan kısım psikolojik değişmelere de duyarlıdır. Stresli
zamanlarda, uzun süren yüksek ateşte, zararlı içkiler alındığında çatlarlar,
lekeler oluşur, kalınlaşır veya incelirler, yani deforme olurlar. Bu özellikler
tırnaklarımızı sağlık durumumuzu ortaya koyan önemli ipuçları haline getirir.
4.31 Erkek ve kadınların el yazıları farklı mıdır?
El yazısına bakarak yazanın kadın mı, yoksa erkek mi olduğunu tespit
edemezsiniz. Bir el yazısının analizi sonucu, yazanın kişiliği, karakteri, hissi
durumu, açıklığı, akıl durumu, enerjisi, motivasyonu, korkulan ve savunması,
hayal gücü ve uyumluluğu gibi birçok konuda fikir sahibi olunabilir ama cinsiyeti
konusunda bir karar verilemez. Gerçi kadınların ve erkeklerin el yazılarında ayrı
ayrı bazı karakterleri benzer şekilde kullandıkları bilinmektedir ama bu tüm bir
yazı hakkında tatmin edici bir fikir vermez.
El yazısı analizi kişinin şuuraltında yatanlar hakkında az çok ipucu verebilir
ama bu da bir noktaya kadardır. El yazısından sadece cinsiyet değil ırk, din ve
hatta yazanın solak mı, yoksa sağ elini mi kullandığı da tespit edilemez.





Bu konu nörobiyoloji dalında çalışanların da ilgisini çekmiş ve bilim insanları
sinirkaslarının reaksiyonlarını sınıflandırmaya çalışmışlardır. Bazı sinirkası
reaksiyonlarının benzer kişiliklere ve beyin ikazlarına sahip insanlarda
olduğunu görmüşler, buradan da yazı tarzı ile kişilik arasında bir bağlantı
olabileceğini saptamışlardır.
El yazısı insandan insana değişir. Her çocuğa ilkokulda harflerin yazılması
belirli bir kalıpta öğretilmesine rağmen, çocuklar çok kısa sürede kendi bireysel
özelliklerini harflere ve yazı şekillerine yansıtırlar. Zamanla insan olgunluğa
erişince kendi kişiliğine özel ve bakıldığında yazanın kim olduğunu ele verecek
yazı stili oluşur.
Aslında çok azımız düşündüğümüz gibi yazarız. El yazımız düşüncemizden
ziyade kişiliğimizi yansıtır. El yazısını analiz etme artık sosyal bir bilim dalı
olarak kabul edilmektedir. Eğitimli ve tecrübeli bir analizci yüzde 85-95
doğrulukla yazının sahibi (cinsiyeti değil) hakkında bilgi verebilmektedir. Bu
analizcilere iş başvurularında, firmalara ve devlete adam almada hatta
mahkemelerin yaptırdığı tatbikatlarda başvurulmaktadır.
Sahte imzalar da benzer bir konudur. Sahtekar taklit ettiği imzaya kendi yazı
stilinden de bir şeyler katar. Çoğu kez bu sahte imzalar kolaylıkla ayırt
edilebilir. Sahte imzayı atan, imzayı çok incelemiş, imzayı atış şeklini ve kalem
hareketlerinin sırasını çok iyi uygulamışsa bile imzanın sahte olduğu tespit
edilebilir, ancak sahte imzayı atan hakkında bilgi edinilemez.
4.32 Yirmi yaş dişimiz niçin geç çıkıyor?
İnsan vücudundaki bazı organların günümüzde pek işlevleri olmamasına rağmen
insanlık tarihinin başlangıcında önemli roller oynadıkları sanılıyor. Vücudumuz
sanki başka şeyler de yapabilmek için yaratılmış gibidir. Örneğin çok ilginç
yerlerimizde kıllar vardır, dizlerimiz olması gerekenden çok büyüktür,
ayaklarımızda bu kadar parmağa ihtiyaç var mıdır, apandisitimiz vücudumuzda
ne arıyor?
Kılların nedeninin ilk insanların duygularını sadece sesle değil hareket ve koku
ile de iletmeleri olduğu sanılıyor. Vücudumuzun bazı bölgelerinde bulunan tüy ve
kılların ana görevleri koku üretip özellikle erkek ve dişi arasında iletişim
kurmaktı. Aynı şekilde apandisitin de başlangıçta ot yiyen atalarımızın otlarını
sindirmede kullandıkları, ama zamanla otlanmaktan vazgeçtikleri için körelen
bir organ olduğu sanılıyor.
Yabancıların "akıl dişi" de dedikleri yirmi yaş dişleri geç çıktıkları gibi, çoğu kez
problem de yaratırlar ve diş hekimlerince derhal çekilmeleri önerilir. Aslında
çiğnemede pek fonksiyonu da olmayan bu dişler bize henüz yiyeceği pişirerek
yemeyi keşfedemeyen atalarımızın mirasıdır. Onların çiğ yiyecekleri yemek için
daha kuvvetli bir çeneye ve dişlere ihtiyaçları vardı.
Zaten diğer bütün dişlerimiz de aynı anda çıkmaz. Önce süt dişleri çıkar. Onlar
döküldükten sonra ön dişler ve köpek dişleri çıkar sonra da azı dişleri. Yirmi yaş
dişleri bu sırayı biraz gecikerek takip eder. Bütün bu olaylar olurken de çenemiz





gelişmeye devam eder, ancak 20 yaşını geçtikten sonra yirmi yaş dişlerine çene
kemiğimizde yer açılır.
İnsanlık geliştikçe yirmi yaş dişine de çenemizde o kadar az yer kalıyor, yani
insanın evriminde çene gittikçe küçülüyor. Bu nedenle bazı insanlarda bu dişler
hiç çıkmadan gömülü olarak kalabiliyor. Yerine tam oturamadığından
çürüyebiliyor, iltihap yapabiliyor. Bir fonksiyonu olmadığından da diş hekimleri
çekip almayı tercih ediyorlar.
Görevleri sadece çiğnemek olmasına rağmen dişlerimizin içinde sinirler de
vardır. Bu sinirler dişlerimizle ilgili acı, ağrı ve ısıyı beynimize iletirler. Yani
dişimiz çürürse sinir bir problem olduğu konusunda beynimizi ikaz eder ama
nedense bu ikazı diş çürüdükten, iş işten geçtikten sonra yapar, diş hekimleri de
o dişi kurtarmak için önce sinirini alırlar.
4.33 Niçin her insanın sesi farklı? İnsan sesi, daha doğrusu insan konuşması oluşurken katkıda bulunan o kadar
çok şey vardır ki, bunlar bir araya gelince iki insanın konuşmasının aynı olma
ihtimali yok denecek kadar azdır. Hatta her bireyin konuşması o kadar kendine
özgüdür ki, telefonda sesin alttan ve üstten belirli frekansları yok edilmesine
rağmen, açar açmaz 'merhaba' deyişinden karşımızdaki kişiyi tanıyabiliriz.
Sesimizin oluşmasının ana nedeni şüphesiz ses tellerimizdir. Ses tellerinin boyu
sesimizin kalınlığını belirler. Ne kadar uzunsalar ses o kadar ince çıkar.
Kadınların erkeklere göre avantajları ses tellerinin daha uzun olmalarıdır. Tabii
ki ses tellerimiz sesimizin tınısını tek başlarına belirleyemezler. Dudağımız,
dişlerimiz, dilimiz olmasaydı ortaya anlaşılmaz rahatsız edici bir gürültü çıkardı.
Konuşurken nefes veririz. Bu nefes konuşmanın karakteristiğini etkileyen en az
11 noktadan geçer. Ayrıca kişinin karakteri, havanın akışı ve hızı, ağız ve dudak
yapısı da konuşmada etkin faktörlerdir. Ancak tüm konuşma olayının
organizatörü beyindeki bir bölgedir. Burada düşüncenin ana yapısı oluşturulur,
kulak ve gözlerden gelen sinyallerle birleştirilir ve boğaza sinyal olarak
gönderilir.
Hayvanlarda ise beyinde böyle bir bölge yoktur. Bazı papağan, muhabbet kuşu
hatta karga türlerinin konuşmaları onların ezberleme ve tekrar edebilme
yetenekleridir. Bilinçli bir konuşma söz konusu değildir. Genetik olarak insana
en yakın olan şempanzelerin bile dil ve damak yapıları nedeni ile insan gibi
konuşmaları mümkün değildir.
Dünyanın dört bir yanında farklı lisanlar konuşuluyor ama tüm bu insanlar
ağızlarında benzer sesler çıkarıyorlar. Her iki dudakları ile T' ve 'B', dudak ve
dişleri ile 'F' ve 'V, dilin ön kısmı ile 'T' ve 'D', dilin arka kısmı ile de 'K' ve 'G'
seslerini çıkarıyorlar.
Dilin ilk insanlarda, işbirliği daha doğrusu kültür ve bilgileri gelecek nesillere
aktarma ihtiyacından doğduğu sanılıyor. Günümüze kadar altı bin dil
geliştirilmiş. Dünyadaki bütün dillerin tek ortak yanı, en çok kullanılan
kelimelerin daha az sayıda harfle yazılmalarıdır. Altay dilleri ailesine giren





Türkçe'mizde bazı ilginç özellikler var. Bir kere cisimleri dişi ve erkek olarak
ayırmıyoruz, ses uyumu var ve bir ad veya fiil kökünden değişik eklerle yeni
kelimeler türetebiliyoruz.
İnsan yüzündeki kaş, göz, burun, ağız ve diğer şekillerin çok az fark
göstermelerine rağmen hepsi birleşince nasıl bir insan diğerine benzemiyorsa,
oluşumunda katkıda bulunan şeylerin çeşitliliği açısından konuşmamız da
öyledir.





5
HAYVANLAR DÜNYASI
5.01 Niçin böcek yemiyoruz?
Böcek yeme fikrinin insanda oluşturduğu tek duygu iğrenme duygusudur.
İnsanların gıda tüketim alışkanlıklarını, kalori değerleri ve beslenme dengesi
değil, dinler, gelenekler kısacası kültürler belirler.
Günümüz insanları sadece birkaç omurgalı, yumuşakça ve kabukluları yemesine
karşın, atalarımız böcek yiyici idi.
Böcekler bol miktarda protein ve yağsız sığır etinden daha az yağ içerirler,
içlerinde bol miktarda kalsiyum, demir, çeşitli mineraller ve vitamin vardır.
Protein içeriği bakımından, çekirge yüzde 50-75, örümcek yüzde 64, karınca
yüzde 24, tavuk yüzde 23, balık yüzde 21, sığır eti yüzde 20 ve kuzu eti yüzde 17
zengindir.
Avrupalılar böcek yemez ama Afrika'da değişik çekirge türleri ve iri kelebek
tırtılları yenir. Tayland'da bir tür iri su böceği, Yeni Gine'de ağustos böceği,
Japonya'da kızartılmış yaban ansı, yalnız veya diğer besin maddeleri ile veya
soslarla karıştırılıp yenmektedir.
Halen dünyamızda, insan gıdası olarak 500 civarında böcek türü yenilmekte,
bunun yüzde 40'ı Meksika'da tüketilmektedir.
İnsanların böcek yeme alışkanlığım kazanamamalarının sebebi muhtemelen,
böceklerin boyutlarının küçük, dolayısıyla tüketim için gerekli olan miktarın
temininin zor olmasından kaynaklanmaktadır.
Bundan sonra söyleyeceklerimiz, bizi dikkatli okuyan ve evlerindeki kalorifer
böceğinin ekonomik değerini anlayan okurlara;
Eğer böcek yemeye karar vermişseniz, onları sağlıklı olarak yakalamalı ve derhal
işleme koymalısınız, çünkü ölü böcekler çok çabuk bozulurlar.
Karasinekler ve hamamböcekleri gibi böcekler çoğunlukla bakteri taşırlar,
bunları yememek gerekir. Aslında Öyle veya böyle bütün böcekler parazit
taşıdıklarından, iyi bir pişirme gerekir.Tüylü böcekler boğazı tahriş eder, renkli
böcekler ise çoğunlukla zehirlidir.
Şaka bir yana, insanlar sağlıklı bir şekilde böcek yiyebilme alışkanlığına
kavuşsalardı, besi hayvancılığına ayrılan otlaklar bugün orman olarak
korunabilecekti!





5.02 Kırmızı renk boğaları niçin kızdırır?
Aslında kırmızı renk hiçbir boğayı kızdırmaz. Çünkü boğalar renk körüdür ve
kırmızıyı diğer renklerden ayırt edemezler. Boğa güreşinde matador boğayı eline
aldığı şapkasını şalını sallayarak kızdırır. Boğanın kırmızı şala saldırdığı inancı
yanlıştır.
İspanya'da boğaların kırmızı renge saldırdığı inancı, matadorların kırmızı başlık
kullanmaları nedeni ile yaygınlaşmıştır. Halbuki başlıklarda bu renk boğayı
kızdırmak için değil, seyircilere hoş görüntü verebilmek için seçilmişti.
Kırmızı renk aslında insanları etkiler. Yapılan deneylerde bu rengin insanlarda
kan basıncını yükseltip, kalp atışını hızlandırdığı saptanmıştır. Bunun nedeninin
de kırmızının, kanın rengi olduğu sanılmaktadır.
Boğalar arenada kırmızı rengi görünce asabileşmezler. Kendinizi boğanın yerine
koyun. Etrafınızdaki çığlık atan binlerce insanın ortasında, tozlu, gürültülü ve
çok sıcak bir ortamda, sırtınıza saplanmış onca kılıcın acısı içinde, bir de
şapkasını şalım sallaya sallaya üstünüze gelen bir adam varsa, yani kızmak için
bu kadar sebep varken, sırf rengi kırmızı diye bir bez parçasına kızar mıydınız?
Boğa güreşi hakkında bilinen yanlışlar sadece bu kadar değil. Aslında boğa
güreşi geleneği İspanya'dan doğmuş değildir. İlk çağlardan itibaren boğa,
kuvvetin, dayanıklılığın ve verimliliğin simgesi olmuştur. Boğa güreşinin ilk
versiyonu antik Yunan, Roma, Mısır ve hatta Kore ve Çin medeniyetlerinde
görülür.
Boğaya Persliler taparlar, Afrika Zumları ise öldürüp safrasını içerlerdi. Tüm bu
geleneklerin temelinde, hayvanın gücü yatmaktadır. Bu geleneğin bir şekilde
İspanya'ya geldiği, Avrupa ülkeleri içinde feodal düzeni en son terk eden bu
ülkede de kalıcı olduğu sanılmaktadır.
5.03 Sivrisinekler insanı niçin sokar? Dünyada yaklaşık üç bin sivrisinek türü olduğu bilinmektedir. Bunların çoğu
insana saldırmaz. Zaten aksi olsaydı dünyanın her yerinde bulunabilen bu
yaratıklar ormanda, dağda, insan bulunmayan yerlerde yaşamlarını idame
ettiremezlerdi.
İnsanların kanlarını emerek yaşayan sivrisinek türlerinin yalnız dişileri kan
emer. Dişiler de insanların kanlarını kendi yumurtalarını üretebilmek için
protein sağlayabilmek amacıyla emerler. Birçok cinste dişi sivrisinekler en
azından ilk yumurtalarını kana ihtiyaç duymadan üretebilirler, fakat sonraki
yumurtaları için kana ihtiyaçları vardır. Bulabildikleri her canlının kanını
emerler, hatta deniz yüzeyine gelen balıklar bile ellerinden kurtulamaz.
Erkekler çiçek özleri ile beslenirler. Yumurta üretme gibi bir dertleri
olmadığından insanları sokmazlar.
Dişi sivrisinekler avlarının yerlerini duyargaları ve üç çift bacaklarındaki
alıcılarla bulurlar. Alıcılar ile nem, ter ve ısı özelliklerini saptarlar. Sivrisineğin





duyargaları bir santigradın binde biri kadar sıcaklık değişimlerini
algılayabilecek kadar hassastır.
Dişi sivrisinekler insanın nefes verirken çıkardığı karbondioksit bulutu içinde,
ileri geri hareketler yaparak bu bilgileri değerlendirirler, avın yararlı olacağına
karar verirlerse eyleme geçerler. Bazılarının 'sivrisinek bana dokunmaz'
demelerinin esas nedeni ter ve nefes kokularının, sivrisinek için cazip ve
özendirici olmamasıdır.
Sivrisinek sanıldığı gibi içi delik ve sivri uçlu bir boruyu deriye sokarak kanı
emmez. Sivrisinekte ağzın altındaki kesede iki tüp, iki de neşter olarak
kullandığı testere ağızlı bıçak vardır. Önce bıçaklarla deride delik açar, sonra
tüplerden biri ile tükürüklerini bu deliğin içine akıtır.
Bu tükürük insan kanının pıhtılaşmasını önler, böylece ikinci tüpü sokarak, sıvı
kanı size fark ettirmeden kolayca emer. Eğer bir dakika içinde hala fark
etmediyseniz, deposu kanınızla dolu olarak, kafayı bulmuş şekilde derinizden
ayrılır.
Sivrisinekleri tahrik eden şey nefesinizdeki karbondioksit oranı ile derinizdeki ısı
ve nem oranı olduğundan, özellikle geceleri sivrisinek hücumlarını
geçiştirebilmek için, çok sık nefes alışverişi gerektirecek fiziksel hareketler
yapmamanız, teninizi serin ve kuru tutmanız gerektiğini unutmayın.
5.04 Tellere konan kuşlar niçin çarpılmıyorlar?
İnsanların dokundukları anda kömür oldukları binlerce volt cereyan taşıyan
elektrik tellerine konan kuşlar nasıl oluyor da cereyana kapılmıyorlar? Çünkü
topraklanmamışlardır. Çünkü tam bir devre meydana getirmezler. Çünkü kısa
devre yaratmazlar. Tüm bu 'çünkü'lerin anlamı esasında aynı yola çıkar.
Elektriğin, elektronların komşu atomlara çarpıp onları titreştirmesi ile iletilen
bir enerji olduğunu hepimiz biliyoruz. Bir jeneratörden, kablonun içindeki iki
telden biri ile çıkan akım, lambayı yakıp, görevini yaptıktan sonra diğer nötr
telden geri döner.
Elektrik akımı direnci sevmez. Eve dönmek için daima en kısa ve kolay yolu
tercih eder. Bir su birikintisi içinde iseniz ve elektrikli bir tele dokunursanız,
akım telden en kolay yol olan vücudunuza girer, oradan da son derece iletken
olan su birikintisine geçerek, topraktan eve döner.
Elektrik telleri üzerine konan kuşların toprakla alakaları yoktur. Onlar
elektriğin evine dönmesi için bir kısa yol yaratmazlar. Elektrik onların
vücudundan geçmektense, kendisine kuş vücudundan daha az direnç gösteren,
iki ayakları arasındaki teli tercih eder. Kuşlar da bu nedenle bütün bir gün boyu,
yüksek voltaj taşıyan, çıplak elektrik telleri üzerinde durabilirler.
Eğer bu arada kuş kazara elektrik tellerini taşıyan direğe temas ederse, elektrik
akımı kuşun gövdesi ve direk yolu ile toprağa geçer ve kuş ölür. Yüksek enerji
hatlarının direklerinde oturan kuşların telleri gagalama alışkanlıkları vardır.





Bir zamanlar Almanya'da bu şekilde kuş ölümleri o kadar arttı ki, direkler ve
destekler topraktan izole edilerek kuşlar ölümden kurtarıldı.
5.05 Atlar nasıl ayakta uyuyabiliyorlar? Amerikan kovboy filmlerinde, atların geceleri kamplarda veya gündüz barların
önünde daima ayakta, binilmeye hazır vaziyette durduklarını seyrederiz.
Doğrudur, atlar nadiren yatarlar, genellikle hasta oldukları veya doğum
yapacakları zaman.
Atlar günlerce, hatta haftalarca yere yatmadan ayakta durabilirler ve yol
gidebilirler. Ayakta dururken dizlerini kilitlemeleri ve uyumaları mümkündür.
Siz bunu denerseniz, beyninizin üstüne düşmeniz kesindir.
Bilim insanları, atların ayakta iken daha rahat olduklarını ve daha az enerji sarf
ettiklerini söylüyorlar. Çünkü atın vücudu bir hayli büyüktür ve yatarken nefes
almasında iç organları kimi güçlüklere yol açar.
5.06 Kuşlar niçin 'V' şeklinde uçuyorlar?
Sadece kazlar değil, martılar, pelikanlar gibi büyük su kuşları da filo olarak
toplu halde giderken 'V' şekli oluşturarak uçarlar. Bunun nedeni ile ilgili kesin
olmayan, tartışmaya açık çeşitli görüşler vardır. Biz bunlardan en çok rağbet
gören ikisinden bahsedelim.
Birinci görüşe göre, sürünün 'V' şeklinde uçmasının amacı enerji tasarrufudur.
Bu uçuş şekli ile öncelikle en öndeki kuş, bir arkadaki kuşa gelecek rüzgarı ve
hava direncini engeller ve daha az enerji sarf etmesini sağlar.
Bunun bir başka örneği de bisiklet takım yarışlarında birbiri arkasına
saklanarak giden ve sık sık en öndekini değiştiren yarışmacılarda da görülür.
Araba yarışlarında da arkadaki araba öndekine mümkün olduğunca yaklaşarak,
onun kestiği rüzgar ve hava akımının avantajı ile daha az yakıt harcamayı
amaçlar. Bu şekilde uçan kuşlarda da sık sık en öndeki liderin değiştiği ileri
sürülmektedir.
Yine bu görüşe göre, öndeki kuş kanadını çırptığında, kanadının ucunda bir hava
boşluğu, yani bir girdap yaratır, arkadaki kuş buraya yükselen havayı
kanatlarının altında bularak ve daha az enerji sarf ederek yüksekliğini
muhafaza eder. Bu kuşun hareketinden de bir arkadaki kuş faydalanır. Bu uçuş
şeklinin daha ziyade büyük kuşlarda görülmesinin nedeni de bunların büyük
kanatları ile yarattıkları hava hareketinin büyüklüğü ve arkadaki kuşun işine
yarayabilmesidir.
70'li yıllarda yapılan bir araştırma sonucunda, 25 kuşluk bir filonun bu şekilde
uçarak, uçuş mesafesini yüzde 75 artırabildiği ileri sürülmüştür. Ancak bu
teoriye göre her kuşun öndeki ile aynı mesafe ve açıda uçması ve senkronize yani
eş zamanlı kanat çırpması gerekir ki, bu, gerçekte mümkün değildir.





İkinci bir görüşe göre ise, kuşların gözleri başlarının yanındadır, dolayısıyla tam
önlerini göremezler. Bu uçuş şekli ile sürünün fertlerinin birbirini görerek,
kaybolmadan bir arada kalması sağlanır. Bu görüşe karşı olanlar ise kuşların
geceleri de uçtuklarını, bu nedenle öndeki kuşu görmenin önemli olmadığını
zaten sürüyü kuşların bağırışlarının bir arada tuttuğunu ileri sürüyorlar.
Çok basit gibi görülen bu olayın bile sebebi tam öğrenilmiş değil, belki de
görüşlerin bileşimi, yani hepsi doğru. Kuşlar konuşabilseler de anlatsalar!
5.07 Kediler nasıl hep dört ayak üzerine düşerler?
Bilimsel olarak izahı biraz zor. Bilime göre düşen bir cisme dışarıdan bir kuvvet
uygulamazsanız, ona açısal bir dönme hareketi kazandıramazsınız. Gerçi bir kule
atlayıcısı, havuza düşmeden önce havada birkaç kez takla atar, kendi ekseni
etrafında döner ama bu tramplen veya kuleyi terk ederken ayakları ile başlattığı
bir dönme hareketidir.
Sırtüstü düşen bir kedi önce bacaklarını kendisine, kuyruğunu da bacaklarının
arasına çeker, başını yere bakacak şekilde döndürür. Belirli bir noktada tam
tersini yaparak bacaklarını ve kuyruğunu açar ve vücudu tam ters yöne, yani
yere doğru döner. Böylece paraşüt etkisi yaratarak, hızını da frenler ve inişin
yumuşak olmasını sağlar.
Yapılan deney ve gözlemlerde bir kedinin alçak bir yerden düşmesinin, yüksek
bir yerden düşmesine göre çok daha fazla hasar yaratabileceği tespit edilmiştir.
Örneğin yaklaşık 100 metre yüksekliğindeki, 32 katlı bir binanın tepesinden
düşen bir kediye hiçbir şey olmazken, 7 katlı binalardan düşenlerde ciddi
sakatlıklar, hatta ölüm vakaları görülmüştür. Bilim insanları bunu da 'limit hız'
ile izah ediyorlar.
Havadan yere düşen cisimler, önce gittikçe artan bir hızla yere düşerler. Sonra
kütlelerine bağlı olarak belirli bir mesafede hızdaki bu artış durur ve 'limit hız'
denilen sabit bir hızla yere düşmeye devam ederler. Yani bir gökdelenin
tepesinden atılan madeni bir paranın yere düşme anındaki hızı ile uçaktan atılan
(aynı) paranın hızı arasında bir fark yoktur. İyi ki de yoktur, çünkü bu 'limit hız'
olmasaydı ve cisimler gittikçe artan bir hızla düşmeye devam etselerdi, yağmur
damlaları kafamıza kurşun gibi düşebilirlerdi.
Bu teoriye göre yüksekten düşen kediler, yaklaşık saatte 100 kilometre sürate
gelince limit hıza ulaşırlar, artık hep aynı hızda düşerler ve stresi atlatıp,
kendilerine gelir ve gevşerler. Başlangıçta bahsettiğimiz dönme hareketini
yaptıktan sonra, Avustralya'da yaşayan uçan sincapların uçuşuna benzer
şekilde, tüm vücutlarını paraşüt gibi kullanarak, yaralanma olasılığını en aza
indirerek, yere inerler.
Tabii bütün bu deney sonuçları ve teoriler, hayvan hastanelerine gelen kediler
göz önüne alınarak ortaya çıkartılmıştır. Yüksekten düşüp de ölen veya alçaktan
düşüp, ölmeyip, olay yerini terk eden, her iki şekilde de hayvan hastanelerine
uğramamış kedilerin sayıları bilinmiyor.





5.08 Yeşil ot yiyen ineklerin sütleri niçin beyazdır?
Hayvanların yedikleri gıdaların renklerinin, neresinden çıkarsa çıksın, çıkan
şeyin rengi ile bir alakası yoktur. Buna en iyi örnek inektir. Bir ineğin en çok
yediği yeşil renkli otlardır. Bu otlar ineğin dört odalı midesinde çözülür ve
moleküllere ayrılır, moleküllerin ise renkleri yoktur. Sütün renginin beyaz
olmasının nedeni içinde çözünmüş halde bulunan kalsiyum kasinat
(caseinate)tır.
Peki o zaman dışkı niçin kahverengi, idrar niçin açık san renktedir? Dışkının
kahverengi olmasının sebebi bağırsaklarda hazmı sağlayan sıvılar, özellikle de
safra suyudur. Safra suyu aslında yeşil renktedir fakat gıdalarla karıştıkça
kahverengi renk alır. Bu nedenle dışkı bazen yeşilimsi de olabilir. Çok az da olsa
aldığımız gıdalar dışkının rengini etkileyebilir. Örneğin vücudumuz pancara
koyu kırmızı rengi veren maddeyi bazen parçalayamaz ve pancar yedikten sonra
dışkı kırmızımsı bir renk alabilir.
Dışkıdaki renk, şekil ve kıvam değişikliklerinin çoğu son zamanlardaki bir
beslenme değişikliği ya da geçici bir sindirim bozukluğuna dayanır. Ancak eğer
dışkı belirgin bir şekilde normalden açık veya koyu renkte is, ya da kanlı ise, bu
daha ciddi bir durumu gösterir, derhal doktora başvurulmalıdır.
Vücudumuzu terk eden sıvı maddelerin, yani idrar ve terin renginin de içilen sıvı
maddenin rengi ve kimyasal yapısı ile bir alakası yoktur. Sıvı veya katı olsun
yemek borusundan içeri girip, sindirim sistemimizi boydan boya geçen gıdalar
eğer °°°°bolizmada iyi parçalanamazlarsa bunun sonucu dışkıda görülebilir.
Ama idrar öyle değildir. İdrar °°°°bolik artıkların dolaşım sistemi ile
taşınmasıyla böbreklerde oluşur.
İdrarın normal rengi açık sarıdır. Bu renkteki değişiklikler muhakkak bir
şeylerin iyi gitmediğini gösterir. Bu durumda hemen doktora gitmek gerekir.
İdrar kahverengi veya kola renginde ise karaciğer veya safrakesesi problemi,
kırmızı ise enfeksiyon, iltihaplanma veya idrar sisteminde kanama olabilir.
Ancak fazlaları vücuttan atılan vitaminler veya bazı doğal ve suni gıda boyaları
da idrarda bunlara benzer renk değişikliklerine neden olabilir. Eğer idrarınızın
rengi yeşil veya mavi ise bu duruma hemen hemen kesinlikle gıda boyaları neden
olmuştur. Endişe edilecek bir durum değildir. Boyalar zarar vermeden vücuttan
çıkar.
5.09 Sinekler tavanda nasıl yürüyebiliyorlar?
Sineklerin duvarlarda, camlarda hatta tavanlarda baş aşağı bu kadar rahat
hareket etmeleri, yer çekimi yasasına meydan okurmuşçasına davranışları hep
merak konusu olmuş, bilim insanlarının da dikkatini çekmiştir. Bu arada şunu
söyleyelim ki, sinek diye küçümsememek gerekir. Dünyamızda bulunan her canlı
organizmanın doğrudan veya dolaylı olarak, kendi tabiatı ve eko sistemi içinde,
insana bir faydası vardır.
Vücutlarının hacimlerine oranla, sinekler ağır sayılmazlar ve onları yere çeken
güç pek önemli değildir. Bu güce karşı gelen de, ayaklarındaki kılların ucunda





bulunan vantuzlardır. Bu vantuzlar ayrıca yapıştırıcı, yağlı bir madde
salgılarlar. Sinekler ayaklarındaki bu yüzlerce vantuz ve salgıları sayesinde her
türlü yüzeyde gezinebilirler. Ancak yüzeyin yağ çözücü, örneğin solvent gibi bir
madde ile kaplanmamış olması gerekir. Sinekler tavanda yürürken, 6
bacaklarından ikisi hareketlidir. Diğer 4 bacak daima sabit durumdadır.
Karıncalarda ise durum biraz farklıdır. Ortalama bir karıncanın vücudunun
hacmine göre ağırlığı, sineğe nazaran daha fazladır. Hatta toprakta yaşayan bazı
türleri düz bir zemine bile tırmanamazlar. Evlerimize giren küçük karıncalar,
çok hafif olduklarından duvarlarda yürüyebilirler.
Belki böyle şeyler ilginizi çekmiyor olabilir ama, asıl merak edilen konu
sineklerin tavanda nasıl yürüyebildiklerinden çok oraya nasıl konduklarıdır.
Öyle ya, başı yukarıda, ayakları aşağıda uçan bir sineğin tavana tepetakla
konabilmesi için bir yerde takla atması, uçuş konumunu değiştirmesi gerekir,
ama nerede, ne zaman ve nasıl?
Uzun süre inanılan teoriye göre, sinekler tam konma anında, yuvarlanan bir
varil gibi yandan yarım dönüş yapıyorlardı. Bu teorinin yanlış olduğu, ancak
yüksek süratli, saniyede birçok film çekebilen kameralar sayesinde ortaya çıktı
ve sineklerin bir sırrı daha açıklığa kavuştu.
Çekilen filmlerden görüldü ki, sinekler tavana konarken yandan değil,
sirklerdeki trapezciler gibi geriye yarım ters takla atmaktadırlar. Tavana
yaklaşınca, ön ayaklarını başlarının üzerine çekerek ters dönmekte ve tavana
önce ön ayakları ile dokunmaktadırlar. Sonra sıra ile diğer ayaklarını da koyarak
vücutlarının tavanda tutunmasını sağlamaktadırlar.
5.10 Bir köpek yaşı niçin yedi insan yaşına eşittir?
Evlerinde köpek bulunduranlar, köpeklerinin yaşlarını insan yaşı ile mukayese
edebilmek için, her bir köpek yaşının yedi insan yaşına eşit olduğunu ileri
sürerler. Peki bu doğru mudur?
Tam olarak değil. Bu konuda üretilen çeşitli formüller var ama en basit ve akla
yatkın olanı şu; Köpeğin birinci yaşı = 21 insan yaşı Köpeğin ondan sonraki her
yaşı = 4 insan yaşı Buna göre 7 yaşında bir köpeğiniz varsa, insan ömrüne göre
21 + (6 x 4) = 45 yaşındadır. Bu hesaba devam edersek 10 yaşındaki bir köpek
insanın 57, 15 yaşındaki ise 77 yaşındaki ömrünü sürmektedir.
Bu hesap şekli akla daha yatkındır. Bir köpek yaşı yedi insan yaşına eşittir
düşüncesi ile seksüel olgunluğa erişmiş bir yaşındaki bir köpek yedi yaşındaki
bir çocuk ile, 15 yaşındaki bir köpek ki, birçok köpek bu yaşa ulaşabiliyor, 105
yaşındaki istisna ve az bulunur bir ihtiyarla eşleştirilmiş olur ki, bu da akla pek
uygun gelmiyor.
5.11 Kutuplardaki hayvanlar nasıl yaşıyorlar?
Bütün memelilerin vücutlarının ısı derecesi 35 - 38 derece aralığındadır.
Uçabilenlerde bu birkaç derece daha yüksektir. İnsan ısıya karşı çok hassastır.





Hava sıcaklığı 30 derece olunca denize girer de, 5 derecede üzerine palto giyer.
Oysa hayvanların giysileri yoktur. Köpekler eksi 40 derecede kutuplarda kızak
çeker, buzlu sularda balıklar çırılçıplak yüzerler.
Aslında ısıdan etkilenmek sadece insana mahsus değildir. Güneşin bulut
arkasına girmesi ile havadaki iki derecelik ısı düşüşü uçan sineği zor yürür hale
getirebilir. Öğlen güneşinde zıp zıp zıplayan çekirge, sabah serinliğinde
hareketleri ağırlaştığından çok rahat yakalanabilir.
Kendi vücut ısısından çok daha düşük ısı koşullarında yaşayabilmek için
canlıların iki silahı vardır. Biri vücut ısılarını ayarlamaları, diğeri de kürk
denilen vücut örtüleridir. Kutup bölgesinde yaşayan bir canlı, tropik bölgede
yaşayana nazaran on kat daha fazla ısı meydana getirmek veya vücut örtüsü on
kat daha fazla koruyucu olmak zorundadır.
Çok soğuk iklimlerde yaşayan hayvanların yaşam nedenleri araştırılırken hep
kürkleri üzerinde durulmuştur. Halbuki burada yaşayan hayvanların kürkleri ile
ılıman bölgelerde yaşayan hemcinslerinin kürkleri arasında çok ciddi bir fark
yoktur. Üstelik domuzlar hiç kürkleri olmamasına rağmen deri altı yağ
tabakaları sayesinde vücut ısılarından 20 derece daha düşük ısı ortamlarından
hiç etkilenmezler.
Zaten dünyamızda üzeri tamamen kürkle kaplı hiçbir hayvan yoktur. Çoğunun
ayak ve burun gibi kısımları görevlerini yapabilmek için açıkta bırakılmıştır.
Ancak buralarda vücuda sıcak kan ileten atar damarlar kılcal damarlar vasıtası
ile deriye daha yakın olan toplar damarları ısıtırlar. Bu sayede buzun üstünde
yürüyen bu tür hayvanların ayakları üşümez. Ama bu da, hayvanın tüm
vücudunun üşümeden bu soğuk ortamda nasıl yaşayabildiğini açıklayamaz.
Kutuplarda, buzlu sularda yaşayan balıkların, sıfır ve sıfır altı derecedeki
ortamda donmamalarının sırrının, bu balıkların derilerindeki buz kristallerinin
donma derecesini düşüren bir protein olduğu tespit edilmiş, hatta genetik
mühendisleri laboratuar ortamında bu proteini üreten geni yaratmayı
başarmışlardır.
Bilim insanları bu örnekten yararlanarak, meyve ağaçlarını dondan, uçak
kanatlarını ve yolları buzdan kurtarabileceklerini düşündüler ama henüz geniş
çaplı üretimi zor görülmektedir. Ne yazık ki, sıcak kanlı hayvanların kendilerini
çok soğuk ortama nasıl adapte ettiklerinin sırrı hala tam çözülmüş değil.
5.12 Örümcek ağının özelliği nedir?
Örümcekler günümüz teknolojisinin bile çözemediği inanılmaz canlılardır.
Örümcek ağının çok özel nitelikleri olan sağlamlık ve esneklik bugüne kadar
taklit edilemedi. Aynı çaptaki bir çelik telden iki kat daha güçlü olan bu doku ne
kadar çekilirse çekilsin orijinal durumuna dönecek kadar esnektir.
Örümcek ağları kendine yüksek hızla çarpan nesneleri yırtılmadan esneyerek
frenler. Tekrar gerisin geriye yaylanmadığından nesne ters yöne fırlamaz, yapışır
kalır. Örümcek ağının esneme kapasitesi bugün yapay olarak üretilmiş en iyi
telin neredeyse dört katıdır.





Bu maddeyi yapay olarak elde etmeyi hala başaramayan bilim insanlarının
örümcek çiftliği kurup, örümcekleri sağarak, ipliklerini aldıklarını biliyor
muydunuz? Yaklaşık 2,5 santimetre boyundaki bu örümceklerden günde hayvan
başına 320 metre (yaklaşık 3-5 gram) iplik elde ediliyor ve bu iplikler ABD
ordusuna kurşun geçirmez yelek yapmada kullanılıyor.
Dünyada 34 bin örümcek cinsi tespit edilmiştir. Yani her cins örümcek farklı
özellikler taşır. Örümceklerin hepsinde zehir bezleri vardır, ama karadul
örümceği, kahverengi örümcek gibi çok az türü insana zarar verebilir. Dünyanın
en büyük örümceği ise Güney Amerika'nın kuzey kısmında yaşayan 'Goliath
Trantula' isimli dev örümcektir. Erkeğinin bacağının boyu 25 santimetreyi bulur.
Kurbağaları, kertenkeleleri, fareleri ve hatta küçük yılanları yakalayıp yiyecek
kadar güçlüdür.
Örümcekler, diğer böceklerden farklı olarak sekiz bacağa ve sekiz göze
sahiptirler. Büyüme safhasında bir bacak kırılırsa yerine yenisi gelebilir.
Vücutları iki parça olup arka kısmındaki bezlerden ağ üretimi başlar, buradaki
çok ince deliklerden sıvı ve damlalar halinde verilen ağ malzemesi dışarı çıkar
çıkmaz donar.
Örümcek ağının her tarafı yapışıcı değildir. Kurban ağa yakalanınca yapışkan
kısmı bildiklerinden kendileri de ağa yakalanmadan onun yanına kadar giderler.
Örümcek ağını amacına göre farklı şekillerde örer. Ağdaki ipliklerin de cinsleri
yerlerine göre farklıdır. Yumurtaların sarmalanması için ürettiği yumuşak iplik
onu aynı zamanda bir uçurtma gibi uçurabilir. Ağın ana yapısı, dairesel
kısımları, avı yakalayacak kısmı için elastikiyetleri ve sağlamlıkları farklı ipler
üretir.
Örümceklerin birçok türünde erkeğine göre 4 - 5 kat büyük olan dişinin
çiftleştikten sonra erkeğini yediği doğrudur. Ancak bu erkeklerin bir gecelik zevk
uğruna katlandıkları bir sonuç değil, kendi nesillerini devam ettirebilmek, kendi
evlatlarını ürettirebilmek için kendilerini dişiye kurban etmeleridir.
5.13 Yarasalar niçin kan emer? Çoğumuz belki hayatımızda hiç yarasa görmemişizdir. Çünkü yarasalar
insanlardan uzaklarda, genellikle mağara kovuklarında yaşar ve geceleri zifiri
karanlıkta ortaya çıkarlar. Yarasalar tabiatın harikulade yaratıklarından biridir.
İnanılmaz özelliklere ve örnek bir toplumsal dayanışmaya sahiptirler.
Dünyada 900 değişik yarasa cinsi olduğu biliniyor. Kan ile beslenmeleri
insanların gözünde onları vampir ile özdeşleştirmiş, hep korkulan bir hayvan
olmuşlardır. Halbuki yarasaların çoğu kan ile beslenmez. Zararlı böcekleri
yiyerek insanlığa faydaları dokunur. Sadece bir yarasa bir saat içinde 300 böcek
yiyebilir. Muz, avakodo gibi ticari değeri yüksek ağaçların çoğalmaları için
polenlerinin taşınmasında en önemli rolü yarasalar oynar.
Şimdi gelelim yarasaların şaşırtıcı özelliklerine. Bir kere yarasa uçabilen tek
memeli hayvandır. Dünyada nüfus sayısı olarak da ikinci sıradadırlar. Dünyanın





en küçük memelisi de bir yarasa türüdür. İlk olarak Tayland'da keşfedilen bu
minik yarasa 2-3 gram ağırlığında ve bir yaban arısı büyüklüğündedir.
Yarasalar yönlerini bulmak ve beslenmek için çok yüksek titreşimli ses dalgaları
yayarlar. Bu ses dalgalarının frekansları 20 binin üzerinde, yani ultrasonik
oldukları için insanlar bunları duyamaz. Bu ultrasonik sesler yerdeki avdan
yansıyarak yarasaya geri gelir. İşitme sistemi ile bu geri gelen sesi algılayan
yarasa avının bulunduğu yeri kesinlikle saptar. Hatta devamlı gönderdiği ses
dalgaları sayesinde onun hareketini de izleyebilir. Yarasaların bazılarının bir
çeşit sonar olan bu sistemi o kadar gelişmiştir ki, dişilerini arayan erkek
kurbağaların seslerinden büyüklüklerini ve iyi bir av olup olmadıklarını anında
saptayabilirler.
Yarasalar gece ava çıkmak için, ay varsa onun kayboluşunu, yani tam karanlığı
beklerler. Sıcak kanlı memeli hayvanların kanları ile beslenen yarasalar
genellikle atları sığırlara tercih ederler. Salgısında bulunan pıhtılaşmayı önleyici
bir madde 20-30 dakika kanın sürekli akmasını sağlar ve beslenme gerçekleşir.
Bir kez kanını emdikleri hayvanla karşılaşırlarsa diğerlerini bırakıp yine ona
saldırırlar.
Vampir yarasalar arka arkaya iki gece kan içmedikleri takdirde ölürler. Her gece
vücut ağırlığının en az yarısı kadar kan içmek zorundadırlar. Doğumdan sonra
anne, emzirmenin yanında yavruya takviye olarak, kusarak kan da verir. Bu
yetersiz kalırsa bir başkası yardımcı olur. Hatta yetişkin yarasaların, ölmek
üzere olan bir başkasına ağızdan kan verip onu kurtardıkları görülmüştür.
Toplumsal dayanışmanın bu kadar güçlü olduğu az canlı topluluğu vardır.
5.14 Yağmurda karıncalara niçin bir şey olmuyor?
Bir karıncayı alın, suyun içine batırın, saatlerce tutun ölmez. Sudan
çıkardığınızda ölü gibi görünür ama birkaç saat içinde kendine gelir. Biz insanlar
böyle suya batırılsak, nefes alamadığımız için oksijensizlikten ölürüz ama su
karıncaların çok ince olan nefes tüplerinden içeri giremez. Karbondioksitten
narkoz yemiş gibi olurlar. Tabii ki bu süre çok uzarsa onlar da ölürler ama
dayanma süreleri inanılmazdır.
Ne var ki, karıncalar yağmur ve seller altında bu şekilde nefeslerini tutarak
mücadele vermiyorlar. Yağmuru hissedince yuvalarına giriyorlar ve giriş
yollarını tıkıyorlar. Ateş karıncası denilen bir türünde ise karıncalar birbirlerine
tutunarak sel sularının üstünde yüzüyorlar. Bir yerde karaya vurup çıkıyorlar.
Tabii kraliçe karınca ortada, yüksekte ve mümkün olduğunca kuru tutuluyor.
Karınca yuvaları inşaat tekniği olarak örnektirler. Yuvanın girişine bağlı ve
buradaki suyu alıp başka tarafa verebilen birçok tünel daha inşa ederler.
Bazıları ise yuvalarının üstünü öyle sağlam kapatırlar ki, sel sularının bir evin
çatısının üstünden aşması gibi geçip giderler.
Yine de bir aksilik olur, yuva su ile dolarsa, karıncalar çöp ve yaprak parçalarına
veya yukarıda belirtildiği gibi birbirlerine tutunup yüzebilirler. Çok şiddetli





yağmurdan sonra oluşan çamur tünellerini kapattığı zaman ise yuvalarını
yeniden inşa etmek zorunda kalırlar.
Gündelik hayatta artık yaygın olarak kullanılan mikrodalga fırınların
kapaklarında kaçak yapmamaları, insanlara zarar vermemeleri için özel
tedbirler alınır. Ancak bir mikrodalga fırınına girmiş karıncaya, fırın çalıştığı
sürece bir zarar gelmeyeceğini biliyor muydunuz?
Mikrodalga fırınlarında ışın yoğunluğu bir noktaya göre ayarlıdır. Bu nokta
hemen hemen fırının ortasıdır. Bu nedenle yiyecek, her tarafı eşit pissin diye
ortada dönen bir tabla üzerine konulur. Karıncalar fırında ışınların daha az
yoğun olduğu bölgeleri hissederler. Zaten sıcak bölgelere girseler de, vücut yüzey
alanlarının hacimlerine oranla yüksek olması nedeni ile ılık bölgeyi bulana kadar
kendilerine zarar gelmez.
5.15 Hayvanlar niçin kış uykusuna yatarlar?
Kış mevsimi yaklaştıkça, hava soğur, günler kısalır, yapraklar renk değiştirir ve
yere düşerler, kar toprağın üzerini kaplar. İnsanlar sıcak alışveriş merkezlerinde
ihtiyaçlarını alıp, sıcak arabalarında, sıcak evlerine gelirler. Üzerlerine kazaklar,
hırkalar giyerler. İyi de, tabiatta doğal ortamda yaşayan hayvanlar kışı nasıl
geçirir, hiç düşündünüz mü?
Bir kısmı daha ılıman yerlere göçerler. Bu konuda kuşlar ve balıklar avantajlıdır.
Bazıları kendilerini kışa adapte ederler, daha kalın yeni tüyler çıkarırlar. Hatta
bazı tavşan türlerinde karda saklanabilmek için tüyler beyazlaşır. Bazıları
yiyeceklerini önceden depoladıkları bir sığınak bulurlar. Bazıları da toprakta
derin tüneller açarlar ama bazıları için de kış mevsimini uyuyarak geçirmekten
başka çare yoktur.
Genellikle ayıların kış uykusuna yattıkları bilinir ama bu doğru değildir. Gerçi
ayılar kışın mağaralarda uzun uzun uyurlar ama bu kış uykusu değildir. Daha
doğrusu kış uykusu bir çeşit uyku değildir. Normal canlılarda uyanıkken ve uyku
halindeyken, vücut ısısında ve °°°°bolizmanın çalışmasında ciddi bir fark
yoktur. Oysa kış uykusu, hayvanların hayat ile ölümü ayıran çizgiye kadar
gelmeleri şeklinde tanımlanabilir.
Bazı hayvanların kış uykusuna yatmalarının iki sebebi vardır: Havanın çok
soğuması ve yiyecek bulma güçlüğü. Soğuk havada yaşayabilmek için
hayvanların daha çok enerjiye ihtiyaç duymalarına rağmen karlı kış günlerinde
yiyecek bulma imkanı azalır. Kış uykusu bu zor mevsimde hayvanın enerji
ihtiyacını azaltır, enerji tasarrufu sağlar.
Kış uykusu bildiğimiz şekilde uyumak değildir. Buna bilim dilinde 'hibernasyon'
diyorlar. Vücut ısısının ortam sıcaklığına düştüğü bu durumu birçok balık
türünde, kurbağalarda, sürüngenlerde, kuşlarda ve memelilerde görebiliyoruz.
Hakiki anlamda kış uykusuna yatan bir hayvanı (hibernatör) gördüğünüzde,
ölmüş olduğunu sanabilirsiniz. Vücut ısıları sıfır dereceye kadar düşebilir. Bir
dakika içinde sadece birkaç kez nefes alırlar, kalp atış hızı o kadar düşüktür ki,





hissedilmez bile. Havalar ısındığında ise vücudun normal düzene geçmesi sadece
birkaç saat alır.
Kış uykusuna yatan hayvanlar, uyku süresince kendi vücutlarındaki yağı
tükettikleri gibi ara ara uyanarak bulundukları yere yazdan stok ettikleri
yiyeceği yiyenler de vardır.
Kış uykusu sırasında hayvanlar vücut ağırlıklarının yüzde kırkına yakınım
kaybederler. Bu kaybın yüzde 90'ına periyodik olarak uyanmalardaki ısı üretimi
ve enerji kaybı sebep olurken geri kalan yüzde 10 kayıp ise uyku sırasında olur.
Kış uykusu kış boyunca sürmez. Hayvanlar havaların soğumaya başlaması ile
birkaç günlük bir uyku periyoduna girerler. Kış mevsiminin şartları ağırlaştıkça
bu periyotlar uzar.





6
TEKNOLOJİ
6.01 Telefon şehir kodları nasıl veriliyor?
Türkiye'deki telefon şehir kodları listesine bakarsanız, birbirine komşu şehirlerin
kodlarının çok farklı, kod numaraları yakın olan şehirlerin ise birbirlerinden çok
uzak olduklarını görürsünüz.
Bunun nedeni, kod sisteminin tuşlu telefonlar yaygınlaşmadan önce kadranlı
telefonlara göre kurulmuş olmasıdır.
Kadranlı telefonlarda 9'u çevirmek için, hizasındaki deliğe parmağınızı sokup,
sonuna kadar kadranı çevirmeniz ve bırakmanız gerekiyordu. Kadran da
otomatik olarak geri dönerek eski konumuna geliyor ve bir tek numara çevirme
işlemi tamamlanıyordu.
Bu işlemde 1'i çevirmek 9'u çevirmekten, 212'yi çevirmek 989'u çevirmekten çok
daha kısa bir sürede gerçekleşiyor ve santraller daha az meşgul oluyorlardı.
Şüphesiz bugünkü tuşlu telefonlar çok hızlı çalıştıklarından, numaraları aramak
bakımından bir zaman farkı yok.
Bu nedenle, 212 gibi kısa süre tutan kod numaraları ülkenin en büyük, en çok
telefon kullanılan şehirlerine verilmiştir. Örneğin, NewYork ve İstanbul'un kod
numaraları aynı, yani 212 iken, Chicago ve Ankara'nın da 312'dir.
Bu sisteme göre bugün Türkiye'de üçüncü en kısa kod 222 ile Eskişehir iken, en
uzun süren kod ise 488 ile Batman'dır.
Zamanla şehirler çok büyüyünce, onları kısımlara bölüp, yeni kod numaraları
vermek ihtiyacı doğdu. Yeniler eskilerle karışmasın diye farklı numaralar verildi.
Örneğin kodu 212 olan New York ikiye bölününce, ikinci kısma 718 kodu verildi.
Bizde ise buna pek dikkat edilmedi, ben 212 mi Avrupa yakasıydı, yoksa 216 mı,
hala karıştırırım.
6.02 Şarkı söyleyerek bir bardak nasıl kırılabilir?
Yapılabilir ve teorik olarak mümkündür. Hatta ünlü tenor Cruso'nun bunu
başardığı rivayet edilir. Rezonansını tutturabilirseniz sadece bardak değil başka
birçok şeyi kırabilirsiniz. Peki öyleyse, nedir bu rezonans?
Salıncakta bir çocuğu salladığınızı düşünün. Salıncak size gelirken, tam en üst
noktaya ulaşmadan salıncağı itmeye kalkışırsanız, onu yavaşlatırsınız. Ancak
salıncak size doğru gelirken, itmeyi hep en üst noktada yaparsanız, her seferinde
aynı kuvvetle itseniz bile, salıncak gittikçe hızlanacaktır.





Salıncak kendi tabii frekansı ile, diyelim ki, dakikada 30 salınım yaparak
sallanıyordu. Siz de dışardan bir kuvvet, fakat aynı frekansta bir kuvvet
uyguladınız. Bu iki frekans çakıştı ve salıncak da bu nedenle gittikçe hızlandı.
Salıncak örneğinde olduğu gibi, her cismin bir kendi tabii frekansı vardır.
Cisimlere kendi tabii frekansları ile çakışan bir frekansta her hangi bir kuvvet
uygularsanız rezonans denilen kontrolsüz bir ortam oluşabilir.
Eğer önünüzde duran bir bardağa, onun tabii frekansına uyan bir frekansta
bağırabilirseniz, daha doğrusu bir ses dalgası gönderebilirseniz, bardağın tabii
frekansı ile sesin frekansı çakışarak, bardaktaki titreşimi kontrolsüz bir şekilde
artırır, bardak rezonansa girer ve sonuçta çatlayabilir veya kırılabilir.
İnsanlar günlük yaşamlarında pek fark etmemelerine rağmen rezonans olayı,
otomobilden, köPage Rankü dizaynına kadar mühendislerin en çok zorlandıkları
konulardan biridir. Hala bu nedenle, askerler bir köPage Ranküden geçerlerken, yürüyüş
adımlarının frekansları köPage Rankünün tabii frekansı ile çakışıp, köPage Rankü yıkılmasın
diye, köPage Rankülerden uygun adım yürüyüşle geçmezler.
Otomobilde direksiyon mekanizması ile amortisörlerdeki titreşim aynı frekansa
gelince, rezonans sonucunda direksiyon şiddetli sarsılmaya başlar. Mühendisler
araba dizaynında parçaların biçimlerini, yaylanmalarını ve ağırlıklarını, devir
sayıları ve benzeri faktörleri göze alıp rezonansı en aza indirmeye çalışırlar.
Peki bu rezonansın hiç iyi bir yönü yok mu? Var elbette. Örneğin radyo istasyon
dalgalarını ararken bu dalgaları yakalarsanız, kendi alıcınızın frekansı ile
birbirini tuttuğu an rezonansa girer, genliği artar ve bu istasyonu işitmeye
başlarsınız.
6.03 Kuru temizleme nasıl yapılıyor?
Giysilerinizi evde çamaşır makinesinde yıkarken kirleri çözen madde sudur.
Ancak örneğin yünlü kumaşlarda olduğu gibi, birçok kumaş türünde su etkili
olamayabilir.
Kuru temizlemede suyun yerine bir petrol ürünü kullanılır. İnsanlarda ıslaklık,
suyla temas anlamında algılandığından bu işleme kuru temizleme denilmektedir.
Aslında olay kuru ortamda yapılmamaktadır.
Joly Belin adında bir Fransız, kazara giysisinin üzerine kerosen dökmüş ve
bunun giysisinin üzerindeki lekeyi temizlediğini hayretle görmüştü. Bu işin
üzerine giderek 1840'h yıllarda Paris'te ilk kuru temizleme işletmesini açmıştı.
Başlangıçta kuru temizlemede çözücü madde olarak gaz veya kerosen
kullanılıyordu. Günümüzde ise hemen hemen tüm dünyada 'perkloroetilen' veya
kısaca 'perk' diye tanımlanan bir çözücü kullanılmaktadır.
Elbiseler, kuru temizleyicide su yerine bu çözücü ile yıkanır. Çözücü
buharlaşmasın, havayı kirletmesin ve tekrar kullanılabilsin diye her seferinde
bir yerde toplanır. Bu şekilde temizlenen giysiler, ütülenince yeni gibi dururlar.





Kuru temizleme yapılan giysileri eve getirdiğinizde, beraberinde baş ağrısı ve
mide bulantısı riskini de getirdiğinizi unutmayın. Kuru temizlemede kullanılan
bu 'perk' isimli madde çok toksik olup, vücudumuzun önemli organları ve sinir
sistemimiz üzerinde zararlı etkileri vardır.
Havada milyonda yüz partikül olunca zararlı etkileri görülmeye başlanılan bu
çözücünün oranının, kuru temizleme yapılmış bir giysinin, kapalı bir arabaya
konulup, on beş dakika tutulması ile milyonda 350'ye ulaştığı tespit edilmiştir.
İster inanın, ister inanmayın birçok kumaş türü kuru temizleme gerektirmez.
Kuru temizlemenin tek avantajı kumaşların çekmelerine ve şekillerini
kaybetmelerine yol açmamasıdır.
Üretici firmaların, giysilerin etiketlerine 'sadece kuru temizleme' şeklinde ikaz
yazmalarının ana sebebi, garanti süresince geri almak zorunda oldukları
giysileri, çekme ve deformasyon tehlikesinden korumak içindir. Özellikle ipek ve
suni ipekten yapılmış giysiler güvenli bir şekilde elle yıkanabilirler.
6.04 Cereyan kesilince telefonlar nasıl çalışıyor? Size şaşırtıcı gelebilir ama, telefon evimizdeki en basit cihazdır. O kadar basittir
ki, ana yapısı yüzyıldır değişmemiştir. Eğer 1920'li yıllardan kalma bir antika
telefon bulabilirseniz, fişini duvardaki deliğe takın, gayet iyi çalışır.
Telefon sistemi o kadar basittir ki, evimizin bir ucuna bir aparat, diğer ucuna bir
başka aparat koyup, bunları birbirlerine araya 9 voltluk bir pil ve bir rezistör
koyarak bağlarsanız, kendi interkom sisteminizi yaratmış olursunuz. Bu
telefonlarla kendi aralarında rahatça görüşme yapılabilir.
Telefonlarımızı duvardaki duylara ve oradan da santrallere bağlayan, genellikle
biri kırmızı, diğeri yeşil iki kablo vardır. Yeşil kablo konuşma için ortak hat olup,
kırmızı kablo vasıtası ile santralden telefonumuza 6 ile 12 volt arası, 30
miliamper seviyesinde bir akım gelir.
Eğer basit bir granüllü ahizeye sahipseniz, sesinizin dalgalan, bu granülleri az
veya çok sıkıştırarak, santralden kırmızı kablo ile verilen, yaklaşık bu 9 voltluk
akımın karşı tarafa değişik kuvvetlerle gitmesini sağlar. Karşı tarafta kulaklıkta
da, bu defa tam tersi olur ve bu değişik akımlar titreşim yolu ile sese çevrilir.
Telefon konuşmasını ileten bu çok zayıf akımı çok uzaklara taşıyabilmek için bir
frekans limitlemesi yapılmıştır. Yani frekans olarak 400 saykılın altında ve 3400
saykılın üstündeki sesleri sistem kabul etmez, yok farz eder. Bu nedenledir ki,
bazılarının sesleri telefonda daha farklı gelir.
Telefonun çalışabilmesi için gerekli 6-12 volt akımın telefon santralından gelen
bakır telle sağlandığını belirtmiştik. Bu nedenle evinizde cereyan kesilse bile,
telefona gerekli akım santralden sağlandığı için, çalışmaya devam edecektir.
Peki telefon santralının cereyanı kesilirse ne olur? Bu duruma karşı santrallerde
çok büyük bir batarya sistemi bulunmaktadır. Ayrıca bir de yedek elektrik
jeneratörü vardır ki, cereyanın kesilme durumunda bütün telefon şebekelerini
beslerler ve telefonların çalışmalarını sağlarlar.





6.05 Mikrodalga fırınlar yiyeceği nasıl pişirir?
Diyelim ki, normal bir fırında bir keki pişiriyorsunuz. Kekler normal olarak 170-
180 derecede pişirilirler. Ama siz fırını yanlışlıkla 250 dereceye ayarlarsanız,
olacak olan, kekin daha içi ısınmamışken, dışının yanmasıdır. Normal bir fırında,
ısı önce yemeğin piştiği kap sonra da yemeğin dışı ile temas eder ve oradan içine
doğru yayılır. Fırının içinde ısınan kuru hava da, kekin içi hala nemli iken dışını
kurutur ve kahverengi bir kabuğun oluşmasına yol açar.
Bir mikrodalga fırında kullanılan, yani yiyeceğin üzerine gönderilen
mikrodalgalar 2.500 megahertz frekansındaki radyo dalgaları boyutunda olup,
frekansları FM radyo bandı frekansının yaklaşık 20 mislidir.
Bu frekanstaki radyo dalgalarının ilginç bir özelliği vardır. Su, yağ ve şeker
tarafından çok rahat emilmelerine rağmen plastik, cam, seramik gibi
malzemeler, nitrojen ve oksijen gibi gazlarca emilmezler ve tekrar gerisin geriye
yansıtılırlar.
Sık sık mikrodalga fırınların, yiyeceği içinden dışına doğru ısıttığını duyarsınız.
Bu doğru değildir. Dalgalar doğrudan yiyeceğin yağ ve su moleküllerini
etkilerler. Yani yiyeceğin dışından başlayıp içine doğru ilerleyen veya tam tersi
yönde bir ısınma söz konusu değildin Su ve yağ molekülleri yiyeceğin her
tarafına dağılmış olmaları sebebi ile, ısınma da aynı zamanda her yerde olur.
Tabii ki bazı sınırlamalar da vardır. Radyo dalgaları yiyeceğin daha kalın ve
yoğun kısımlarından farklı şekilde direnç görerek geçtiklerinden, yiyecekte farklı
sıcaklıkta noktalar oluşabilir.
Radyo frekansındaki bu mikrodalgalar, oksijen ve nitrojen tarafından
emilmedikleri için, mikrodalga fırında bulunan ve çoğunlukla bu gazları içeren
hava da, diğer fırınlardaki gibi sıcak olmayıp, oda sıcaklığındadır. Bu da ısınan
hava tesiri ile yiyecekte, kızarmış bir kabuk oluşmasına mani olur.
Bir mikrodalga fırınına, giysilerinizden birini koyarsanız, kumaş aniden ısınır ve
içerdeki havayı da ısıtır. Kumaş yanmasa da normal bir fırında olacağı gibi
kumaşın yüzeyinde kırışık bir kabuk oluşur.
Daha ilginci, bir mikrodalga fırının içine bir kahve fincanı içinde su koyarsanız,
fincanın içindeki suyun ısısı, suyun kaynama noktasını geçtiği halde, suyun
kaynamadığını, hava kabarcıklarının çıkmadığını görürsünüz. Bu suyu fırından
alır, içine bir kahve kaşığı sokar veya onu içinde kahve bulunan bir kaba
dökerseniz, aniden kabarcıklarla kaynayacak ve hatta taşacaktır.
6.06 Barkod nedir?
Bu günlerde çarşı pazardan aldığınız her şeyin üzerinde bir etiket var. Bu
etikette kalınlıkları farklı dikey çizgiler ve bazı numaralar bulunuyor. Kasiyerler
bu malın etiketli tarafını bir camın üzerinden geçiriyor veya etikete bir ışık
tutarak, fiyatlarını otomatik olarak yazar kasalarına geçiriyorlar.





Barkodlar önceleri marketler için, işlemlerini hızlandırmaları ve stoklarını daha
iyi kontrol edebilmeleri için hazırlanmıştı. Ancak sistem o kadar başarılı oldu ki,
süratle her tipte satılan eşyaya konulmaya başlanıldı.
Şimdi, süpermarketten aldığınız ve üzerinde barkod olan herhangi bir malı
elinize alın ve bu bir tip etikete bakarak anlatacaklarımızı dinleyin.
Gördüğünüz gibi, bir barkodda iki kısım vardır. 1) Makinenin okuduğu dikey
çizgiler kısmı; 2) İnsanların okuyabildiği 12 adet rakam. İlk altı rakam eşyanın
tanım numarası olup, üreticiler yıllık bir ücret karşılığında, bu kodları veren
uluslararası bir konseyden kendi ürünlerine tahsis ettirebilirler.
İkinci gruptaki ilk beş rakam malzeme numarasıdır. Aynı kod birden fazla
çeşitteki ürün için kullanılamaz. Yani üreticinin sattığı her değişik üründe, her
değişik paketlemede, hatta paketlerin koli olarak tekrar paketlenmelerinde hep
değişik malzeme numarası verilir. Böylece markette ne kadar mal satıldığı,
depoda ne kadar kaldığı, hep kontrol altında tutulur.
Örneğin, teneke kola ile şişe kolanın kod numaraları farklıdır. Hatta kutu
kolanın bir kolide 6'lık, 12'lik veya 24 adet bulunması durumunda bile farklı kod
verilir.
Sağdaki en son rakam ise kontrol numarasıdır. Bu numara bütün taranan dikey
çizgilerle hafızaya alınan bilgilerin, bir çeşit sağlamasını yapar.
Görüldüğü gibi, barkodun üzerinde, malın fiyatı ile ilgili her hangi bir bilgi
yoktur. Kasiyer barkodu taradığında sinyal sistem içinde bir merkeze gider,
buradaki bilgisayar barkod numaralarına göre girilmiş ve her zaman
değiştirilebilir fiyat bilgisini derhal kasaya gönderir. Bu merkez mağazadaki
malların fiyatlarını her zaman değiştirebilme imkanı sağlar.
Çeşitli kalınlıktaki dikey kalın ve ince çizgiler ile aralarındaki boşluklar, çeşitli
kombinasyonlarda dizilerek, her biri, bir rakamı temsil eder, yani altlarındaki
rakamın bilgisayar tarafından okunmasını sağlarlar.
6.07 Yalan makinesi nasıl çalışır? Televizyondan veya gazetelerden, bizde pek olmasa da ABD'de polis
sorgulamalarında gerektiğinde bir sanığın yalan makinesine bağlanarak,
doğruyu söyleyip söylemediğinin kontrol edildiğini görmüş veya
okumuşsunuzdur. Hatta ABD'de FBI veya CIA gibi çok önemli devlet görevlerine
alınmaya aday memurlara da bu test uygulanmaktadır.
'Polygraph' denilen bir alet ile sanığa 4-6 adet sensör bağlanır. Bu sensörlerden
gelen çeşitli sinyaller, dönmekte olan bir kağıdın üzerine grafik olarak
kaydedilir. Bu sensörlerle sanığın,
o Nefes alış hızı.
o Nabzı.
o Kan basıncı (tansiyonu).
o Terleme miktarı.





kayda alınır. Bazı yalan makinelerinde kol ve bacak hareketleri de kaydedilir.
Yalan makinesi testi başladığında, sanığa önce 3 veya 4 basit soru sorulur. Bu
şekilde sanığın verdiği sinyallerin düzeni öğrenilir. Daha sonra gerçek sorular
sorulmaya başlanılır ve sinyaller kayda alınmaya devam edilir.
Test süresince ve sonrasında bir uzman grafikleri sürekli kontrol altında
tutarak, hangi sorularda sinyallerin değiştiğini tespit eder. Kalp atışının hızının
artması, tansiyonun yükselmesi ve terleme genellikle yalan söylemenin
belirtileridir. İyi eğitilmiş bir uzman grafiklere bakınca nerede yalan söylendiğini
derhal anlayabilir.
Her şeye rağmen, insanların soruları yorumlamaları ve tepkileri farklı
olduğundan, yalan söylerken farklı davranabildiklerinden, bu test mükemmele
ulaşmış değildir, bazen yanıltıcı olabilir ve kesin delil kabul edilmez.
6.08 Silah susturucuları nasıl çalışır?
Filmlerde görmüşsünüzdür. Aslında kulaklara zarar verebilecek kadar yüksek
olan silah sesi, silahın ucuna takılan boru gibi çok basit bir madeni parça ile
neredeyse işitilemeyecek kadar, çok düşük bir seviyeye indirilebilmektedir.
Gerçekten de susturucular silahın sesini çok aza indirirler ve de çok basit bir
prensibe göre çalışırlar. Bir balon düşünün, bu balonu iğne ile patlattığınızda
yüksek bir ses çıkar. Alt tarafı balonun içindeki basınçlı havayı
boşaltmışsınızdır. Halbuki balonun ağzını çok az açarak basınçlı havanın
yavaşça boşalmasını sağlarsanız, çok az bir ses çıkar.
Bir diğer örnek de şarap şişeleridir. Köpüklü şarap veya şampanya şişelerinin
mantarları çıkartıldığında çok yüksek bir ses çıkmasına rağmen, normal bir
şarabın mantarı çıkartıldığında az bir ses çıkar. Çünkü şampanya şişesinde
mantarın arkasında sıkıştırılmış basınçlı gaz bulunmaktadır.
Her iki örnekte de görüldüğü gibi, kapalı bir yerde sıkıştırılmış bir gaz aniden
küçük bir delikten salını verirse, ortaya bir patlama sesi çıkmaktadır. Gazın
basıncı fonksiyonel olarak size gerekli olduğu için, bu sesi azaltmanın tek yolu
boşalan gazın tek bir delikten değil de, daha büyük bir delikten boşalmasını
sağlamaktır. İşte silah susturucularının arkasında yatan temel fikir budur.
Kurşunu silahtan atabilmek için, kurşunun arkasındaki barut ateşlenir.
Ateşlenen barut çok yüksek basınçlı ve hacimli bir sıcak gaz ortaya çıkarır. Bu
gazın basıncı kurşunu namluya doğru iter.
Kurşun mermiden çıktığında, bir şişenin mantarının çekilip çıkarıldığında
oluşan sese benzer bir olay olur. Kurşunun arkasındaki yaklaşık
santimetrekarede 200 kilogram olan basınç, şampanyanın mantarının
patlatılmasında olduğu gibi, kurşunun mermiyi terk etmesiyle birlikte yüksek
bir ses çıkmasına yol açar.
Namlunun ucuna vidalanan ve üzerinde delikler bulunan susturucunun hacmi,
namludan 20-30 kat daha fazladır. Kurşunun arkasındaki sıkıştırılmış, basınçlı
sıcak gaz anında buraya boşalır ve basıncı yaklaşık santimetrekarede 15





kilograma kadar düşer. Kurşun da namludan çıkarken arkasında şampanya
örneğinde olduğu gibi basınçlı gaz olmadığından, normal bir şarap şişesi mantarı
çıkarılıyormuş gibi, çok az bir ses çıkarır.
6.09 Telefon tuşlarında niçin çıkıntılar var?
Günümüzde hayatımızın ayrılmaz bir parçası haline gelen cep telefonlarının '5'
tuşu üzerindeki çıkıntıya hiç dikkat ettiniz mi? Bu çıkıntı en ortadaki tuşu el
yordamı ile bularak, tuşlamayı bakmadan yapabilmeyi sağlar.
Büyük bir ihtimalle bilgisayarınızdaki klavyede 'F' ve 'J' ya da 'A' ve 'K'
tuşlarında da böyle birer çıkıntı olduğunu fark etmemişsinizdir. Bu çıkıntılar da
klavyeye bakmadan yazanlarda her iki elin klavyenin ortasını bulmasında
yardımcı olur.
Yine gözden kaçan bir ayrıntı ise tuşların diziliş şeklidir. Telefondaki tuşlarda en
üst sırada l, 2 ve 3 rakamları yer alırken bilgisayarımızda ve hesap makinemizde
tam ters şekilde 7, 8 ve 9 rakamları dizilmiştir. Bu diziliş şeklinde hesap
makinelerini ve bilgisayarları yapanlar, en süratli hesaplamayı esas almışlardır.
Tarihi çok daha eski olan telefonun başlangıcında ise, hızlı tuşlama pek önemli
kabul edilmemiştir. Ancak ev kadınları arasında yapılan bir araştırmada,
telefondaki dizilişin onlara daha kolay geldiği ve daha süratli uygulayabildikleri
saptanmıştır.
Bilmem hiç dikkat ettiniz mi, telefondaki tuşların içinde 'l' ve '0'ın üstünde hiç
harf yoktur. Ama daha şaşırtıcı bir tespit ise, birçok telefonda mevcut harflerin
içinde 'Q' ve 'Z' harflerinin bulunmamasıdır.
Günümüzde yaygın olarak acil servis (112), yangın ihbar (110), polis imdat (155)
ve alo trafik (154) gibi acil hizmetlere l ile başlayan, üç haneli numaralar
verildiği için, eğer l tuşunun üzerinde de harfler olsa idi, cep telefonunuzla bir
mesaj gönderirken, daha üçüncü harfte bu servislerden birine otomatik olarak
bağlanabilir ve bunların santrallerini lüzumsuz işgal edebilirdiniz.
'O' ise bilindiği gibi dahili santrallerde operatöre ulaşmada, şehirlerarası
numaralarda ve cep telefonlarında ilk çevrilen numaradır. Eğer bu 'O' tuşunun
üzerinde harf olsaydı, daha o harfe basar basmaz doğrudan santrale bağlanacak
ve santrallerin kilitlenmesine sebep olabilecektik.
Tabii telefonun üzerinde zaten on tane olan rakam tuşlarının ikisine harf
koyamayınca, geriye kalan 8 tuşa 24 harf yerleştirilebilmiş ve bu durumda
İngilizce'de en az kullanılan 'Q' ve 'Z' harfleri tuşların üzerinde yer alamamıştır.
Şimdiki cep telefonlarında' l' ve '0'ın üzerinde hala harf yok ama teknolojinin
gelişmesi sayesinde, bir tuşa dört harf konulabildiğinden 'Q' 7 tuşunda, 'Z' ise 9
tuşunda kendilerine yer bulabilmiş durumdalar.





6.10 Arabamızın aynaları niçin farklı gösteriyor? Önce dikiz aynası ile başlayalım. Dikiz aynasını gece konumuna getirince,
arkadaki arabaların farlarının ışıklarının sizi rahatsız etmeden nasıl arkayı
görebildiğinizi hiç merak ettiniz mi? Eğer evinizde gece ışıklar açık ve dışarısı
karanlık iken pencerenin önünde durursanız, camdan aksinizi bir aynaya yakın
netlikte görebilirsiniz. Dikiz aynalarında da bu özellik kullanılır.
Dikiz aynasında arka arkaya ama birbirine açılı, 'V' şeklinde, önde düz bir cam,
arkada ise normal düz bir ayna vardır. Normal gündüz konumunda ayna kısmı
dik durumdadır ve camdan geçen ışıklar burada yansıyarak arkanızı görmenizi
sağlarlar.
Dikiz aynasını gece konumuna getirince, cam kısmı dik duruma gelir, açılı hale
gelen ayna kısmı ise arabanızın tavanını gösterir. Bu pozisyonda ayna kısmı
tamamen karanlık olan arabanın tavanını camın arkasına yansıtır ve evdeki cam
örneğinde olduğu gibi, dikiz aynasının cam kısmından arkadan gelen ışıkları
nispeten az ve gözlerinizi rahatsız etmeyecek şekilde görebilirsiniz.
General Motors ilgilileri, şimdi yeni bir dikiz aynası geliştirdiklerini söylüyorlar.
Bunda sadece tek bir yansıtıcı yüzey olacak ve üzerindeki özel film tabakası
sayesinde geceleri parlak far ışıklarını düşük düzeyde yansıtacak.
Birçok sürücü arabalarının sağ ve sol tarafındaki aynalardaki görüntülerin
farklılıklarına dikkat etmez. Genellikle sürücü tarafındaki ayna, düz ayna olup
arkadaki arabaların gerçek boyut ve uzaklıklarını gösterir.
Sağ taraftaki ayna düz değil bombelidir ve cisimleri daha küçük gösterir. Bu da
sürücülerin arkalarındaki araba daha uzaktaymış gibi algılamalarına sebep olur.
Ancak bu hali ile sağ taraftaki ayna arkayı daha geniş açıdan görme ve özellikle
sağ arka kör noktayı daha iyi izleme imkanını sağlar.
80'li yıllarda kullanıcıların istekleri doğrultusunda başlayan bu farklı görüntülü
ayna konulmasının getirebileceği sakıncalar göz önüne alınarak, son zamanlarda
yeni arabalarda sağdaki aynaya 'arabalar görüldüğünden daha yakındadırlar'
şeklinde bir ikaz yazılmaya başlanıldı. Şüphesiz sağ tarafa da bire bir ölçekte
gösteren bir düz ayna konulabilir ama burayı bombeli aynadaki kadar çok geniş
açıdan gösterebilmesi için, bu aynanın yüzeyinin de çok büyük olması gerekir.
6.11 Soğuk havada arabamız niçin zor çalışıyor?
Ülkemizin her tarafında olmasa bile, kışın çok soğuk geçtiği yerlerde, özellikle
sabahları soğuk havada arabaların motorunu çalıştırabilmek sorun olur. Bu
sorunun temel üç nedeni vardır ve birleştiklerinde sabahın köründe, soğuk
havada insana ter döktürürler.
Benzin de diğer sıvılar gibi soğuk havada daha az buharlaşır. Bunu yazın güneş
gören bir kaldırıma su döktüğünüzde görebilirsiniz. Buradan hemen buharlaşan
su, gölgedeki kaldırıma döküldüğünde kolayca buharlaşamaz, bir süre orada
kalır. Benzin de soğuk havada kolayca buharlaşamayınca, buji ateşlediğinde
tutuşması da zor olur.





Motor yağı soğuk havada kalınlaşır. Buna örnek olarak reçeli gösterebiliriz.
Sıcak havada daha akıcı olan reçel, buz dolabına konulup çıkartıldığında
kavanozdan daha zor akar. Böylece anahtarı çevirdiğinizde motorunuz, döner
kısımlarının olduğu yataklarda kalınlaşmış yağın direnci ile karşılaşır.
Soğuk havalarda akü de sorun çıkartır. Esasında akla şu soru gelebilir. Cep
radyonuzun pillerinin ömrünü uzatmak için buz dolabında saklanılması tavsiye
edilir, yani soğuk ortam pil için iyidir. Öyleyse bir çeşit pil olan akü soğuk
havada doğru dürüst niçin çalışmaz?
Araba aküsünden elektrik elde edilmesi de diğer pillerde olduğu gibi kimyasal
bir reaksiyondur. Ancak soğuk havada bu reaksiyon yavaşlar ve marş
motorunuza gerekenden daha az güçte elektrik gelir. Bu da motorun ilk hareketi
için gerekenden daha yavaş dönmesine neden olur.
Yeri gelmişken söyleyelim. Kalem pillerin içindeki de bir çeşit kimyasal
reaksiyondur. Özellikle kuru pillerin kullanılmadıkları zamanlarda bile çok az
da olsa elektrik kaçırdıkları bilinir. Bu nedenle bu kaçak kimyasal reaksiyonu en
aza ve yavaşa indirebilmek için, pillerin kullanılmadıkları zamanlarda buz
dolabında muhafaza edilmeleri tavsiye edilir.
Pillerin buz dolabına konulmaları ömürlerini artırabilir ancak kullanma
sırasında tam performans alabilmek açısından piller oda sıcaklığında
olmalıdırlar. Zaten günümüzün gelişmiş pilleri, o kadar uzun muhafaza ömrüne
sahiplerdir ki, buzdolabına konulup konul mamaları pek bir şey fark ettirmez.
6.12 Uçaklar arkalarında niçin bulut bırakıyorlar?
Bu, çocukların gökyüzüne bakarak en sık sordukları sorulardan biridir. Kim bilir
kaçımız, kaçamak cevaplar vermiş, uçağın motorlarından çıkan duman olduğunu
söylemiş ama aynı yükseklikte uçan her uçakta aynı şeyin olmadığını
açıklayamamışızdır.
Bir bulutun oluşabilmesi için, havanın, yeryüzünden buharlaşan suyu absorbe
edemeyecek, yani içine alamayacak kadar düşük sıcaklık ve basınçta olması, bir
de bulutu oluşturacak su damlacıklarının etraflarında tutunabilecekleri toz
parçacıklarının olması gereklidir. Yerden 10 bin metreden fazla yükseklikte uçan
yolcu ve savaş uçaklarının uçtuğu bu yükseklikte normal şartlarda hava çok
temizdir, hiç toz yoktur, yani bir bulutun oluşması için gereken şartlardan biri
eksiktir.
Bilindiği gibi jet uçaklarının motorları, ön taraflarından havayı alarak, yakıt ile
yakar ve işlev tamamlandıktan sonra, arka taraflarındaki küçük çaptaki
egzozdan büyük bir basınç ile dışarı verirler. Bu motorların aldıkları hava ile
birlikte giren su buharı, motorun içinde daha da koyu hale gelerek dışarıdaki çok
soğuk havanın üzerine püskürtülür. Buna teknik dilde 'sublime' olma olayı denir.
Yani buhar halindeki suyun, sıvı hale geçmeden, doğrudan donması, buz haline
geçmesidir.
Aslında uçakların arkalarında bıraktıkları bulut, insan yapısı bir buluttan başka
bir şey değildir. Soğuk havada verdiğimiz nefes havada nasıl buharlaşıyorsa





onun gibi bir şeydir. Deniz seviyesinde, yüksek sıcaklık ve basınçta buharlaşan
suyu hava kolayca absorbe eder. Yükseklik arttıkça, hava sıcaklığı ve basınç
düştükçe, hava artık su buharım içine alamaz hale gelir. Ancak bulutun oluşması
için bir üçüncü şart daha vardı, yani toz parçacıkları.
İşte burada toz parçacıklarının görevini, uçağın motorlarından egzost olarak
çıkan yakıt parçacıkları yerine getirir. Bu sayede bir bulutun oluşması için üç
şart da yerine getirilmiş olur ve motorların gerisinde uzun, ince bir bulut oluşur.
Esasında alçak irtifada uçan uçaklarda da aynı şey oluşur, motorlardan su
buharı salınır ama düşük ısı, nem miktarı, rüzgar yönü gibi etkenler tam
oluşmadığı için uçakların arkasında beyaz bulut oluşmaz. İlave edelim ki, bu
olayda uçağın ve motorlarının cinsi ve kapasitesinin hiçbir etkisi yoktur.
6.13 Helikopterlerin arka pervaneleri ne işe yarar?
Günümüz taşıtları içinde en çok yönlü ve şaşırtıcı olanı helikopterdir. Üç boyutta
da hareket edebilmesi, hemen hemen her yere gidebilmesi nedenleri ile uçaklarla
yapılamayan birçok özel görevlerde de kullanılabilirler. Ancak helikopterlerin
uçma mekanizmaları uçaklara göre oldukça karışık, üretim maliyetleri de daha
yüksektir. Helikopterleri uçaklardan ayıran önemli özellikler, havada asılı
durabilmeleri, kendi eksenleri etrafında dönebilmeleri ve geri geri
uçabilmeleridir.
Uçaklarda gerekli gücü motor sağlar ama asıl havada kalabilmelerini sağlayan
kanatlarıdır. Helikopterlerde ise havada kalmayı sağlayan motora bağlı
pervanelerdir. Onları bir çeşit dönen kanat olarak düşünebiliriz. Bir helikopterde
iki veya daha fazla kanat olabilir.
Kanatlara hafif bir açı verilip, ana motor çalıştırılınca, dönen kanatlar
helikopteri kaldırmaya çalışır. Yerde iken sorun yoktur ama havalanınca
helikopterin gövdesi, pervanenin dönüş yönünün tersine dönmeye başlar. İşte
burada bu hareketi durdurabilecek ilave bir güce ihtiyaç vardır.
Bu ilave gücü sağlamanın en kolay yolu, dönüş yönüne dik ilave bir pervane
koymaktır. Buna kuyruk rotoru denilir. Kuyruk rotoru aynen uçak pervanesi gibi
bir itiş gücü yaratır ve helikopterin gövdesinin dönmesini dengeleyerek sabit
kalmasını sağlar.
Kuyruktaki pervaneyi döndüren ayrı bir motor yoktur. Hareketini ana motordan
bir şaft ile alır ve altındaki dişli kutusu vasıtası ile dönmesi gereken devirde
döner. Helikopterleri tam olarak kontrol edebilmek için ana ve kuyruk
pervanelerinin ayarlanabilir olmaları gerekir. Kuyruk pervanesinde kanatların
eğimlerinin, yani açılarının ayarlanması ile helikopterin kendi ekseni etrafında
dönebilmesi sağlanır.
Ana pervane ise çok önemlidir. Yükseklik değiştirmeyi, ileri ve geri gitmeyi,
dönmeyi o sağlar. Bunun için de inanılmaz derecede dayanıklı olması gerekir.
İşin asıl sırrı ise ana pervanenin dönen kanatlarının eğiklik açılarının bir tam
tur süresince değişmesidir.





Helikopterlerin havada hareketsiz kalabilmeleri için pervanelerin açıları da sabit
olmalıdır. Bu açıları tüm kanatlarda aynı anda değiştirmekle alçalma ve
yükselme sağlanır. Kanatlar arkaya geldiklerinde açıları büyük, öne
geldiklerinde daha küçük ise ileri doğru hareket, tersi durumda da geriye doğru
hareket sağlanır.
6.14 Fotoğraflarda gözler niçin kırmızı çıkıyor?
Geceleri flaşla çekilen fotoğraflarda genellikle gözler kırmızı çıkar. Peki
fotoğraftaki güzelliği bozan bu olay nasıl olur? Niçin her zaman olmaz? Niçin
gündüzleri flaşla çekilen fotoğraflarda olmaz?
Gözümüz iç içe geçmiş üç tabakadan oluşur. En dışarıdaki gözümüzü koruyan ve
göz akı da denilen sert tabakadır. İkincisi, kan damarlarından meydana gelmiş
ve ortasında göz bebeğinin bulunduğu damar tabakadır. Bu damarlar sayesinde
fazla ışıkta göz bebeğimiz küçülür, karanlıkta ise daha çok ışık alabilmek için
büyür ama bu hareketi oldukça yavaş yapar. Üçüncü tabaka da retina adı
verilen, ışığa duyarlı kılcal damar ağlarından oluşan ağ tabakasıdır.
Köpek, kedi, geyik, karaca gibi hayvanların gözlerinin arkasında, yani
retinalarında ayna gibi, yansıtıcı özel bir tabaka vardır. Eğer karanlıkta
gözlerine el lambası veya araba farı gibi bir ışık tutarsanız, bu ışık gözlerinin
içinden yansır ve gözleri karanlıkta pırıl pırıl parlar. İnsanların gözlerinin
retinasında ise böyle bir yansıtıcı tabaka yoktur.
Fotoğraf makinesinin flaşı çok kısa bir zamanda çok kuvvetli bir ışık verir.
Gözbebeğimiz ise bu kadar kısa zamanda küçülmeye fırsat bulamaz. Işık
doğrudan retinaya ulaşır ve oradan da doğrudan kılcal damarların görüntüsü
yansır. İşte flaşla çekilen fotoğraflarda görülen bu kırmızılık retina
tabakasındaki kılcal damarların görüntüsüdür.
Günümüzde, birçok fotoğraf makinesinde, gözün bu kırmızı görüntüsünü
azaltacak önlemler alınmıştır. Bu makinelerde flaş iki kere çakar. Birinci çakış
resim çekilmeden az önce olur ve gözbebeğinin küçülerek gözdeki yansımayı
azaltmasına zaman tanır. İkincisi de tam fotoğraf çekilirken olur ki, gözbebeği
olması gereken durumu almıştır zaten. Başka bir önlem de odadaki bütün
ışıkları açarak gözbebeğinin önceden küçülmesini sağlamaktır.
Geceleri flaşlı fotoğraflarda, gözlerin kırmızı çıkmasının önlenmesinin bir yolu da
flaşı objektiften olabildiğince uzak tutmaktır. Günümüzde fotoğraf makineleri o
kadar küçülmüştür ki, flaş makinenin bünyesinde ve objektife birkaç santim
mesafededir. Flaşın ışığı göze gelip yansıyarak geri döndüğünde doğrudan
objektife gelir. Gündüzleri ise gözümüze dışarıdan, her yönden ışık geldiği için,
flaşın ışığı bunların arasında daha az oranda gözümüze girer ve kırmızı göz olayı
yaratmaz.





6.15 Floresan lambalar niçin daha ekonomiktir?
Floresan lambalar ilk olarak 1939 yılında, NewYork Dünya Fuarı'nda 'General
Electric' tarafından sergilendi. Amerikan evlerinin elektrikle aydınlatılmasından
yaklaşık 60 sene sonra ortaya çıkan floresan lambanın bilinen ampul ile savaşı
günümüze kadar sürdü.
Aynı evin içinde banyoda yumuşak ışığı ile floresan galip gelebilirken, yatak
odasında mücadeleyi romantik ışığı ile ampul kazandı. Uzun mücadele sonunda
zafer floresanın oldu. Bunun esas sebebi ise evlerdeki tercihin değişmesi değil,
elektrik giderlerinin azaltılması gereken yoğun yaşamın olduğu işyerleri ve
okullardı.
18 Watt'lık bir floresan lamba, 75 Watt'lık bir ampul kadar ışık verebilir. Yani
floresanlar daha az enerji harcayıp, daha çok ışık verirler, yaklaşık yüzde 75
enerji tasarrufu sağlarlar. Piyasa satış fiyatları daha yüksektir ama en az on
misli daha uzun ömre sahiptirler. Işık tek bir noktadan değil de tüpün her
tarafından geldiği için daha fazla dağılır. Mavimsi ışıkları daha yumuşaktır ve
gözleri yormaz.
Floresan lambalarda, elektrik düğmesine basıldığında, transformerden geçen
elektrik, tüpün bir ucundaki elektrottan diğerine bir ark oluşturur. Bu arkın
enerjisi tüpün içindeki cıvayı buharlaştırır. Bu buhar elektrik yüklenerek gözle
görülmeyen ültraviyole ışınları saçmaya başlar. Bu ışınlar da tüpün iç yüzeyine
kaplanmış olan fosfor tozlarına çarparak görülen parlak ışığı oluşturur.
Floresan lambalar ilk açılışları sırasında çok elektrik çekerler. Halbuki bu
miktarda enerjiyi bir saatlik açık durumda ancak harcarlar. Ayrıca çok sık açıp
kapama ile ömürleri de kısalır. Örneğin tipik bir floresan lamba devamlı açık
bırakıldığında 50.000 saat çalışabilir. Üç saatlik aralarla kapanıp açıldığında
ömrü 20.000 saate düşer. Sonuç olarak floresan lambaları bir saat sonra
açacaksanız hiç kapatmamanız daha ekonomik olabilir. Normal ampullerde açıp
kapamanın ciddi bir etkisi yoktur.
Bazı insanların floresan tipi ışıklara duyarlıkları vardır. Aslında ayırt edemeyiz
ama floresanın ültraviyole içeren arkı saniyede 120 kez çakar. Işığın bu frekansı
bazı insanlarda migren denilen baş ağrıları yaratabilir. Bu titreşimleri lambaya
doğrudan baktığınızda göremezsiniz ama gözünüzün köşesinden baktığınızda
görebilirsiniz.
Evlerdeki çiçekler genellikle yeşil yapraklı olup, ışığın kırmızı ve mavi kısmını
absorbe ederler. Mavi onlar için özellikle önemlidir. Ampul ışığında mavi renk
çok azdır. Bu nedenle evdeki çiçekler için floresan lambalar daha faydalıdır.
6.16 Paraşütle ilk nasıl atlanıldı, kim atladı?
Aslında en çok merak edilen paraşütün icadından çok, onunla havadan ilk kimin
atladığıdır. Kim böyle bir şeyi ilk defa denemeye cesaret etmiştir? Sanıldığının
aksine paraşüt uçaktan sonra değil, yaklaşık bir yüzyıldan fazla bir zaman önce,
balonla hemen hemen aynı tarihlerde ama çok ayrı çalışmalarla icat edilmiştir.





Paraşüt fikri eski Çin'e kadar gider. Günümüzdeki paraşüte benzer bir şeyler
geliştirilmiş ama oyuncak olmaktan öteye geçememiştir. Leanorda da Vinci'nin
de bu konudaki çalışmaları biliniyor. Bu fikri hayata ilk geçiren kişi ise
Fransa'da 1783 yılında Louis-Sabestian Lenomand olmuştur.
Lenomand 4.5 metre yükseklikteki bir ağaçtan, omuzlarına birer adet bir çeşit
şemsiye bağlayarak ilk deneyimini yapmıştır. Ancak o, buluşunu o seviyedeki bir
yükseklikten, yangın çıkan bir binadan atlayarak kaçmak için düşünmüştü.
Ciddi anlamda ilk atlamanın şerefi ise Fransız Andre-Jackques Garnerin'e aittir.
1769 Paris doğumlu Garnerin Fransız ordusunda 1793 yılında müfettiş olmuş,
İngiltere'de iki yıl hapis yatmış ve dönüşünde 1797 yılında ilk atlayışını 1.000
metreden bir balondan yapmıştır. Bu ilk paraşüt şemsiye şeklindeydi, çapı yedi
metreydi ve ketenden yapılmıştı. Garnerin daha sonra birçok gösteri atlayışı
yapmış, hatta bir keresinde 1802 yılında İngiltere'de 2.400 metreden atlamıştır.
Önceleri ketenden yapılan paraşütler, sonraları ipekten yapılmaya başlanıldı.
Uçaktan ilk atlayışı gerçekleştiren ise 1912 yılında, ABD Kara Kuvvetleri'nden
Yüzbaşı Albert Berry oldu.
Birinci Dünya Savaşı başlarında uçaktan paraşütle atlamanın pratik olmadığı
görüşü hakim olduğundan, sadece gözetleme balonlarında görevli olanların, uçak
saldırılarından kaçışlarında çok yaygın olarak kullanılmıştır.
Birinci Dünya Savaşı'nın sonlarına doğru paraşütün uçak pilotlarının da can
dostu olduğu anlaşılmıştır. İkinci Dünya Savaşı'nda ise uçak ebatlarının
büyümesi ve teknolojilerinin gelişmesi ile insanların ve birliklerin yere
indirilmeleri dışında silahları indirmek, mahsur kalan birliklere ikmal
malzemesi göndermek, ajanları indirmek gibi birçok alanda kullanılmışlardır.
6.17 Bumerang nasıl geri gelebiliyor?
Bilinenin aksine bütün bumeranglar geri gelmezler. Fırlatana geri dönebilen
bumeranglar sadece Avustralya yerlileri Aborijinler tarafından spor olarak veya
kuş sürülerini avlamakta kullanılırlar. Aborijinlerin tarih öncesi zamandan beri
bumerangları kullandıkları biliniyor.
Bumerangın İngilizce'de 'boomerang' olan ismi de Aborijinlerin kullandığı
isimden türemiştir. Aslında bugün Avustralya'da kullanılan ve bu kıtaya özgü
isimlerin çoğunun kökeni Aborijinlerden kaynaklanır. Örneğin Avustralya'yı ilk
keşfedenler kanguruları görünce çok şaşırmış ve Aborijinlere bunların isimlerini
sormuşlar, onlar da 'kanguru' cevabını verince, bu acayip hayvana kanguru
ismini vermişlerdir. Halbuki kanguru Aborijin lisanında 'bilmiyorum' demektir.
Bumerang şeklinde ancak geri dönme özelliği olmayan benzerlerinin Aborijinler
gibi Mısır'da, güney Hindistan'da, Endonezya'da (Borneo) ve Amerika'da yerliler
tarafından tarihin ilk çağlarından itibaren kullanıldığı biliniyor. Bu tipler daha
uzun ve ağırdırlar. Av hayvanlarını öldürmede kullanılırlar. Savaşlarda çok ağır
yaralanmalara ve ölümlere sebep olurlar. Hatta bazılarının ucu tesiri arttırmak
için kanca şeklinde yapılır.





Aborijinlerin yaptıkları geri dönebilen bumeranglar ise hafif ve ince olup toplam
uzunlukları 50 - 75 santimetre, ağırlıkları da 350 gram civarındadır.
Bumerangın iki kolunun ucu yapılırken veya yapıldıktan sonra kül ile ısıtılarak
birbirinin aksi istikamete kıvrılır.
Bumerang yere paralel veya biraz aşağı doğru atılırsa biraz sonra yükselişe
geçerek, 15 metre yüksekliğe kadar tırmanır.
Eğer bir ucu yere çarpacak şekilde atılırsa, yere çarpan bir mermi gibi müthiş bir
hızla dönerek yükselir, 45 metrelik bir daire veya elips çizerek yörüngesini
tamamlar, fırlatanın yakınma düşer.
Bumerangın nasıl geri döndüğü günümüzün bilim insanları tarafından tam
anlaşılmış değildir. Dönüşün aerodinamik kaldırma gücü ile üç eksende yaptığı
cayroskobik dönüşün birleşiminin yarattığı sanılmaktadır. Geri dönebilen
bumerangların, diğerlerinin uçuş şekillerinin gözlemlenerek veya tamamen
tesadüf sonucunda geliştirildiği sanılıyor.
Aborijinlerin bumerangla kuş avlamaları ise ilginç. Bumerangı, kuş sürülerinin
uçuş yüksekliğinin üzerine fırlatıyorlar. Bumerangın yerdeki gölgesini gören
kuşlar arkalarında yırtıcı bir kuş olduğunu sanıyorlar. Kaçmak için dalışa
geçiyorlar ve sonunda ağaçlar arasına gerilmiş ağlara takılıyorlar.
Bumerang fırlatma, tarihte kaydedilmiş en eski sporlardan biridir. Günümüzde
başta ABD'de olmak üzere bazı ülkelerde, hedefe yakınlık, mesafe, hız ve
yakalama kategorilerinde spor olarak hala yapılıyor.
6.18 Kağıt nasıl yapılıyor?
Kleopatra, Konfüçyüs, Einstein, Edison, Ts'ai Lun. Bütün bu kişilerin içinde
insanlık tarihinin gelişimine en büyük faydası olan kimdir dersek, herhalde Ts'ai
Lun demezsiniz. Ama O'dur. Ts'ai Lun günümüzden yaklaşık 2000 yıl önce
Çin'de yaşayan bir memurdu ve MS 105 yılında bugünkü kullanılan hali ile
kağıdı icat etti. Dutağacı kabuğu, kenevir ve kumaş paçavralarını suyla
karıştırarak ezdi, lapa haline getirdi, presleyerek suyunu çıkardı ve bu ince
tabakayı kuruması için güneşin altında ipe astı.
Aslında insanlar MÖ 3500 yıllarında bile üzerine yazı yazabilecek çeşitli şeyler
kullanıyorlardı. Kağıdın icadı sonraki devirlerde Çinlileri dünyanın en gelişmiş
kültürünün sahibi yaptı. Şaşırtıcıdır ki, Orta Asya'ya 751, Bağdat'a ise 793
yılında ulaşan Ts'ai Lun'un kağıt yapma metodu, Avrupa'ya 1000 yılda gelemedi.
Avrupa'da ilk kağıt ancak 1151 yılında İspanya'da yapılabildi.
Özellikle matbaanın icadı ile birlikte kağıda olan ihtiyaç gittikçe büyüdü. Yeterli
hammadde bulmakta zorlanıldı. Ayrıca bu şekilde kağıt imalatı çok zaman
alıyordu ve dünyanın bir çözüme ihtiyacı vardı.
Kesin tarih bilinmiyor ama yaklaşık 18. yüzyılın başlarında Fransız bilimci
Rene-Antonie Ferchault de Reaumur ormanda ağaçların arasında yürürken bir
yaban arısı kovanı gördü. Yaban arıları evlerinde olmadığından durup kovanı
incelemeye başladı. Birden kovanın kağıttan yapılmış olduğunu gördü. Peki





onlar paçavra kullanmadan kovanı nasıl yapıyorlardı? Sadece paçavra değil,
kimyasallar, ateş ve karıştırma tanklarını da kullanmıyorlardı. Arılar insanların
bilmediği neyi biliyorlardı ?
Aslında her şey çok basitti. Kısa bir gözlem sonucunda gördü ki, yaban arıları
ince dalları veya çürümüş kütükleri kemirir gibi ağızlarına alıyorlar, burada
mide sıvıları ve salyaları ile karıştırıyorlar ve kovanlarını yapmada
kullanıyorlardı. Reaumur arıların sindirim sistemini de inceleyerek buluşunu
1719 yılında Fransız Kraliyet Akademisi'ne sundu.
İlk kağıt makinesi 1798 yılında yapıldı. Ancak bu geniş bir kayışın dönerek
fıçıdaki lapayı aldığı ve ince kağıt haline getirdiği, her dönüşte tek bir kağıt
yapabilen basit bir makine idi. Silindirli makine çok geçmeden 1809 yılında John
Dickinson tarafından icat edildi.
Günümüzde kağıt üretimi yüksek teknoloji ile ve tam otomatik olarak
yapılabilmektedir ama işlemin aslı esas olarak değişmemiştir. Kağıtların
arasındaki kalite farkını kullanılan lifin türü, lapanın hazırlanışı, içine katılan
malzemeler, kimyasal veya mekanik metotlar belirler. Her ne kadar liflerin elde
edilmesinde ağaçlar ana kaynak ise de özellik taşıyan kağıtların yapılmasında
günümüzde sentetik lifler de kullanılmaktadır.
6.19 En yüksek ses hangisidir?
Sesin seviyesini ölçmede kullanılan birim Desibel'dir ve kısaca dB olarak yazılır.
İnsan kulağı inanılmaz şekilde hassas olduğundan bu dB ölçüsü de biraz
tuhaftır. Kulağımız en hafif bir yaprak hışırtısından, jet motorunun yüksek
sesine kadar her şeyi işitebilir. Halbuki jet motorunun sesi insanın işitebileceği
yumuşak bir fısıldamadan bir trilyon kat daha fazladır. İnsan kulağı aralarında
bir dB fark olan sesleri bile ayırt edebilir.
Desibel seviyesi matematik dilinde "eksponenşıl" denilen şekilde (aynen deprem
ölçüsü 'rihter'de de olduğu gibi) katlanarak artar. İnsan kulağının işitebileceği en
düşük ses seviyesi yani sessizlik O (sıfır) dB'dir. Bu seviyenin 10 kat fazlası 10
dB, 100 kat fazlası 20 dB, 1000 kat fazlası 30 dB'dir ve böyle artarak gider. Şimdi
bazı seslerin seviyelerine bakalım.
Sesin şiddet faktörü => Ses seviyesi (dB) => Sesin kaynağı
1.000.000.000.000.000.000 => 180 => Roket sesi
1.000.000.000.000.000 => 150 => Jet uçağının kalkışı
1.000.000.000.000 => 120 => Gök gürültüsü
100.000.000.000 => 110 => Klakson sesi (l metreuen)
10.000.000.000 => 100 => Metro istasyonu
1.000.000.000 => 90 => Mutfak blenderi
100.000.000 => 80 => Saç kurutucusu
10.000.000 => 70 => Otobandaki trafik
1.000.000 => 60 => Normal konuşma
10.000 => 40 => Oturma odası
1.000 => 30 => Kütüphane, hafif fısıltı





10 => 10 => Yaprak hışırtısı
l 0 => İşitmenin alt sınırı
Yukarıdaki bütün ses seviyeleri kaynağın yakınından alınmıştır. Kaynaktan
uzaklaştıkça bu seviyeler mesafeye bağlı olarak düşer. 85 dB'in üzerindeki sesler
işitme duyusunun kaybına yol açabilir. Tabii bu süreye de bağlıdır. 10 saat 95 dB
seviyesindeki sese maruz kalmak zarar verebilirken, çok kısa sürede 120 dB'lik
bir ses seviyesi kulağa zarar vermez.
Sesin iki temel özelliği vardır. Biri yukarıda belirttiğimiz şiddeti veya seviyesi,
diğeri de frekansı. Ses hava dalgaları ile yayıldığından bir saniyedeki dalga
sayısı frekansını verir. Ve bu da 'Herz' birimi ile ifade edilir. Sesin şiddeti ile
frekansı arasında bir bağlantı yoktur. İnsan kulağı 20 ile 20.000 Herz arasındaki
sesleri algılayabilir. 20.000'in üstü ultrasonik sesler olup bu sesleri insan kulağı
algılayamaz.
Sesin bir kulağımıza gelmesi ile öbürüne gelmesi arasında saniyenin milyonda
biri kadar bir süre olmasına rağmen sinir sistemimiz bunu beynimize ulaştırır ve
sesin hangi yönden geldiğini algılarız. 85 dB'in üstü insan kulağı için zararlı iken
bebeklerin ağlaması 100 dB'in de üstündedir. Anneler, babalar bebeklerinizi
ağlatmayın, sonra zararı size dokunabilir.
6.20 Paslanmaz çelik niçin paslanmaz?
Çelik ile demir arasında çok az bir fark vardır. Saf demir bir bakır kadar
yumuşaktır. Onun içine yüzde 2'ye kadar karbon katılması ile inanılmaz bir
mukavemet, sertlik ve mekanik özellikler elde edilir ki, adı artık çeliktir.
Demirin bol olması, kolay ve ucuz elde edilmesi nedeniyle çeliğin de kullanımı
çok yaygındır. Ancak çelikte de, demirde olan bir zayıf nokta vardır. Paslanma,
diğer bir deyişle oksidasyon.
Günlük hayatımızda kullanılan eşyaların paslanması sonucu her yıl dünyada
milyonlarca dolar boşa gitmektedir. Bu kaybın büyük bir kısmı demir ve çeliğin
paslanmasından dolayıdır. Paslanmayı kısaca demirin havadaki oksijen ile
birleşmesi olarak tanımlayabiliriz. Aslında bu elektro kimyasal bir reaksiyondur.
Bu nedenle malzemenin bir yerinde başlayan paslanma boyanın altından geçerek
diğer bir yerde ortaya çıkabilir.
Sadece demir ve çelik değil diğer °°°°ller de paslanır. Örneğin, alüminyum,
pirinç, bronz gibi. Ancak onlarda malzeme ile oksijenin birleşmesinden oluşan
çok ince tabaka, daha oluşur oluşmaz malzemenin hava ile temasını keserek
koruyucu bir rol oynar, paslanmanın ilerlemesini önler. Bu tabaka o kadar
incedir ki, malzemenin rengi hemen hemen değişmez. Demirdeki paslanmanın
özelliği onun ve oksijen atomlarının boyutlarındaki büyük farktan dolayı yüzeyde
sağlam bir birleşme olamaması, paslanmanın malzemenin içine nüfuz etmesi,
sadece görüntü değil mukavemetin de bozulmasıdır.
Paslanmada havadaki nemin de etkisi büyüktür. Reaksiyondaki su miktarı pasın
rengini de belirler. Bu nedenle pasın rengi siyah veya çok koyu kahverengi
olabildiği gibi sarımtırak da olabilir. Paslanmanın hızını artıran faktörlerden bir





diğeri de tuzdur. O da bu elektro-kimyasal reaksiyonun hızını arttırır. Kışın kar
nedeni ile yollarına tuz dökülen yerler ve deniz kenarlarında paslanma daha
hızlı olur.
Paslanmaz çelikten önce, paslanmayı önlemek için malzeme boyanıyor veya
galvaniz kaplanıyordu. Bu çözümler de özellikle sağlık ve gıda sektöründe başka
sorunlar yaratıyordu. İlk paslanmaz çeliği Harry Brearley, 1913 yılında
tesadüfen keşfetti. Tüfek namluları için çeşitli °°°°lleri birleştirerek deneyler
yaparken bazılarının paslanmaya karşı dirençli olduklarını gördü. Her büyük
buluşta olduğu gibi, o da bunu sanayicilere kabul ettirebilmek için uzun bir
uğraş verdi.
Krom gibi bazı °°°°ller, atom boyutlarının birbirine yakın olmasından dolayı
oksijenle çok kolay ve süratli birleşirler. Kalınlığı birkaç atom olacak kadar çok
ince ama çok sağlam bir tabaka oluştururlar. Başka reaksiyon olmaz. Bu tabaka
zedelense bile tekrar oluşur. Krom belli bir oranda çeliğe katılırsa yine aynı olay
olur, çelik artık paslanmaz.
Paslanmaz çeliğin içinde yüzde 10-30 krom vardır. Bu orana ve eklenecek nikel,
titanyum, alüminyum, bakır, sülfür, fosfor ve benzeri elemanlara bağlı olarak
kullanım yeri değişir.
6.21 Arabalarda hava yastıkları nasıl çalışıyor?
Hava yastıkları 80'li yılların başında ortaya çıktıklarından beri binlerce hayatı
kurtarmışlardır. Aslında hava yastıkları İkinci Dünya Savaşı sırasında uçakların
yere çakılmalarında bir önlem olarak tasarlanmış ve ilk patent o zamanlarda
alınmıştı.
Hava yastıklarının arabalara uygulanmasında birçok problemle karşılaşıldı.
Basınçlı havanın araba içinde muhafazası, süratle şişmenin sağlanması, ani
şişme sırasında yastığın patlamasının veya kişiye zarar vermesinin önlenmesi
vs...
Hava yastığında üç ana parça vardır. Birincisi yastığın kendisi ki, ince naylon
iplikten yapılmış ve konsolda bir silindir üzerine sarılmıştır. Aslında sürücü
tarafındaki hava yastığı diğerlerinden farklıdır. Diğerleri tipik bir silindir
şeklinde iken sürücü tarafındaki direksiyonun ortasına uyacak şekildedir.
İkinci olarak yastığa ne zaman şişeceğini bildiren, arabanın ön tarafında bir
sensör vardır. Bir tuğla duvara yaklaşık saatte 15 - 25 kilometre süratle
çarpıldığında oluşacak kuvvet karşısında sinyal verecek şekilde ayarlanmıştır.
Son olarak da şişirme sistemi vardır. Hava yastıkları sıkıştırılmış veya basınç
altındaki havanın veya bir gazın salıverilmesiyle şişmezler. Bir kimyasal
reaksiyonun sonucunda şişerler. Bu kimyasal reaksiyonun ana maddesi 'sodyum
azide'dir, yani NaN3. Normal şartlarda durağan olan bu molekül ısıtılınca
anında ayrışır ve ortaya nitrojen gazı çıkar. Çok az miktarından, yani 130
gramından 67 litre nitrojen çıkabilir.





Ancak bu ayrışmadan ortaya bir de sodyum (Na) çıkar ki, çok reaktiftir. Su ile
birleşince vücuda bilhassa gözlere, buruna ve ağza ağır tahribat verebilir. Bu
tehlikeyi önlemek için hava yastığı üreticileri kimyasal reaksiyonda sodyum ile
birleşebilecek bir gaz daha kullanıyorlar ki, bu da potasyum nitrattır (KNO3). Bu
reaksiyondan da yine ortaya nitrojen çıkar.
Arabanın önündeki sensör belli bir seviyenin üstündeki çarpmada, NaNS'ün
bulunduğu tüpe bir elektrik sinyali gönderir. Burada çok küçük bir spark oluşur
ve bunun yarattığı ısıdan da NaN3 çözülür, açığa çıkan nitrojen hava yastığına
dolarak şişirir. Burada ilginç olan sensörün çarpmayı algılaması ile yastığın
şişmesi arasında geçen zamandır. Sadece 30 milisaniye yani 0.030 saniye.
Bir saniye sonra yastık üzerindeki özel delikler vasıtası ile kendi kendine söner
ve kazazedeye devamlı baskı yapılmasına mani olur.





7
YİYECEKLER
7.01 Biber neden acıdır?
Biber acı değildir. Acı, tatlının tersidir ve acıya örnek olarak kininin veya
greyfurdun tadı gösterilebilir. Biber acı değil yakıcıdır. Bunun tersi ise serinletici
olup, buna da örnek olarak nane veya mentol gösterilebilir.
Biberin yakıcılığı, içinde bulunan kapsaisin adı verilen bir tür bileşikten
kaynaklanır. Bu maddenin büyük bir kısmı, biberin etli kısmında ve
tohumlarında bulunur. Bu nedenle ucu pek yakıcı olmayan biberin, yenildikçe
yakıcılığı daha çok hissedilir.
Kapsaisin maddesi bibere yakıcılık vermekle kalmaz, cilde temas ettiğinde
tahrişe de yol açar. Hatta bu özelliğinden dolayı bazı romatizma ilaçlarının
formüllerinde de kullanılır.
Yeşil biber kırmızı olanından daha yakıcı değildir. Yakıcı biberler koyu renkli ve
çok sivri uçludur. Biberler A ve C vitaminleri bakımından çok zengin olup, sıcak
havada yenilen yakıcı biberler insanı terletirler ve terin buharlaşmasıyla
insanda bir serinlik hissi duyulur.
Buna karşın, biberin içindeki kapsaisin maddesi, insanda tükürük salgısını da
arttırır, solunum ve kan basıncında değişimler yaratır, bağırsaklarda emil imin
azalmasına yol açar.
Hayvanlar üzerinde yapılan deneyler sonucunda, diğer kanserojen maddelerle
birlikte alındığında, karaciğer kanserinin ortaya çıkmasında, hızlandırıcı rolü
olduğu konusunda ciddi kuşkular vardır.
Biberden ağzımız yanınca çoğumuz hemen su içeriz ve bir işe yaramadığını
görürüz. Peki nasıl oluyor da, biberin yakıcı tesirini su gideremiyor? Sebebi basit,
yağ ve su kesinlikle birbirlerine karışmaz. Biberlerin yakıcılık veren maddesi
yağlı olduğu için, ne kadar su içerseniz için onunla birleşmez. En iyi metot
ekmek yemektir. Ekmek bu yağı absorbe eder ve mideye taşır.
Bir diğer etkili yol da süt içmektir. Sütün içindeki kasein maddesi bir deterjan
görevini üstlenir, biberin yağı ile karışarak ağzı temizler. Bu da yeterli değilse
rakı içilmesi Önerilir. Rakı da diğer alkol içeren sıvılar gibi yağı çözer ve sorunu
giderir, ama sonuçları ertesi sabah ortaya çıkacak başka sorunlar getirir.





7.02 Hamburgerin adı nereden geliyor?
'Ham' kelimesinin İngilizce'deki anlamı 'domuzun bacağının üst kısmından
tuzlanarak ve kurutularak yapılan yemek' demektir. Öyleyse hamburger domuz
etinden yapıldığı için mi bu adı almıştır?
Kesinlikle hayır! Hamburgerin tarihi Orta Asya'ya Tatar diye bilinen Türk
toplumlarına kadar uzanır. O zamanlar savaşçı Tatar atlıları çiğ et yiyorlardı.
Zamanla bu eti eğerlerinin altına koyduklarında, uzun seferlerde atın hareketleri
sonucunda bu etin bir şekilde az da olsa piştiğini ve daha kolay çiğnenebilir hale
geldiğini keşfettiler.
Yıllar geçtikçe, Asya steplerindeki uzun seferlerinin sonunda bu eti eğerin
altından çıkarttıklarında ona tuz, biber ve soğan da ilave ettiler ve sonunda
bugünkü bilinen 'Tatar Bifteği' ortaya çıktı.
Almanya'nın Hamburg şehrinden bir tüccar, ticaret amacı ile gittiği Orta Asya'da
19. yüzyılın ortalarında Tatar Bifteği'ni görür ve Almanya'ya getirerek Hamburg
Bifteği olarak sunar. Daha sonraları bir aşçı bu eti kızartarak servise sunar ve
ona 'Hamburg'a ait' anlamında hamburger adını verir.
Hamburger Almanya'yı iki yolla terk eder. Yine 19. yüzyılda bir fizikçi ve aynı
zamanda yemek geliştirme uzmanı olan Dr. J. H. Salisbury hamburgeri
İngiltere'ye getirir. Salisbury sağlıklı bir yaşam için günde üç kere, önceden sıcak
su ile yıkanmış biftek yenilmesi gerektiğine inanıyordu. Bu şekilde hazırlanan
hamburgere İngiltere'de 'Salisbury Bifteği' adı verildi.
Diğer yolla ise, 19. yüzyılın sonlarında Alman göçmenleri ile Amerika'ya gitti.
Hamburger etinden yapılan köftelerin ismi burada hamburger olarak yerleşti.
Yani tarihinin hiçbir safhasında hamburgerin içinde domuz eti olmadı. Gerisin
geriye Türkiye'ye döndüğünde ise tarihinin atalarımıza dayandığını bilmeyenler
geleneksel damak tadımıza uygun olmadığını ileri sürdüler.
Bu arada belirtelim ki, Birinci Dünya Savaşı sonrası ABD'de İngilizce'deki
Alman kökenli kelimeleri ayıklamak için yapılan çalışmada, hamburgerin ismi
de 'Salisbury Bifteği' olarak değiştirilmeye çalışıldı, ama tutmadı.
7.03 Yiyecekler tuzlanarak nasıl saklanabiliyor?
Yiyeceği tuzlamak insanlık tarihinde bilinen en eski muhafaza metodudur.
Arkeolojik kazılarda bu usulün taş devrinde bile bilindiğine dair bulgular elde
edilmiş, hatta Çin'de bu konuda MÖ 2000 yıllarına dayanan kayıtlar
bulunmuştur. Romalılar eti, balığı, zeytini, karidesi ve peyniri tuzlayarak
saklıyorlardı. Eski Mısır'da da ölülerin vücutları bozulmamaları için tuzla
kaplanıyordu.
Tuz, suyu çok seven bir kimyasaldır. Yiyecekteki suyu emerek, bakterilerin
gelişmek için muhtaç oldukları nemli ortamı ortadan kaldırır ve bakterilerin
yiyeceği bozmalarını önler. Tuz aynı zamanda bu bakterileri kendisi de doğrudan
öldürür. Günümüzde eti muhafaza etmek için tuza kuvvetli bir bakteri düşmanı
olan 'potasyum nitrat' da ilave edilir.





Aslında tuzlama bir tür pişirmedir. Et ve balığı tuzladığımızda aynen onları
pişirmişiz gibi kimyasal bir reaksiyon oluşur (lakerdayı hatırlayın). Tuzlanan
ette proteinler gevşer ve çözünür ki, bu, et ısıtıldığında olan olay ile aynıdır.
7.04 Soğan doğrarken niçin gözümüz yaşarır?
Soğanın anavatanının Güneydoğu Asya olduğu sanılıyor. Günümüzde ise
dünyanın her yerinde, özellikle sıcak iklim kuşaklarında yetiştirilmekte ve
tüketilmektedir. Soğanın tarihi o kadar eskiye gitmektedir ki, kayıtlı tarihten de
önce Çin, Hindistan ve Ortadoğu'da yiyecek olarak kullanıldığı tahmin ediliyor.
Soğan besleyici bir gıda olmasının yanı sıra müthiş bir aromatik özelliğe de
sahiptir. Bu aromada içindeki kükürtlü maddelerin büyük etkisi vardır, ancak
aroma tek başına kükürtlü maddelerden kaynaklanmamaktadır. Soğan ve
sarmısakta sülfür ihtiva eden aminoasitlerin türevleri de vardır.
Bir soğanı kestiğinizde bunlardan 'S1 propenylcysteine-sulphoxide' adı verilen
kısım çözülür ve gözlerimizi tahriş eden 'proponal-S oxit' adlı kısmı ortaya çıkar.
Kimya ilminin karışık kelimeleri aklımızı karıştırmadan esasa geçersek, bu
maddenin gözümüze değmesi ile bir çeşit hidroliz olur ve içinde eser miktarda
bulunan sülfrik asit gözümüzü yakar ve yaşarmasına neden olur.
Bu bileşimler çok dengeli değillerdir. Örneğin çok düşük bir ısı işlemi sonucunda
dahi tamamen yok olurlar. Bu nedenle de pişmiş soğanda hiç bulunmazlar ve göz
yaşartamazlar. Soğan doğrarken gözlerinizin yaşarmaması için önerilen birçok
önlem vardır.
Önce en ciddisini söyleyelim. Bazı aşçılar soğanı kesmeden önce ıslatmayı,
keserken de ıslak tutmayı veya soğanı çeşmeden akan suyun altında kesmeyi
öneriyorlar. Bir başka görüş ise soğan doğrarken ağızdan nefes almayı tavsiye
ediyor. Bu görüşe göre gaz nefesimizle birlikte burnumuza girip gözümüze
yaklaşmak yerine doğrudan ciğerlerimize girer ve çıkarmış. Bunu sağlamak için
de dişlerimizin arasına bir °°°°l kaşık koymak yeterliymiş.
Soğan doğrarken gözlerin yaşlanmasını önlemek için, dudaklar arasında bir
limon dilimi, dişler arasında bir kesme şeker veya dörtte bir dilim ekmek
bulundurmayı önerenler de var. Böylece ağzımıza alacağımız bu gibi şeylerin,
aldığımız nefesteki sülfür gazını emdiğini iddia ediyorlar.
Diğer görüşler ise, soğanın doğranılmasına tepesinden başlanılması ve
cücüğünün en sona bırakılması veya soğanın doğramadan önce yarım saat
buzdolabında tutulması şeklinde. Soğan doğrarken deniz gözlüğü veya kontakt
lens takılmasının faydalı olacağını ileri sürenler de var. Bu kadar çok önlem
seçeneğinin içinde, siz bir tanesini bile uygulamıyorsanız, yapacak bir şey yok,
soğanı ağlaya ağlaya doğramaya devam edeceksiniz.
7.05 İnsanlar yiyeceklerini niçin pişirerek yerler?
Vejetaryenler, yani etyemezler lobisine göre, et yemek insan doğasında yoktur.
Et yemenin insan sağlığı üzerine olumsuz etkisi olduğu gibi damakta tat alma





hissini de bozmaktadır. Ancak etoburların gözleri önde, ot oburların ise yanda
olur teorisine göre, insanın ot obur olduğunu iddia etmek biraz haksızlık olur.
İnsanlar et de yer, ot da. Ama niçin pişirerek? İnsandan başka yiyeceğini
pişirerek yiyen, bilinen hiçbir hayvan türü yoktur.
Genel açıklamalara göre, pişirildikçe yiyecekler yumuşamakta, yemek ve hazım
kolaylaşmaktadır. Bu şekilde onları küçük parçalara ayırarak yiyebildiğimiz için,
zaman ve enerji kaybı en aza indirilmiş olur. Ayrıca pişirilen yiyeceklerde, bazı
hoş olmayan kokular ve sağlığımıza zararlı toksik bakteriler de yok olmaktadır.
Bu görüş insanların pişmiş yiyeceklerden niçin daha çok tat aldıklarını tam
olarak açıklayamaz. Bu konu kimya ilminin kapsamına girer. Yiyecekler
ısıtıldıkça, bünyelerinde bulunan şeker ve amino asitler parçalanır ve her biri
ayrı tat ve kokuya sahip yeni moleküller oluştururlar. Örneğin şekeri yeteri
kadar ısıtırsanız rengi kahverengiye dönmeye başlar ve etrafa çok güzel bir koku
yayılır. Şeker moleküllerinin içindeki karbon, hidrojen ve oksijen atomları,
havanın içindeki oksijen ile reaksiyona geçerek, ağzımıza ve burnumuza hoş
gelen yüzlerce moleküler yapı oluştururlar.
Pişmiş bir biftekte en az 600 değişik ve hoşumuza giden koku türü oluştuğu ileri
sürülüyor. Bunu sadece birkaç değişik koku türü taşıyan buğday ve arpa ile
karşılaştırırsak, pişirmenin lezzete yaptığı katkının büyüklüğü ortaya çıkar.
Tabiattaki hali ile çok koku türüne sahip yiyecekler sadece meyvelerdir. Bir
çilekte yaklaşık 300, ahududunda ise 200 koku çeşidi bir aradadır.
Yiyeceklerin pişirilmeleri sırasında, sağlığımıza zararlı bakterilerin yanında,
vücudumuz için gerekli vitaminler de ölür. Yanlarına sadece iyice pişirilmiş et
alarak yola çıkan kutup kaşiflerinde, vitamin eksikliği problemlerinin yaşandığı
tespit edilmiştir. Bu nedenle pişirilmiş yiyeceğin yanında salata, meyve veya
haşlanmış sebzeler de yiyerek bu vitamin açığı kapatılmalıdır. Tost ve kahve
makinelerinde veya mangalda çok ısıtılan her şeyde vitaminler yok olur ama
lezzet artar. Yiyecekleri çok fazla sıcakken yemenin sindirim sistemimize verdiği
zararın dışında hiçbir faydası yoktur.
7.06 Bira içenler niçin sık sık tuvalete giderler? Bira, insanlığın en eski ve en güzel içeceklerinden biridir. Ama bu güzel içkinin
küçük bir kusuru vardır. İki bardağı bitirene kadar en az iki kere de tuvalete
gitmek zorunda kalınır. Neredeyse içilen bira kadarı tuvalete bırakılıp, gidilir.
Aslında bu olayın biranın sıvı kısmı ile pek alakası yoktur. Bira içince tuvalete
gitme ihtiyacını hissettiren 'antidiuretic' denilen bir hormondur. Biz buna kısaca
'ADH' diyeceğiz. Vücudumuzda üretilen bu hormon idrar miktarını ayarlar ve
doğrudan olmasa da kanımızdaki su miktarını etkiler.
Susuz kaldığımız zaman 'ADH' böbreklerimize sinyal gönderip idrar üretimini
durdurtur. Böylece su harcaması kesilerek kanımızdaki su miktarı korunur ve
plazmadaki tuz miktarının yükselmesine mani olunur. Yani 'ADH'
vücudumuzdaki su ve tuz miktarını dengeleyen, koruyucu bir işlev görür.





Halk arasında idrar söktürücü adı da verilen bazı maddeler 'ADH'nin
salgılanmasına mani olur. Bu durumda böbrekler idrar üretip üretmeyeceklerine
karar veremezler ve sonunda üretmeye devam ederler. Mevcut dengenin
bozulduğunu bilmeden suyu dışarı atarlar, insanı tuvalete gitmeye mecbur
bırakırlar ve vücudun kurumasına sebep olurlar.
Vücudumuzdaki bu hormonu en çok etkileyen maddelerden biri de alkoldür.
Birayı bolca içince, içindeki alkol nedeni ile 'ADH'den sinyal de gelmeyince
böbrekler fazla mesai yaparak vücuttaki suyu idrar haline getirirler. Tabii
biranın sıvı kısmının da buna katkısı vardır, ama aynı sürede, aynı miktarda su
içildiğinde bu kadar tuvalet ihtiyacı duyulmaz.
Aslında aynı durum tüm alkollü içeceklerde de geçerlidir. İçilme zamanı ve
miktarı biraya eşdeğer olduğunda aynı etki onlarda da görülür. Bu hormonu
etkileyen bir diğer önemli madde de kafeindir. Kahve ile birlikte yeterli kafein
alındığında 'ADH' salgılanması durur ve böbrekler idrar üretmeye devam eder.
Görüldüğü gibi içki içmenin sonuçlarından birisi de vücudun kurumasıdır. Buna
karşı vücutta susama ile birlikte acıkma duyusu da uyarılır. Kaybedilen suya
karşı gece yarısı yemek yeme ihtiyacı duyulur. Durum buna uygun değilse sabah
kalkıldığında bir sürahi su içilir.
7.07 Diyet kola suda nasıl yüzebiliyor? Tabii evinizdeki teneke kutu kolaları suya atıp, yüzme bilip bilmediklerini test
etmek gibi bir merakınız yoksa bilemezsiniz. Suya atılan bir teneke kutu diyet
kola batmaz ama aynı hacim ve ebattaki normal kola batar. Bunun doğruluğunu
ABD'deki kola üreticilerinin yetkilileri de onaylamışlardır. Peki diyet kola
yüzmeyi nasıl öğrendi?
Her iki kolayı da suya koyduğunuzda (attığınızda değil) diyet kola yüzeye doğru
çıkar ama, klasik kola da taş gibi dibe oturmaz. Yüzeye çıkayım mı, çıkmayayım
mı dercesine salınır durur.
Üreticilerin bu durumu, diyet kolalarda kullanılan suni tatlandırıcıların
yoğunluklarının şekere göre daha az olması ve bu nedenle de bir kutuda daha az
miktarda kullanılmaları şeklinde izah ediyorlar. Gerçekten 'aspartame' denilen
tatlandırıcı, şekerden 200 kez daha tatlıdır. Yani bir kolayı tatlandırmak için 10
çay kaşığı şeker koymanız gerekiyorsa, aynı tatlılığı bir çay kaşığının yirmide
biri kadar suni tatlandırıcı katarak verebilirsiniz.
Aslında diyet kola ve kutunun yapıldığı alüminyumun yoğunlukları ayrı ayrı
sudan fazladır ama kutunun içindeki hava ve gaz kabarcıkları, onun ortalama
yoğunluğunu, suyun yoğunluğunun biraz altına indirir. Arşimet'e göre ortalama
yoğunluğu sudan az olan her şey yüzebilir.
Bu arada biradan da bahsetmeden geçemeyeceğiz. Evinizdeki aynı hacimdeki
teneke kutu biraları suya koyun, hepsinin farklı derinliklerde kaldıklarını
göreceksiniz. Bunun nedeni suyun kaldırma gücünden ziyade tüketici
yasalarıdır. Kutunun kenarında yazan hacim miktarı yasal olarak en az olanıdır.





Doldurma sistemindeki hassasiyet pek iyi değilse, daha çok dolanlar daha ağır
olabilirler.
Kutu biralar eğer üzerlerinde yazan yasal minimum miktar kadar
doldurulurlarsa, içlerindeki hava ve karbondioksit sayesinde yüzebilirler. Ancak
üreticiler, yasadan çekinmeleri nedeni ile, biraları minimumdan değil de, biraz
fazla doldurmayı tercih ettiklerinden kutuların çoğunluğu suda dibe gider.
7.08 Elma kesilince niçin kararıyor?
Meyve ve sebzelerin bazılarında kesildiklerinde, kabukları soyulduğunda veya
herhangi bir şekilde zedelendiklerinde farklı tonlarda renk değişimleri oluşur.
Elma, armut, ayva, patates gibi birçok sebze ve meyve bu özelliği gösterir.
Eğer canlılardaki hücre yapısını biliyorsanız, her bir hücrede binlerce enzim
olduğunu da biliyorsunuz demektir. Enzimler hücrenin yaşaması için gerekli her
türlü görevi yerine getirirler. Elmaların veya patateslerin kesildiklerinde
kararmaları işte bu enzimlerden birinin 'polifenol oksidaz' diye adlandırılanın
(biz kısaca -PPO- diyeceğiz) yarattığı bir sorundur. Bu enzim, yani PPO, havanın
oksijenini alıp, elmada bulunan 'tanin' adlı kimyasalla birleştirerek kararmaya
neden olur.
Elmayı kestiğiniz veya kabuğunu soyduğunuz zaman, kesilme yüzeyindeki
hücreler de bölünür, açılır. Buradaki PPO'lar havanın oksijeni ile birleşerek
aynen demirin paslanması gibi bir renk değişimi olayı yaratırlar. Yere düşen
elmaların yüzeyinde oluşan kahverengi noktaların nedeni de aynıdır.
Kahverengi renge dönüşmeyi önlemenin bir yolu onları keser kesmez suya
koymak ve hava ile ilişkilerini kesmektir, ancak sudan çıkarıldıklarında yine
koyulaşmaya devam ederler. C vitamini kararmayı önleyebilir. Meyvenin
kararan kısmına limon dökerseniz, içindeki C vitamini, taninin oksijen ile
temasını önler ve kararma hızını azaltır. Bu nedenle meyve ve sebze işleyen
yerlerde kabuklar soyulduktan veya dilimleme işlemi yapıldıktan sonra meyve ve
sebzeler limon tuzu içeren suya atılır.
Bütün enzimlerin ortak özelliği 75 derece sıcaklığın üzerinde etkisiz hale
gelmeleridir. Yani ısıtmak da bir çaredir. Bu tip sebze ve meyveler
haşlandıklarında enzimlerin faaliyetleri durur ve 'enzimatik esmerleşme' denilen
bu olay görülmez.
Şimdi müjdemizi verelim. Meyve işleyicilerini, salata hazırlayıcılarını, ev
kadınlarını deli eden bu olayın da çaresi bulundu. Çekirdeksiz meyve
yetiştirebilmek için çalışmalarını sürdüren genetik mühendisleri, meyve
sineğinin oluşumu ve bu esmerleşme üzerine de gittiler. Özellikle beyaz üzümden
şarap ve şeker kamışından şeker elde etmede sorun olan bu esmerleşmeyi
genetikçiler enzim klonlayarak önlemeyi başardılar.
Pratikte uygulandığında büyük bir ekonomik fayda da sağlayacak bu araştırma
sonuçları, kesildiklerinde benzer esmerleşmeyi gösteren ağaçlara da uygulanacak
ve böylece kağıt üretimindeki bir sorun daha ortadan kalkacaktır.





Bileşimlerinde okside olabilecek enzim bulunmayan turunçgillerde, yani
portakal, limon ve mandalinada esmerleşme olayı görülmez.
7.09 Patlamış mısır nasıl patlıyor?
Patlamış mısırın hikayesi beş bin yıl evveline, Amerika kıtasına kadar uzanıyor.
Amerika yerlileri gıda için kullanılacak mısır ile içi daha sulu olan patlayabilir
mısırların arasındaki farkı biliyorlardı.
Kolomb kıtaya ayak bastığında yerlilerin mısır kültürünü gördü, ama asıl ilgi
1510'lu yıllarda Güney Amerika'da terör estiren Hernanda Cortes'in Aztek'lerin
dini ayinlerde ipe dizilmiş patlamış mısırları yediklerini görmesi ile başladı.
Üstelik yerliler mısırı bir çeşit şişe geçirerek, tekrar tekrar ısıtarak veya kızgın
kuma gömerek değişik şekillerde patlatarak yiyorlardı.
Amerika kıtasının keşfinden sonra Avrupa'ya getirilen ürünlerin içinde en
ünlüleri patlamış mısır ve tütündü. Birincisine çok fazla yağ ve tuz ilave
etmezseniz, kesinlikle ikincisinden daha sağlıklıdır. Ancak tüm mısır taneleri
patlamaz. Patlayan mısırın gizemini yaratan iki faktör vardır: Mısır tanesinin
içinin çok güzel bir ısı geçiş özelliği ve müthiş bir mekanik mukavemete, yani
sağlamlığa sahip kabuğu.
Mısıra dikkatli bakıldığında, etrafında kalın ve su geçirmez bir kabuk olduğu
görülür. Bunun altında iki tabaka daha vardır. Tanenin bu iç kısımlarındaki
moleküllerin sıralanış biçimi, normal mısır tanelerine göre daha düzenlidir. Bu
sayede ısı normal tanelere oranla neredeyse iki misli hızla içine yayılabilir.
Kalın kabuk ısıtıldığında, tanenin içi de süratle ısınır ve içindeki su, basınçlı bir
su buharı oluşturur. Isınma süresince gittikçe artan bu basınç, sonunda kalın
kabuğun adeta infilak ederek yırtılmasına yol açar. Tane ilk boyutundan
yaklaşık 30 misli büyür, içi dışına gelir, yani tanenin içindeki yumuşak kısım
dışarı çıkarak yenilebilir kısmı oluşturur. Bu özelliği tabiatta başka hiçbir şeyde
göremezsiniz. Belki biraz ekmeğin oluşumunu buna benzetebiliriz.
Bir mısır tanesinin ideal bir şekilde patlayabilmesi için, içinde en az yüzde 14
oranında su olması gerekir. Bunun altındaki oranlarda yine patlar ama kısmen
açılır, istenen sonuç alınamaz. Mısırın içersindeki su oranını artırmak için,
kapalı bir ortamda üzerine su serpiştirilmesi ve beklemeye bırakılmasının
faydalı olacağı söylenir ama bu işlem mısırın içindeki su oranını en fazla yüzde l
arttırır. Bir mısırı iğneyle delerseniz, bir fırında veya güneş altında bekletirseniz,
150 derecenin altında ısıtırsanız, yukarıda bahsedilen suyun buharlaşması,
basınç ve infilakın hiçbiri gerçekleşmez.
7.10 Domates niçin meyvedir?
Genellikle meyveler çiğ olarak (tabii yıkandıktan sonra), sebzeler ise pişirildikten
sonra yenilir. Bu da bazı yiyeceklerin meyve mi, yoksa sebze mi olduklarına dair
karışıklıklara yol açar. Örneğin domates salatada çiğ olarak yenilebilir, bunun
yanında tencere yemeği olarak dolması da yapılır. Bu durumda domates meyve





midir, yoksa sebze mi? Genel kanının ikincisi olmasına rağmen aslında domates
bir meyvedir.
Çarşı, pazar anlayışına göre, tabiatta bulunduğu şekilde yenilen ve tadı tatlı olan
yiyecekler meyvedir. Çarşıda, pazarda, marketlerde elma, çilek, üzüm ve muz
meyve olarak kabul edilirlerken, taze fasulye, domates, kabak ve patates, sebze
reyonlarında bulunur.
Ancak bilim insanları, yani botanistler, sebze-meyve ayırımını böyle yapmıyorlar.
Onlara göre meyve, içinde etli veya kuru, çoğunluğunu çekirdek diye
adlandırdığımız, kendi tohumu veya tohumları bulunan yiyecektir. Bu tanıma
göre kayısı, şeftali, üzüm, taze fasulye, domates, salatalık (hıyar) ve benzeri gıda
maddeleri teknik olarak meyvedir. Yani kısaca çekirdeği olan tüm yiyecekler
meyvedir. Geriye kalanlar, yani patates, havuç, şalgam, soğan, sarımsak gibi
bitki kökleri, lahana, marul gibi bitki yaprakları, hatta aslında bir çiçek olan
karnabahar bile birer sebzedir.
Bu arada belirtmekte fayda var; biz bitkilerin değişik kısımlarını yeriz. Örneğin,
maydanoz yetiştiği bitkinin yaprak kısmı iken, karabiber ağacın meyvesi, tarçın
kabuğu, susam ise bitkisinin tohumudur.
7.11 Un niçin çok tehlikeli bir patlayıcıdır? Tarihte kayda geçen ilk un patlaması 1785 yılında İtalya'da Turiri'de bir ekmek
fırınında, bir lambanın un tozunu tutuşturması sonucu oldu. Ölüme ve fazla
zarara yol açmayan bu patlamadan sonra konu unutuldu gitti.
Modern günlerimizin başlangıcında, insanlık tarihinin ana gıdası ekmeğimizin
en önemli girdisi olan unun çok ciddi bir şekilde yanarak patlayabileceğini kime
söyleseniz herhalde şaka kabul eder gülerdi. 1981'de ABD'de büyük bir hububat
silosu infilak edip, 9 kişi ölüp, 30 kişi de yaralanınca gülmeler durdu. 1988'de
hububat bulunan yerlere belirli bir emniyet standardı getiren kuralların
uygulanmasına başlanılmasına rağmen 90'lı yıllarda sadece ABD'de undan
kaynaklanan ortalama yılda 13 patlama oldu.
Peki nasıl oluyor da un bu kadar tehlikeli bir şekilde patlayabiliyor? Sebebi basit.
Çünkü o bir karbonhidrat. Havada toz olarak asılı duran karbonhidratın miktarı,
bir metreküpte 50 gramı aşınca herhangi bir şekilde tutuşturulduğunda patlar.
Un tozları o kadar küçüktür ki, anında yanar ve bu yangın diğerlerine zincirleme
yayılır. Bu da toz bulutunda, ortama da bağlı olarak, patlayıcı bir güç oluşturur.
Benzer durum şeker, puding ve hatta çok ince testere talaşlarında bile oluşabilir.
Bir yangının çıkması için üç şeyin bir arada olması gerekir. Hava (içindeki
oksijen), yanıcı madde (burada un oluyor) ve tutuşturucu. Silolarda insanların
çalıştıkları yerlerde tutuşmak için gereken metreküpte en az 50 gram un tozu
miktarına pek ulaşılamaz. Tabii burada unutulmaması gereken patlamaya sebep
verenin yanıcı maddenin havada asılı duran toz miktarı olduğudur, yoksa yere
serilen unda böyle bir tehlike yoktur.
Silolarda tutuşmaya sebep olan şeyler, bilinçsizce yapılan bir kaynak, bir kesme
işlemi, sigara, asansörler ve konveyörlerin mekanizmalarından çıkan kıvılcımlar





olabilir. Şüphesiz ortamın da çok önemi vardır. Patlamanın yarattığı büyük
basınç boşalacak yer bulamazsa binayı bile yıkabilir. Açık havada ise patlama
olmaz ama yine de tehlikeli bir alevlenme olur.
Hanımlar, endişelenmeyin, kurabiye veya börek yapmak için aldığınız bir kilo
undan 50 gramı havaya uçmaz. Bu olay için tonlarca un gerekir. Hamur
yoğurmak için balkona çıkmanıza hiç gerek yok!





8
DÜNYAMIZ
8.01 Gökyüzü neden mavidir?
Bu işin daha ilginç bir yanı var. Güneşin ışığı ne renktir, hiç düşündünüz mü?
Çoğunuzun sarı diyeceğine eminim. Güneş ışığı beyazdır, yani bir renk değildir,
bütün renklerin karışımıdır.
Bunun ispatı ise çok kolaydır. Eğer evinizde kristal bir avize varsa, bir parçasını
annenize belli etmeden alın ve güneşe doğru tutun. Kristalin ışığı kırarak aynı
gökkuşağının renkleri gibi ayrıştırdığını göreceksiniz.
Bilindiği gibi, güneşin beyaz ışığı aslında mor, mavi, yeşil, sarı, turuncu ve
kırmızı renklerin karışımıdır. Güneşten çıkarak atmosferimize kadar yol alan
güneş ışınlarının çoğunluğu teğet geçerken, bir kısmı atmosferimiz tarafından
emilir.
Bu ışık atmosferden geçerken mor tarafındaki ışıklar, kırmızı tarafındakine göre
daha fazla dağılırlar ve atmosferde çoğunlukla mavi renk kırılarak yeryüzüne
yansıtılır. Bu durumda biz gökyüzünü mavi renkte görürken, güneşi de beyaz-
sarı karışımı bir renkte görürüz.
Atmosferimiz olmasaydı, güneşi yine parlak bembeyaz renkte görecek ancak
bütün gökyüzü geceleri olduğu gibi karanlık olacak, güneşle beraber diğer
yıldızlar da görünüyor olacaktı.
Peki aslında beyaz renk olan güneş ışınları yukarıda bahsedilenler nedeniyle sarı
renk görülüyor da, güneş ufka yaklaşıp batarken nasıl turuncu, hatta kıpkırmızı
bir renk alabiliyor?
Güneş ufukta alçaldığı zaman, açısı nedeni ile gözümüze ulaştığı mesafe de
uzadığından, ışınları ona bakanlara daha çok yol kat ederek ulaşır. Bu, ışınların
havada daha çok molekül ve parçacık arasından geçmesi, onlar tarafından daha
çok yansıtılması ve dağıtılması demektir.
Böylece güneş ufukta alçalmaya, batma noktasına doğru gelmeye başlayınca, o
anda tepesinde bulunduğu yerlerde kırmızı dışındaki renkler atmosfer
tarafından emildiği için gökyüzü mavi, güneş sarı renkte görüldüğü halde, güneşi
ufukta görenlere kırmızı ve biraz da turuncu renkler ulaşır.
8.02 Arzın merkezine seyahat nasıl olurdu?
Eğer dünyanın merkezinden geçen ve öbür tarafa açılan bir kuyu kazabilseydik
ve de bu kuyunun ağzından içeri atlasaydık ne olurdu?





Kesin olan bir şey var ki, dünyanın merkezine ulaştığımızda, erimiş magma
içinde eriyip yok olacaktık. Biz yine de magmayı ve hava sürtünmesini unutup,
bu boş kuyuda yapacağımız yolculuk nasıl olurdu, ona bakalım.
Dünyanın merkezine ulaştığımızda ağırlığımız sıfırlanırdı. İnsanı dünyanın
merkezine çeken yer çekimi bu noktada her yönde aynı olduğundan, ağırlığımız
sıfır olur, ama ilk hızla merkezi geçer Öbür uca doğru seyahate devam ederdik.
Kuyudan atladığımızda süratimiz gittikçe artar, merkezi geçtikten sonra gittikçe
yavaşlamaya başlar, kuyunun öbür ucunda, yani başladığımız noktadan yaklaşık
13.000 kilometre sonra hızımız sıfırlanır, kuyunun kenarına iyi tutunamazsak,
gerisin geriye düşer ve bu hareket kuyunun iki ucu arasında sonsuza kadar
devam ederdi.
Ama unutmayalım ki, başlangıçta hava sürtünmesini hesaba katmadığımızı
söylemiştik. Sürtünme nedeni ile her seferinde merkezden daha az uzaklaşır ve
sonunda merkezde hareketsiz kalırdık. Siz, siz olun, her gördüğünüz kuyunun
içine atlamayın!
8.03 Deniz suyu niçin tuzludur?
Yirminci yüzyılın başlarında bilim insanları bu konuyu çok basit bir şekilde
açıklıyorlardı. Bu açıklamaya göre, her ne kadar nehirlerin suları tatlı ise de
içlerinde bir miktar da erimiş mineral vardır. Yataklarındaki bu mineralleri ve
içlerinde tuz bulunan kayaları erozyona uğratarak okyanuslara taşırlar. Bu
mineraller içinde en çok olanı kimya dilinde sodyum klorür (NaCl) diye
adlandırılan bildiğimiz sofra tuzudur ve bir daha karaya geri dönmez.
Bilim insanları bu teoriden yola çıkarak dünyanın yaşının da hesap
edilebileceğine inanıyorlardı. Ancak nehirlerdeki tuz oranı ile okyanuslardaki tuz
oranı mukayese edilerek yapılan hesaplamalarda dünyanın yaşı 300 milyon yıl
çıktı. Dünyamız ise gerçekte 4,5 milyar küsur yaşındadır.
Ayrıca bu teoriye göre denizlerdeki tuzun her geçen yıl artması gerekir. Her ne
kadar denizlerdeki tuz oranı bölgelere ve zamana göre değişiklik gösterse de
içindeki belli başlı elementlerin yoğunluklarının yüz milyonlarca yıl hemen
hemen aynı kaldıkları bilinmektedir. Öyleyse bu yüksek miktardaki tuz
başlangıçta denizlere nereden gelmiştir? Bilim insanları da tam olarak
bilemiyorlar ve emin değiller ama iyi bir tahminleri var.
Tuz iki çeşit atomdan yapılmıştır. Sodyum (Na) ve Klor (Cl). Bilim insanları
Sodyum'un ilk teoride olduğu gibi nehirler yolu ile karalardan denizlere
taşındığını, Klor'un ise dünya tarihinin ilk dönemlerinde, yer kabuğu ile yer
merkezi arasında kalan katmanlardan, okyanusların diplerindeki çatlaklar ve
volkanlar yolu ile denize karıştığını ve bu ikisinin birleşerek denizin tuzunu
oluşturduklarını tahmin ediyorlar.
Ama hala niçin denizlerin gittikçe tuzlu olmadığının cevabını alabilmiş değiliz.
Bilim insanları bunun açıklamasını da şöyle yapıyorlar: Tuz nehirler yolu ile
denizlere ilave edilmektedir,





ama aynı zamanda denizdeki diğer kimyasallarla birleşerek, okyanus
tabanındaki kayalar tarafından emilerek veya deniz suyunun çözeltisinden
ayrılıp çökelti haline gelerek bir şekilde deniz suyunun içinden eksilmektedir.
Yüz milyonlarca yıl, eksiltme ve ilave etme yolu ile deniz suyunun tuzluluk
oranını hep aynı tutan bu müthiş ayar gerçekten çok etkileyici.
8.04 Güneşe yaklaştıkça hava niçin soğuyor? Dünyamızdaki ısının kaynağı güneş olduğuna göre ve bir dağın tepesi güneşe
daha yakın iken orada hava niçin daha soğuk oluyor? Öncelikle şunu söyleyelim
ki, güneş ile dünya arasındaki mesafeyi düşünürsek, bir dağın tepesine çıkmakla
bu mesafedeki azalış çok önemsiz kalır. Güneş dünyamızdan 149,5 milyon
kilometre uzakta iken dünyamızdaki en yüksek dağın yüksekliği 9 kilometreyi
bile bulmaz. (Everest: 8.846 metre)
Biz zaten her gün evimizde otururken dünyanın kendi çevresinde dönmesinden
dolayı, dünyanın çapı kadar, güneşe 12 bin kilometre yaklaşıp uzaklaşıyoruz.
Elips şeklindeki yörüngesinde dünya güneşin etrafında dönerken güneşe en fazla
yaklaştığı mesafe 147 milyon, en uzaklaştığı mesafe ise 152 milyon kilometredir.
Yani dünya zaten bir yıl içinde güneşe 5 milyon kilometre yaklaşıp
uzaklaşmaktadır. Bu durum dünyamızdaki ısıyı pek etkilemez, mühim olan
ışınların dik gelmesidir.
Güneşin dünyamızda yarattığı sıcaklık, ışınlarının yeryüzünden yansıması ile
olur. Ondan sonra yükseldikçe nemli havada her bir kilometrede yaklaşık 6-7
derece düşer. Yani Everest'in dibi ile tepesi arasında 50 dereceden fazla sıcaklık
farkı olması doğal. Bu sıcaklık düşüşü atmosferin birinci katmanına kadar böyle
sürüyor. Yani yeryüzünde ısı 25 derece iken 11 kilometre tepemizde -50 dereceye
kadar düşüyor. Bundan sonra sıcaklık değişiminin akıl almaz dansı başlıyor.
Atmosferin ikinci tabakası olan ve içinde ozon tabakası da bulunan 11. ve 48.
kilometreler arasında hava ısısı bu sefer tam tersi yükseldikçe artıyor, tekrar
sıfır dereceye kadar çıkıyor. 48. kilometreyi geçip 3. tabakaya girince ta 88.
kilometreye gelene kadar tekrar düşüşe geçiyor. Bu tabakanın sonunda, yani 88.
kilometrede -80 derecelere kadar düşüyor. Bundan sonra da sürekli yükselişe
geçerek güneşe yaklaştıkça artıyor.
Güneşin yüzeyinden 2 milyon derece sıcaklıkla çıkan ışığın 149,5 kilometre yol
kat ettikten sonra dünyamız yüzeyine yaşayabileceğimiz bir ortamı yaratacak
şekilde bu kadar ince ayarla gelmesi hakikaten inanılmaz.
Yeryüzünde ısınan havanın yükseldiği doğrudur, ama hava bu enerjisini
yükselirken harcar ve dağın tepesine ulaştığında çevre hava ısısı ile aynı ısı
derecesine gelir. Dağ tepelerinin soğuk olmasının bir başka nedeni dağ
yüzeylerinin şekilleri dolayısıyla güneş ışıklarını dik alamamalarıdır. Bu nedenle
dağların etekleri bile serin olur, burada ısınıp yükselen bir hava tabakası bile
oluşamaz. Ayrıca dağdaki kayalarla birlikte kar ve buz da güneş ışınlarını fazla
emmez ve çoğunu yansıtırlar.





Yeryüzünün ısınmasında bulutlar da önemli rol oynarlar. Dikkat ederseniz
bulutsuz geceler, bulutlu gecelerden daha soğuktur. Çünkü bulutlar yerden gelen
ısıyı tekrar yere yansıtırlar. Dağ zirvelerinde ise ne bu sıcaklığı yere tekrar
yansıtacak bulut vardır, ne de onu tutacak yoğunlukta atmosfer.
8.05 Suyun hacmi, donunca niçin küçülmüyor?
Günümüzde ilim o kadar gelişmiştir ki, atomun, çekirdeğinin, çevremizdeki her
şeyin, dünyamızın hatta gökyüzündeki yıldızların hareketlerinin şimdiye kadar
keşfedilen ve bilinen fizik kuralları ile izahı mümkündür. Bildiğimiz her şey fizik
kurallarına uyar. Bir şey hariç. Yaşamımızın ayrılmaz bir parçası olan su.
Fizik kurallarına göre bir madde ısıtıldığında genişler, genleşir. Soğutulduğunda
da büzüşür, yani hacmi azalır. Ancak su bu kurala uymaz, aksine sıfır derecenin
altına soğutulduğunda donar ve buz olarak hacmi azalacağına artar. Saf su buza
dönüşürken, hacminin yüzde 9'u oranında genişler. Buzda su molekülleri
olağanüstü gevşek bir oluşum içinde yer alırlar. Buz, arada deliklerin kaldığı bir
yapıya sahiptir.
Bilindiği gibi, bilimsel formülü 'H2O' olan su, iki hidrojen ve bir oksijen
atomundan oluşmuştur. Bu iki hidrojen atomu, oksijen atomu ile birleştiklerinde,
kendi aralarında 105 derecelik bir açı meydana getirirler. Yapı olarak iki
hidrojen atomunu birleştiren başka elementler de vardır ve onlar fizik
kurallarına uyarlar. Örneğin aynı yapıdaki 'H2S' eksi 83 derecede donar ve eksi
60 derecede gaz haline geçer. Ancak su hidrojen atomlarının dipol bağlantıları
nedeni ile sıfır derecede donar, artı 100 derecede gaz haline geçer, donarken de
hacmi küçüleceğine büyür.
İşte bu fizik yasalarına aykırı özellik dünyamızdaki yaşamı sağlar. Eğer buz
sudan daha yoğun, yani daha ağır olsaydı, suyun içinde dibe batardı. Soğuk
bölgelerde denizlerde, göllerde ve nehirlerdeki dibe batan buzlar, güneş ışığı
alamayacaklarından eriyemeyeceklerdi. Böylece yıllar süren birikimlerle her
tarafı buzlar kaplayacak ve buzullar devri başlayabilecekti.
Ancak buz, yoğunluğunun azlığı nedeni ile suyun üzerinde kalır. Bu durumda
buzlar altlarındaki suların donmalarına engel oldukları için dünyamızdaki ani
ısı değişikliklerini de önlerler, gece ve gündüz arasındaki ısı farklarını azaltırlar
ve yaz günlerindeki güneş ışığı ile kolayca erirler.
Eğer buz sudan daha ağır olmuş olsaydı, gezegenimizdeki tüm su rezervleri
donmuş olurdu. Belki de başlangıçtaki buzul devrinde öyleydi de, tabiat ana
kendi koyduğu kurallara aykırı olarak, hidrojen atomlarının arasındaki açıya
biraz dokundu, buzun suyun üstünde kalmasını sağladı ve dünyamızı bizim için
yaşanır hale getirdi.
8.06 Yaşanmış en düşük ve en yüksek sıcaklık kaç derecedir? Şimdiye kadar dünyamızda tespit edilebilen en düşük sıcaklık güney kutbunda
eksi 89.6 derece ile Antarktika Vostok istasyonunda ölçülmüştür. Sanılmasın ki





güney kutbu devamlı kar yağışı aldığı için dünyanın en soğuk yeridir. Antarktika
daima karla kaplı olmasına rağmen dünyanın en az yağış alan çöllerinden daha
kuraktır. Soğuk hava çok uzun aralıklarla da olsa düşen her yağışı dondurup,
koruduğu için sürekli kar ve buzlarla örtülüdür.
Ortalama sıcaklık olarak güney kutbu eksi 49 derece ile kuzey kutbundan 2
derece daha soğuktur. Çünkü güney kutbu deniz seviyesinden daha yüksektir,
güneşten daha az ışık alır ve güneşin gittiği zamanlarda bu ışığın getirdiği ısıyı
süratle kaybeder. Dünyadaki buzların yüzde 90'ı güney kutbundadır, buzlar
denizin altında 600 metre derinliğe kadar iner. Yaşam ancak buz parçalarının
kıyılarında penguen ve fok sürüleri olarak görülür.
Kuzey kutbu, altında hiçbir kara parçası olmaksızın, denizin üstünde yüzen bir
buz kütlesidir. Kuzey kutbunda bulabileceğiniz her taş mutlaka göktaşıdır.
Dünyamızda ölçülebilecek en düşük soğukluk eksi 273 derecedir. Bundan daha
düşük sıcaklıkta moleküller hareket edemeyeceği için buna 'mutlak sıfır' denilir.
Dünya üzerindeki ortalama sıcaklık 5-10 derece artsa Grönland ve
Antarktika'daki buzullar erir, okyanuslardaki su düzeyi 100 metre artar ve tabii
dünya haritası da önemli bir şekilde değişirdi.
Dünyada bugüne kadar saptanabilen en yüksek sıcaklık gölgede 58 derece olarak
13 Eylül 1922 tarihinde Libya'da El-Azizia'da ölçülmüştür.
Tabii en yüksek sıcaklık insanı en fazla rahatsız eden sıcaklık anlamına gelmez.
Burada havadaki nemin, yani rutubetin çok önemli bir rolü vardır. Göremeyiz
ama havanın içinde su da, daha doğrusu su buharı da vardır. Atmosferde
bulunan su miktarı toplanabilseydi, dünya yüzeyini 2,5 santimetre kalınlığında
bir su tabakası kaplardı.
Ancak havanın içine alabileceği su miktarının bir sının vardır. Bu suya doyma
seviyesine gelince hava artık içine su alamaz. İnsanlar terleyince ter buharlaşıp
havaya karışamaz ve artık terleyemezler, rahatlayamazlar. Çok kuru bir havada
35 derecede terleyebildiğiniz için fazla bir rahatsızlık duymaya bilirsiniz de,
nemli, suya doymuş havada 25 derece bile bunalma hissi verebilir.
8.07 Bulutlar nasıl oluşuyor ?
Tepenizde gördüğünüz orta büyüklükte, yaklaşık l kilometre çapındaki bir
bulutun hacmi 4 milyar metreküptür ve içinde l-5 milyon kilogram su vardır.
Peki nasıl oluyor da bu kadar su başımıza kovadan dökülür gibi dökülmüyor, bu
kadar tonlarca ağırlık havada durabiliyor? Gerçekten bulutlar gökyüzünün
inanılmaz ve harika süsleridir.
Hiçbir bulut diğeri ile şekil ve hacim olarak aynı değildir. Çünkü oluşumlarına
etki eden hava akımları, sıcaklık, basınç, havadaki toz miktarı v.b. gibi o kadar
çok etken vardır ki, çok değişken olan atmosferde iki yerde bütün bu şartları eşit
olarak sağlamak mümkün değildir.
Isınan yeryüzünden buharlaşan su, havadan hafif minik su buharları şeklinde
doğruca gökyüzüne yükselir. Belirli bir yükseklikte basınç azaldığı, hava da





soğuduğu için minik su damlacıkları haline geçerler ve bulutları oluştururlar.
Başlangıçta bu damlalar o kadar küçüktür ki, çapları birkaç mikrometredir.
(İnsan saçı 100 mikrometredir.) Ortalama bir yağmur damlasının oluşabilmesi
için bunlardan milyonlarcasının birleşmesi gerekir.
Bulutların bu kadar ağırlığa rağmen gökyüzünde asılı kalabilmelerinin sebebi bu
damlacıkların çok küçük olmalarıdır. Her ne kadar bir kilometre çapındaki bir
bulutta en azından 1.000 ton su varsa da bu hacimdeki hava 1.000.000 tondur,
yani bin kez daha ağırdır. Bu nedenle de bulutlar içerlerindeki yağmur taneleri
iyice oluşup, ağırlaşıp yere düşene kadar tepemizde gezinip dururlar. Aslında
yağmur yağarken yağmur damlası oluşma işlemi devam ettiğinden bulut içindeki
suyu boşaltıp bir anda kaybolmaz.
Bulutun oluşumunda başlangıçta oluşan su damlacıkları o kadar küçüktür ki,
üzerlerine gelen ışıkları doğrudan yansıtırlar ve bu tip bulutlar pamuk gibi beyaz
görünürler. Su damlacıkları birleşip büyüdükçe, yani kalınlaştıkça ışığı daha az
yansıtırlar, bu nedenle de yağmur bulutları daha koyu, gri hatta siyaha yakın
renkte görünür. Gittikçe büyüyerek ağırlaşan bu damlalar bulutun altında
toplandığından, bu tip bulutların tabanları üst taraflarına nazaran daha koyu
renktedirler.
Havadaki sıcaklık yatay olarak genellikle aynıdır. Bu nedenle havanın içine suyu
alabileceği yükseklik yatay olarak hemen hemen aynı olduğundan bulutların
altları daha düzdür. Bulutun ortası ile üst kenarı arasındaki ısı farklı olduğu ve
üst tarafında su damlası oluşumu devam ettiği için üst taraflar kıvrımlıdır.
Bulutlar şekillerine ve yüksekliklerine göre sınıflandırılırlar. Genelde üç ana
grupta toplanırlar. Bu sınıflandırmaya göre, ince, tutam tutam, ufak bulutlara
'sirüs', kümeler halinde olanlara 'kümülüs', ufukta tabaka halinde görünenlere
de 'stratus' deniliyor. Ayrıca iki tane de yükseklik kategorisi var. Bulutun tabanı
yerden 2.000 - 6.000 metre yükseklikte ise ön ismi 'alto', 6.000 metreden daha
yükseklikte ise de 'sirro' oluyor. Yağmur bulutlarına da diğerlerinden ayırmak
için 'nimbo, nimbus' gibi isimler ekleniyor.
8.08 Niçin yağmur yağıyor ?
Herhalde siz de haberlerin sonunda hava durumunu merakla izliyorsunuzdur.
Acaba yarın yağmur yağacak mı? Şemsiyemi yanıma alayım mı? Yağmur günlük
yaşantımızın çok önemli bir parçasıdır. Bazı yerlerde kuraklıktan yağmur
duasına çıkılırken, bazı yerlerde de caddelerde sandallarla dolaşılıp, sel basan
evlerden, eşyaları kurtarmaya uğraşırlar. Peki nasıl oluyor da başımıza böyle
gökten sular geliyor?
Aslında mekanizma basit. Güneş ışığının etkisi ile yeryüzünden su buharlaşıyor,
yani gaz haline geçiyor. Bu durumda havadan hafif olduğundan atmosferde
yükseliyor. Yükseldikçe hava soğuyor ve hava basıncı azalıyor. Su buharı
soğudukça havadaki toz parçacıklarına tutunarak su damlası haline dönüşüyor
ve bunların milyonlarcası havada birleşerek gözümüze bulut olarak görülüyorlar.





Bulutları oluşturan bu su damlacıkları hemen yakınlarındakilerle sürekli
birleşiyorlar, büyüdükçe büyüyorlar, ağırlıkları artıyor, yeterli ağırlığa ulaşınca
yer çekiminin etkisi ile yere düşmeye başlıyorlar. Yeryüzünden buharlaşıp, bulut
oluşturup sonra yağmur olarak yeryüzüne dönen su buharının havada geçen bu
macerası ortalama 8 gün sürüyor.
Ancak bulutun içindeki su damlacıklarının tümü yağmur olarak yeryüzüne
inmiyor. Bir bulutun en fazla yarısı yağmur olarak yağabilir ve bu da normalde
30 dakika sürer ama bulut devamlı olarak yeniden oluştuğundan yağmur
saatlerce, hatta günlerce sürebilir. Bu arada rüzgara bağlı olarak bulutlar
devamlı hareket ettiklerinden yağmur çok geniş bir alana yağabilir. Bugüne
kadar dünyamızda tespit edilebilmiş en yoğun yağış 26 Kasım 1970 tarihinde
Guadaloupe'de olmuş, sadece bir dakikada 3.81 santimetre yağmur yağmıştır.
Atmosferde, yani başımızın üzerindeki havada 13 milyar ton su buharı
bulunuyor. Bunun hepsinin bir anda yeryüzüne indiğini düşünebiliyor musunuz?
Dünyamızda yağmurun çoğu, yani yüzde 78'i okyanusların üzerine yağıyor. Bu
da çok normal, çünkü havanın içindeki su miktarının kaynağı hemen hemen aynı
oranda okyanuslardan geliyor.
Yağmur damlalarının yarı-çapları 0.5 milimetreden 6.35 milimetreye kadar
değişebiliyor. 5.0 milimetre yarı-çapındaki bir yağmur damlasının 1800 metre
yükseklikteki bir buluttan çıkıp başınızın üstüne düşmesi için geçen zaman
yaklaşık 3 dakikadır. Yani aslında şemsiyenizi açabilmeniz için yeterli süre
vardır.
Suni yağmur yaratabilmek için günümüzde bazı teknolojiler geliştirildi ki, temeli
su damlacıklarının yapışabilmesi için çekirdek görevi yapabilecek tozları bulutun
içine gönderebilmektir. Bunun için bulut uçak veya helikopterden gümüş iyodür
ile bombalanıyor. Bu işte de en usta olan İsrailliler. Onlar bu yöntemle yağmur
miktarını yüzde 13 oranında arttırabilmişler. Yağmurun oluşabilmesi için ana
etkenlerden biri olan toz parçacıklarının, yani hava kirliliğinin artması ise tam
ters etki yapıyor, bu durumda damlacıklar küçülüyor ve yağmur olarak yere
düşmeyi başaramıyorlar.
8.09 Niçin kar yağıyor ? Kış aylarında güneş ışınları çok güçlü olmadığı için, bulutların bulundukları
yüksekliklerde hava sıcaklığı çok düşük olunca, yükselen su buharı, sublime
denilen şekilde sıvı hale geçmeden, bu aşamayı atlayarak doğrudan buz kristali
haline dönüşür. 0. l milimetre çapındaki buz kristalleri birbirlerine yapışarak
kar tanelerini oluştururlar.
Eğer bulut ile yer arasındaki hava sıcaksa bu kar taneleri yere düşene kadar
yağmur tanesi haline dönüşebilirler, ama soğuksa yere kadar kar tanesi olarak
inmeyi başarabilirler. Hafiflikleri nedeniyle yere o kadar yavaş inerler ki 3000
metreden inmeleri 2 saat alabilir. Bazen bulutun altındaki sıcaklık öyledir ki, bir
kısmı kar, bir kısmı yağmur damlası halinde düşerler, biz buna 'sulu sepken'
diyoruz. Yani yağmur veya kar yağmasını belirleyen ana unsur, bulut ile yer
arasındaki hava sıcaklığıdır.





Genel kanının aksine kar yağması havayı ısıtmaz, aksine ısınan hava karın
yağmasına sebep olur. Çok soğuk havanın içine su alma kapasitesi daha azdır.
İçine alamadığı su ya 'don' şeklinde yeryüzünde kalır ya da 'kırağı' oluşur. Bu
şartlarda kar kesinlikle oluşamaz. Hava 3 derece gibi biraz ısınınca, su buharı
yeryüzünden yükselebilir, çok yüksekliklerdeki soğuk hava tabakalarına
ulaşabilir ve kar yağışı meydana gelebilir. Biz de sanki kar yağdığı için hava
ısınmış gibi algılarız.
Kar tanesinin oluşumu hakikaten bir tabiat mucizesidir. Gerçi bazı kayak
merkezlerinde, kar yağışı yetersiz olduğu zamanlarda suni kar üretiliyor ama bu
görüldüğü kadar kolay değil. Doğal kar tanelerinin ortasında çekirdek olarak toz
parçacıklarının olduğunu biliyoruz. Eğer bunlar olmazsa saf su -40 derecede bile
kristalleşemiyor.
İlk olarak 1975 yılında Berkeley, California Üniversitesinden Prof. Steve Lindow
'snomax' denilen bir proteini toz parçacıkları yerine kullanarak suni kar
üretmeyi başardı. Bu madde sayesinde daha hafif ve kuru kar tanelerinin
üretilmesi sağlandı ve Norveç'te yapılan 1994 kış olimpiyatlarında çok yaygın
olarak kullanıldı.
Kar kristalleri altıgen bir şekil içindedirler. Her bir koldan 3 ve 12'li kollar çıkar.
Bu dizilişin sebebinin oksijen atomlarının diziliş şekli olduğu sanılıyor.
Dolu yağışı daha ziyade ılıman iklimlerde ve bahar aylarında görülür. Isınan
hava ile yükselen su buharı, hava akımları ile daha da yükselerek 12.000 metre
civarında -50 derece hava sıcaklığında buz kristallerine dönüşür. Buradaki güçlü
hava akımları ile bu buz kristalleri de birleşerek buz tanelerini oluşturur.
Bu buz taneleri ağırlıkları nedeni ile o kadar hızlı düşerler ki bulut ile yer
arasındaki sıcaklık ne olursa olsun eriyecek zaman bulamazlar. Çapı 5
milimetreden büyük dolular halinde yeryüzüne ulaşırlar. Aslında tüm bu
şartların oluşması çok enderdir ve bu nedenle dolu yağışı hem çok az görülür,
hem de çok kısa sürer.
8.10 Yıldırım nasıl düşüyor?
Gökyüzünde yılda 3 milyar şimşek veya yıldırım oluşmaktadır. Bir diğer deyişle
yılın herhangi bir zamanında dünyanın üstünde 2000 yıldırım bulutu vardır ve
dünyamıza her saniyede 100 yıldırım düşmektedir. Güçlü bir fırtına, Hiroşima'ya
atılan atom bombasından 100 kat daha fazla enerji açığa çıkarmaktadır. Kim
bilir? Belki bir gün gelecek yıldırımları da enerji kaynağı olarak kullanmayı
öğreneceğiz.
Bu gök olayı insanlığın ilk tarihinden itibaren ilahi bir işaret olarak
görülmüştür. Yıldırım düşmesi insanlar için tehlikeli olmasına rağmen insan
yaş°°°°° faydası da vardır. Yıldırımlar yeryüzündeki bitkiler için faydalı
maddeler olan nitratlar ve oksijenin de yeryüzüne inmesine neden olurlar.
Her şey güneş ışıkları ile yeryüzünde ısınan havanın yükselmesi ile başlıyor.
Tabii içinde buharlaşan suyu da yukarı taşıyarak. Bu yükselen hava yaklaşık 2-3
kilometreye ulaşınca havanın soğuk katmanlarına rast geliyor. Soğuk havalarda





nefes verince nefesimiz nasıl buharlaşıyorsa aynen o şekilde buharlaşıyor ve
gördüğümüz bulutu oluşturuyor. Bu bulutlar daha sonra hava akımları ile
20.000 metreye kadar tırmanabiliyorlar.
Aslı tam bilinememesine rağmen bulutların bu yükselişleri sırasında içlerinde
oluşan buz kristallerinin birbirlerine sürtünerek bir statik elektrik enerjisi açığa
çıkardıkları öne sürülüyor. Bu elektrik enerjisi bulutların üst katmanlarında
pozitif(+), alt katmanlarında ise negatif(-) yüklü olarak birikiyor. Bulutun
içindeki yük havayı iyonize edecek güce ulaştığında şimşek oluşuyor.
Yağmur bulutlarının alt yüzeylerindeki büyük negatif yük içindeki elektronları
iterek orayı da pozitif yüklü hale getiriyor ve bu yük saniyede 1000 kilometre
hızla toprağa iniyor, yani kısa devre yapıyor. Yıldırımın bu andaki ısısı 30.000
derece olup güneşin yüzeyindeki ısının 5 katı kadardır.
Yıldırım düşerken çok şaşırtıcı bir şey oluyor. Yerden de buluta doğru bir
boşalma oluyor. Yerden 100 metre yükseklikte bu iki akım birleşiyor ve
iletkenliği çok fazla olan bir koridor oluşuyor. İşte bundan sonra yıldırımı hiçbir
şey durduramaz, pozitif yük hızla buluta doğru onu nötr hale getirmek için
yükselir. İşte yıldırımın havadan yere mi, yoksa yerden havaya mı oluştuğunu
yaratan soru bu.
Bu koridordan yerden göğe doğru neredeyse ışık hızının üçte biri hızla yükselen
akım yıldırımın göze gelen şiddetli ışığını da yaratır. Ardından yine yukardan
yere iner ve iki taraf arasındaki potansiyel farkı sıfırlanana kadar bu olay 10-12
kez tekrarlanabilir.
8.11 Niçin gök gürlüyor?
Kış aylarında kar yağarken şimşek, yıldırım ve gök gürültüsü nadiren olur.
Yıldırım ve gök gürültüsü en çok yaz aylarında, hava ılık ve nemli iken yükselen
havanın etkisiyle olur. Kış aylarında havanın alçak ve yüksek kısımları arasında
ısı farkı az, alçak seviyelerde ise nem de fazla olduğundan şimşek, yıldırım ve
sonucunda gök gürültüsü olayı daha az görülür.
Şimşek veya yıldırım etraflarındaki havayı saniyenin milyonda biri kadar bir
sürede 30.000 dereceye kadar ısıtırlar. Isınan bu hava aniden genleşir, genişler.
Normal atmosfer basıncının neredeyse 100 misli bir basınçla, ses hızından çok
hızlı ses dalgaları yayar. Bu aynen ses hızını geçen uçaklarda olduğu gibi
kulağımıza bir nevi patlama sesi olarak ulaşır. Buna gök gürlemesi diyoruz.
Şimşek de, yıldırım da tek bir olay değil bir seri olayın birleşimidirler. Yıldırımın
ilk çakışından sonraki yukarı doğru olan dönüş çakışında, elektrik akımı daha
güçlü olduğundan kulağımıza gelen ikinci ses birincisinden güçlüdür.
Yıldırım veya şimşeğin görülmesi ile gök gürlemesinin duyulması arasında geçen
süre saniye olarak ölçülür ve üçe bölünürse uzaklık kilometre olarak bulunabilir.
Çünkü gök gürültüsünün sesi bize ses hızı ile ulaşırken, şimşek ve yıldırımın
görüntüsü gözümüze ışık hızıyla ulaşır.





Gök gürlemesi normal şartlarda 24 kilometreden daha fazla mesafelerden
işitilmez.
8.12 Niçin ayı bazen gündüz de görüyoruz? Ay sadece gece görülebilir diye bir şey yok. Gündüzleri de periyoduna bağlı
olarak ay da tepemizde, bütün yıldızlar da. Ama güneşin atmosferimizde
yansıyan ışınları onları görmemize mani oluyor. Atmosferimiz olmasaydı
gökyüzü gündüzleri de karanlık olacak, güneşle birlikte yıldızları da
görebilecektik.
Ay dünyamıza çok yakın olduğundan gökyüzünde görüntü olarak yıldızlardan
çok büyük görünür. Eğer konumuna göre güneşten iyi ışık alabilirse gündüzleri
de gökyüzünde rahatlıkla görünebilir. Ayın yüzeyi bir asfalt yol yüzeyi gibi
yansıtıcıdır. Koyu renktedir ama tam siyah da değildir. Biz gökyüzünde aya
baktığımızda sadece onun güneşten yansıttığı ışığı görüyoruz. Güneş kadar ışık
saçmıyor ama yine de gökyüzündeki en parlak yıldızdan 100.000 kat daha fazla
ışık yansıtabiliyor.
Gündüz havanın aydınlığı yıldızların parıltısını yok eder. Aslında parlak
yıldızların olduğu bölgede gökyüzünün parlaklığı da biraz daha farklıdır ama bu
farkı pek algılayamayız. Ama ayın olduğu bölgede ışık yeterli ise geceki gibi çok
parlak olmasa da onu görebiliriz. Hatta hava şartlarının olumlu olduğu
durumlarda hava aydınlıkken Venüs gezegenini bile görebiliriz.
Güneşi büyük bir ampul, ayı da büyük bir ayna olarak düşünebiliriz. Bazı
durumlarda ampulün ışığını doğrudan görmesek bile, aynanın yansıttığı ışığını
görebiliriz. Bu, geceleri olan durumdur. Güneşi göremeyiz, çünkü dünyamız
ondan gelen ışığı bloke etmiştir. Ayı, yani aynadan yansıyan ışığını görebiliriz.
Ampulü de, aynayı da birlikte gördüğümüz durum ise ayın gündüz görünme
durumudur.
Genellikle 'ayın karanlık yüzü' diye kullanılan deyiş şekli yanlıştır. Doğrusunun
'ayın arka yüzü' olması gerekir. Ayın dünyamız etrafındaki dönüş süresi ile kendi
etrafındaki dönüş süresi hemen hemen aynı olduğundan, biz ayın hep bir yüzünü
görürüz ama ay dünya ile güneş arasındayken bize bakan yüzü karanlık, güneşe
bakan arka yüzü aydınlıktır.
8.13 Yıldızların ışıkları gece niçin kırpışıyor?
Geceleri gökyüzünde gördüğümüz yıldızların birçoğu bizim güneşimizden de
büyüktürler ama o kadar uzaktadırlar ki, ancak birer nokta olarak gözükürler.
Gezegenlerin yıldızlardan farkları, güneş sistemimiz içinde bizimle beraber
güneşin etrafında dönüyor olmalarıdır. Bu nedenle çok uzak olan yıldızlar
gökyüzünde 'sabit' dururken, gezegenler sürekli yer değiştirirler. Bu gezegenler
güneşe yakınlık sırası ile Merkür, Venüs, dünyamız. Mars, Jüpiter, Satürn,
Uranüs, Neptün ve Plüto'dur.





Güneş sistemimizde bile mesafeler o kadar büyüktür ki. dünyamıza 8 dakikada
gelen güneş ışığı, Neptün'e ancak 4 saatte ulaşır. Zaten güneş sistemimizde
bulunmalarına rağmen Neptün ve Plüto teleskop kullanmadan dünyamızdan
görülemezler. Güneş Neptün'e o kadar uzaktır ki, bu gezegenden bakıldığında
görünümü parlak bir yıldızdan farksızdır. Güneş ışıklarının dünyamıza gelmek
için 8 dakikada aldığı bu yolu, saatte 1000 kilometre hızla giden modern bir jet
uçağı ancak 17 yıl civarında gidebilirdi.
Güneş sistemimizin dışındaki mesafeler ise inanılmaz. Örneğin, Andromeda
galaksisinin ışığı dünyaya 2.2 milyon yılda ulaşmaktadır. Yani biz bu galaksiyi
bu kadar yıl evvelki hali ile görüyoruz. Şimdi ne yapıyorlar acaba?
Aysız berrak bir gecede gökyüzünde gözle görülebilen yıldız sayısı 7000'dir.
Küçük bir teleskopla 25 milyon yıldız görülebilir. Ama örneğin ABD'deki Mount
Palomar gözlem evindeki teleskopla tüm gökyüzü taranabilse 2 milyar yıldız
görülebilir. Halbuki sadece Samanyolu galaksisinde 100 milyar yıldız olduğu
tahmin edilmektedir.
Yıldızların göz kırpıyormuş gibi ışıklarının kırpışmasının sebebi, çok uzaktan
geliyor olmaları ve atmosferimizdir. Yeryüzünde nispeten ılınan hava devamlı
olarak yükselme meylindedir. Bu durum gece de devam eder. Yıldızların zayıf
ışıkları bu yükselen hava dalgası içinde kırılırlar. Bazen gözümüze tam olarak
ulaşamazlar, yani kesik kesik gelirler.
Bu evimizdeki sıcak radyatörün veya bir ateşin ya da yazın çok sıcak yolların
üzerindeki yükselen havanın arkasındaki şekillerin görüntüsünü
dalgalandırmasına benzer. Gerçi görülebilir gezegenlerden gelen ışıklar da
yükselen hava dalgaları ile kırılır ama onların ışıkları daha güçlü olduklarından
gözümüze ulaşmada kesinti olmaz ve göz kırpmazlar.
8.14 Lavabodan su niçin sağa dönerek boşalıyor?
Lavabonuzu veya küvetinizi su ile doldurun ve tıkacı aniden çekin. Su düz olarak
delikten boşatmayacak, döne döne bir hortum oluşturacak şekilde boşalacaktır.
Bu dönüş yönü kuzey yarımkürede sağa doğru, yani saat yönünde, güney
yarımkürede ise tam tersidir. Bilim insanları buna 'Coriolis' kuvveti diyorlar.
Her iki yarımkürede böyle birbirine ters yönde hava akımlarının ve okyanus
akıntılarının olduğu herkes tarafından kabul ediliyor da, bir lavabodan boşalan
suda, böyle küçük bir ortamda dünyanın dönüşünün etkili olup olamayacağı
tartışma konusu.
Dünya kendi etrafında dönerken her tarafındaki hız aynı değildir. Ekvatordaki
biri, bir günde dünya çapı kadar yani 40.000 kilometre giderken bir diğer ifade
ile saatte 1670 kilometre hızla yol alırken, tam kutuptaki bir insan sıfır hızla
sadece kendi etrafında dönmektedir. Aynı şekilde gökyüzünde asılı gibi duran
bulutlar rüzgarın etkisini katmazsanız yere göre hareketsizdirler ama
altlarındaki kara parçası ile birlikte dönerler. Bu durumda ekvatordaki bulutlar
da kutuptakilere nazaran hızlı dönmektedirler.





A'yı ekvatorda, B'yi ise onun tam kuzeyinde 45 derece paralelinde iki nokta
olarak düşünelim. Bir top mermisini A'dan tam kuzeye nişanlayıp attığımızda,
atış sırasında ekvatorun dönüş hızı B noktasına göre neredeyse iki kat
olacağından mermi B noktasının doğusuna gidecektir.
Aynı şekilde kuzey kutbundan hemen hemen hareketsiz bir konumdan tam
güneye atılan bir mermi 45 paralelinde dünya dönüş hızı daha çok olduğundan
bu sefer hedefin batısına düşecektir. Yani kuzey yarımkürede kuzeye veya
güneye atılan her şey atanın konumuna göre sağa gitmektedir. Bu durum güney
yarımkürede ise sola doğru gerçekleşmektedir.
Her iki yarımkürede kuzey - güney doğrultusunda hareket eden hava akımları ve
okyanus akıntıları bu durumdan etkilenirler. Kuzey yarımkürede sağa, güneyde
sola dönerler. Ancak be. dünya yüzünde büyük bir ölçekte okyanusların dibindeki
sürtünme ve bulutların, hava akımlarının üzerinde bulundukları yerle birlikte
hareket etmelerinin etkileriyle oluşan bir tabiat olayıdır.
Bilim insanları bunun lavabo veya küvet gibi nispeten mikro ölçüde de mümkün
olup olmadığını hala tartışıyorlar. Bir kısmı burada suyun musluktan çıkış şekil
ve hızının, lavaboya düştüğü noktanın, lavabonun ve suyun gittiği yerin
yapısının etken olduğunu söylüyorlar, diğerleri de ideal şartlarda 50 kere deney
yapın ve görün diyorlar. Haydi banyoya, bilimsel deney yapmaya...!

mobese tv

mobese tv

Adana

Adana

Ağrı

Ağrı

Alanya

Alanya

Bergama

Bergama

Bodrum

Bodrum

Bursa

Bursa

Çeşme

Çeşme

Denizli

Denizli

Diyarbakır

Diyarbakır

Erzurum

Erzurum

Eskişehir

Eskişehir

Frig Vadisi

Frig Vadisi

Göreme

Göreme

Hasankeyf

Hasankeyf

Hatay

Hatay

İzmir

İzmir

Kahraman Maraş

Kahraman Maraş

Kars

Kars

Kayseri

Kayseri

Kemaliye

Kemaliye

Konya

Konya

Manisa

Manisa

Mardin

Mardin

Osmaniye

Osmaniye

Sakarya

Sakarya

Samsun

Samsun

Selçuk

Selçuk

Şanlıurfa

Şanlıurfa

Tosya

Tosya

Trabzon

Trabzon

KIZ KULESİ

KIZ KULESİ

GALATA KULESİ

İSTİKLAL CADDESİ HQ

İSTİKLAL CADDESİ HQ2

TAKSİM

PİERRE LOTİ

MİNİATÜRK

SULTAN AHMET SESLİ HQ

SULTAN AHMET HQ

EYÜP SULTAN HQ

EYÜP SULTAN SESLİ

SARAÇHANE

SARAÇHANE 2

SARAÇHANE SESLİ HQ

SALACAK

İETT METROHAN

MERCAN HQ

HİDİV KASRI 1

EMİRGAN

DRAGOS

DOĞA TEPE

mobese tv

Mobese Kameralarla Dünyayı Canlı İzle !...

İzlemek İstediğiniz Mobese Kamerasına Tıklayınız…


mobese tv online ... Mobese Kameraları Canlı İzle !... Kanarya Adaları-Tenerife-Hotel Villa Cortes-PoolMiniatürk Mobese Canlı İzle... Galata Kulesi Mobese Canlı İzle... Pierre Loti Mobese Canlı İzle...Anadolu Hisarı Mobese Canlı İzle... Beyazıt Kulesi 2 Mobese Canlı İzle... Beyazıt Kulesi 1 Mobese Canlı İzle... Beyazıt Meydanı Mobese Canlı İzle... B. Çamlıca Mobese Canlı İzle... K. Çamlıca Mobese Canlı İzle... Doğatepe Mobese Canlı İzle... Dragos Mobese Canlı İzle... Eminönü sesli HQ Mobese Canlı İzle... Eminönü Mobese Canlı İzle... Emirgan Mobese Canlı İzle... Eyüp Sultan Mobese Canlı İzle..Eyüp Sultan sesli HQ Mobese Canlı İzle... Hidiv Kasrı 2 Mobese Canlı İzle... Hidiv Kasrı 1 Mobese Canlı İzle... İstiklal Caddesi HQ Mobese Canlı İzle... İstiklal Caddesi 2 Mobese Canlı İzle... Kadıköy Mobese Canlı İzle Kapalıçarşı Mobese Canlı İzle Kız Kulesi Mobese Canlı İzle Mercan Mobese Canlı İzle İETT Metrohan Mobese Canlı İzle Mısır Çarşısı Mobese Canlı İzle Salacak Mobese Canlı İzle Saraçhane 1 Mobese Canlı İzle Saraçhane 2 Mobese Canlı İzle Saraçhane sesli HQ Mobese Canlı İzle Sepetçiler Kasrı HQ Mobese Canlı İzle Sultanahmet HQ Mobese Canlı İzle... Sultanahmet sesli HQ Mobese Canlı İzle... Ulus Parkı HQ Mobese Canlı İzle Taksim HQ Mobese Canlı İzle İzmir Saat Kulesi Mobese Canlı Yayın Kameraları İzmir Gümrük Mobese ve Trafik Canlı Yayın Kamerala İzmir İskele Mobese ve Trafik Canlı Yayın Kamerala İzmir Bostanlı Sahil Mobese ve Trafik Canlı Yayın İzmir Karşıyaka iskele Mobese ve Trafik Canlı Yayı. Kütahya Mobese Kamerası Deprem Anı İzle Mersin Toroslar Mobese Kamerası Canlı İzle Denizli Çamlık Mobese Kamerası Canlı İzle Denizli Çınar Meydanı Mobese Kamerası Rize Menderes Bulvarı Mobese Alanya Sahil Mobese Kamerası Canlı İzle Kastamonu Mobese Kameraları Trafik Kazaları İzle İl İl Mobese Kameraları ve 360 Derece Sanal Turlar... Adana Mobese Kameraları ve Trafik KameralarıAdıyaman Mobese Kameraları ve Trafik KameralarıAfyonkarahisar Mobese Kameraları ve Trafik Kameral...Ağrı Mobese Kameraları ve Trafik KameralarıAmasya Mobese Kameraları ve Trafik Kameraları Ankara Mobese Kameraları ve Trafik Kameraları Antalya Mobese Kameraları ve Trafik Kameraları Artvin Mobese Kameraları ve Trafik Kameraları Aydın Mobese Kameraları ve Trafik Kameraları Balıkesir Mobese Kameraları ve Trafik Kameraları Bilecik Mobese Kameraları ve Trafik Kameraları Bingöl Mobese Kameraları ve Trafik Kameraları Bitlis Mobese Kameraları ve Trafik Kameraları Bolu Mobese Kameraları ve Trafik Kameraları Burdur Mobese Kameraları ve Trafik Kameraları Bursa Mobese Kameraları ve Trafik Kameraları Çanakkale Mobese Kameraları ve Trafik Kameraları Çankırı Mobese Kameraları ve Trafik Kameraları Çorum Mobese Kameraları ve Trafik Kameraları Denizli Mobese Kameraları ve Trafik Kameraları Diyarbakır Mobese Kameraları ve Trafik Kameraları Edirne Mobese Kameraları ve Trafik Kameraları Elazığ Mobese Kameraları ve Trafik Kameraları Erzincan Mobese Kameraları ve Trafik Kameraları Erzurum Mobese Kameraları ve Trafik Kameraları Eskişehir Mobese Kameraları ve Trafik Kameraları Gaziantep Mobese Kameraları ve Trafik Kameraları Giresun Mobese Kameraları ve Trafik Kameraları Gümüşhane Mobese Kameraları ve Trafik Kameraları Hakkari Mobese Kameraları ve Trafik Kameraları Hatay Mobese Kameraları ve Trafik Kameraları Isparta Mobese Kameraları ve Trafik Kameraları Mersin Mobese Kameraları ve Trafik Kameraları İstanbul Mobese Kameraları ve Trafik Kameraları İzmir Mobese Kameraları ve Trafik Kameraları Kars Mobese Kameraları ve Trafik Kameraları Kastamonu Mobese Kameraları ve Trafik Kameraları Kayseri Mobese Kameraları ve Trafik Kameraları Kırklareli Mobese Kameraları ve Trafik Kameraları Kırşehir Mobese Kameraları ve Trafik Kameraları Kocaeli Mobese Kameraları ve Trafik Kameraları Konya Mobese Kameraları ve Trafik Kameraları Kütahya Mobese Kameraları ve Trafik Kameraları Malatya Mobese Kameraları ve Trafik Kameraları Manisa Mobese Kameraları ve Trafik Kameraları Kahramanmaraş Mobese Kameraları ve Trafik Kamerala... Mardin Mobese Kameraları ve Trafik Kameraları Muğla Mobese Kameraları ve Trafik Kameraları Muş Mobese Kameraları ve Trafik Kameraları Nevşehir Mobese Kameraları ve Trafik Kameraları Niğde Mobese Kameraları ve Trafik Kameraları Ordu Mobese Kameraları ve Trafik Kameraları Rize Mobese Kameraları ve Trafik Kameraları Sakarya Mobese Kameraları ve Trafik Kameraları Samsun Mobese Kameraları ve Trafik Kameraları Siirt Mobese Kameraları ve Trafik Kameraları Sinop Mobese Kameraları ve Trafik Kameraları Sivas Mobese Kameraları ve Trafik Kameraları Tekirdağ Mobese Kameraları ve Trafik Kameraları Tokat Mobese Kameraları ve Trafik Kameraları Trabzon Mobese Kameraları ve Trafik Kameraları Tunceli Mobese Kameraları ve Trafik Kameraları Şanlıurfa Mobese Kameraları ve Trafik Kameraları Uşak Mobese Kameraları ve Trafik Kameraları Van Mobese Kameraları ve Trafik KameralarıYozgat Mobese Kameraları ve Trafik Kameraları Zonguldak Mobese Kameraları ve Trafik KameralarıAksaray Mobese Kameraları ve Trafik Kameraları Bayburt Mobese Kameraları ve Trafik KameralarıKaraman Mobese Kameraları ve Trafik Kameraları Kırıkkale Mobese Kameraları ve Trafik KameralarıBatman Mobese Kameraları ve Trafik Kameraları Şırnak Mobese Kameraları ve Trafik Kameraları Bartın Mobese Kameraları ve Trafik Kameraları Ardahan Mobese Kameraları ve Trafik Kameraları Iğdır Mobese Kameraları ve Trafik Kameraları Yalova Mobese Kameraları ve Trafik Kameraları Karabük Mobese Kameraları ve Trafik Kameraları Kilis Mobese Kameraları ve Trafik Kameraları Osmaniye Mobese Kameraları ve Trafik Kameraları Düzce Mobese Kameraları ve Trafik Kameraları İstanbul Web Tv Online İSTANBUL ŞEHİR KAMERALARI CANLI İZLE İSTANBUL CANLI YAYIN TRAFİK KAMERALARI İZLE TÜRKİYE CANLI YAYIN KAMERALAR İZLE AFRİKA CANLI KAMERA YAYINLARI ASYA CANLI KAMERA YAYINLARI ORTA ve KUZEY AMERİKA CANLI KAMERA YAYINLARI ALMANYA CANLI KAMERA YAYINLARI AVUSTURYA CANLI KAMERA YAYINLARI BULGARİSTAN CANLI KAMERA YAYINLARI ÇEK CUMHURİYETİ CANLI KAMERA YAYINLARI DANİMARKA CANLI KAMERA YAYINLARI ESTONYA CANLI KAMERA YAYINLARI FİNLANDİYA CANLI KAMERA YAYINLARIFRANSA CANLI KAMERA YAYINLARI GALLER CANLI KAMERA YAYINLARI HOLLANDA CANLI KAMERA YAYINLARI İNGİLTERE CANLI KAMERA YAYINLARI İRLANDA CANLI KAMERA YAYINLARIİSKOÇYA CANLI KAMERA YAYINLARI İSPANYA CANLI KAMERA YAYINLARI İSVEÇ CANLI KAMERA YAYINLARI İSVİÇRE CANLI KAMERA YAYINLARI İTALYA CANLI KAMERA YAYINLARI LETONYA CANLI KAMERA YAYINLARI MACARİSTAN CANLI KAMERA YAYINLARI MONAKO CANLI KAMERA YAYINLARI NORVEÇ CANLI KAMERA YAYINLARI POLONYA CANLI KAMERA YAYINLARI ROMANYA CANLI KAMERA YAYINLARI RUSYA CANLI KAMERA YAYINLARI SIRBİSTAN CANLI KAMERA YAYINLARI SLOVAKYA CANLI KAMERA YAYINLARI SLOVENYA CANLI KAMERA YAYINLARIUKRAYNA CANLI KAMERA YAYINLARI YUNANİSTAN CANLI KAMERA YAYINLARI KONYA NALÇACI CANLI MOBESE İZLEDENİZLİ ÇINAR MEYDANI CANLI MOBESE İZLE SOFİA CANLI MOBESE İZLEKONYA İHSANİYE CANLI MOBESE İZLE AKSARAY CANLI KAMERA HOLLANDA "URK" CANLI MOBESE İZLE KONYA MEVLANA CADDESİ CANLI MOBESE İZLE MEKKE "KABE" CANLI MOBESE İZLE HOLLANDA CANLI MOBESE İZLE AKSARAY CANLI MOBESE İZLE MEDİNE CANLI İZLEFLORİDA MİAMİ CANLI MOBESE İZLE MOSKOVA CANLI MOBESE İZLE KIBRIS CANLI MOBESE İZLE MARMARİS SAHİLİ CANLI MOBESE KAMERASI KAYSERİ CANLI MOBESE İZLE HOLLANDA "Mierlo Hout" CANLI MOBESE İZLE WEST SOMERSET TREN İSTASYONU CANLI MOBESE İZLEMOSKOVA CANLI MOBESE İZLE İTALYA VERONA CANLI MOBESE İZL İSPANYA (PALMA LİMANI)CANLI MOBESE İZLE MEDİNE CANLI İZLE Seyristanbul - Turistik Kameralardan İstanbulHayvan Bakımevi Kameraları İstanbul Trafik Kameraları İzle Ankara-Kızılay Beloozerskiy Barcelona-Oviso İzmir Mekke-Kabe Kırklareli-Armağan Köy Meydanı Düsseldorf-Airport Live - Canlı İzle Antalya-Alanya-Kleopatra Beach Aydın-Didim-Caprice Palace Hotel Aydın-Kuşadası-Korumar Hotel Muğla-Fethiye-Buzz Beach Bar Florida-Key West-Eden House-Pool San Bartelemeo Al Mare-Ponterosso BeachHamburg Live Canlı İzle Follonica-Aqua Village di Follonica Live Webcam Volterra-Piazza dei PrioriNew York-Postdam-Clarkson University Enjoy St. Barts, French West Indies Istanbul Cams Antakya / Hatay Konya Şehir Kameraları Bodrum Bulletin Webcam Denizli Park Cam Taksim Square - IstanbulKocaeli Şehir Kameraları One World Trade Center 2004-2012 SHOW TV NTV KANAL DNTVSPOR STAR ATV HD TRT1 TV2/TNT HABERTURK TV FOX CNN TURK 24 BEYAZ TV İZLE KANAL 7 İZLE KANAL TURK TV İZLE KRAL POP TV İZLE SAMANYOLU HABER TV İZLE TRT HABER TV İZLE TRT 3 SPOR TV İZLE CNBC-e TV İZLE CARTOON NETWORK TV İZLE POWER TURK TV İZLE FLASH TV İZLE CINE 5 TV İZLE SHOW TV İZLE İzmir Karşıyaka Bostanlı Canlı Mobese zmir Karşıyaka İskele Canlı Mobese İzmir Konak İskele Canlı Mobese İzmir Gümrük Canlı Mobese İzmir Saat Kulesi Canlı Mobese KONURSU MOBESE KAMERA İZLE... Özel yayın Mekke canlı Özel yayın Medine canlı Konursu Belediyesi 3 Boyutlu İzle Yunak Mobese İzmir Mobese Kameraları BALABAN MOBESE KAMERA İZLE Trabzon MOBESE Kameraları - Meydan ÇevresiTrabzon MOBESE Kameraları - Boztepe’den Bir Bakış Trabzon MOBESE Kameraları - Atapark ÇevresiTrabzon MOBESE Kameraları - Kalkınma Çevresi Oyuncakistan Rize Canlı Mobese Kamera İzmir Canlı Mobese Kameraları ORDU - RENKLİ MOBESE KAYITLARI - BU OLAYLARIN HEPS... Mobese Kameralarla Dünyayı Canlı İzle Adana Tufanbeyli Mobese Kameralarını Takip Edin Adana Seyhan Canlı Mobese Kameraları Adana Sarıçam Canlı Mobese Kameraları Adana Saimbeyli Canlı Mobese Kameraları Adana Pozantı Canlı Kamera Pozantı Mobese Kameraları...

Popüler Yayınlar

Etiket Bulutu

03.09.2010 Cuma günü CHP'den Gaziemir Esnaf Odası'na Ziyaret... 1 / Gaziemir – İzmir Yolunda Bir Roma Kitabesi... 1-Gaziemir 1. Sınıf 10 - Seydiköy'ün Levantenleri 10 EYLÜL GAZIEMIRIN KURTULUSU 10 Kasım 10-GAZİEMİR - SEYDİKÖY - TO ΣEBNTİKIOÏ TARİHİ 10. Sınıf 100 Temel Eser 102 Dalmatians (102 Dalmaçyalı) 11-İzmir'in Gaziemir İlçesinde 11. Bölüm: 17. ve 18. yüzyıllarda İzmir ve çevresindeki salgın hastalıklar kitlesel ölümlere yol açıyordu. 11. Sınıf 11818 12 Eylül Referandum 12-İzmir`in yeni fuar alanında TOBB büyük ortak ol... 12. Seydiköy'ün levanten aileleri 13-Gaziemir Belediyesi’nde 11 milyon borç kavgası.... 13. Demiryolu ve Kültürel Hayat 14 Şubat 14-Başkan Şenol'dan Anneler Günü Kutlaması... 14. Seydiköy'ün Rumları 15-Gaziemir'e konforlu üst geçit... 15. Bölüm: Seydiköy'ün Üzüm Bağları 16-CHP'li Meclis Üyesi Hasan TOYUN Hayatını Kaybet... 16. Bölüm: Seydiköy'ün Rum Aileleri: Fotiadiler 17. Bölüm: Seydiköy'ün Rum Aileleri... 18. Bölüm: Seydiköy'deki Rum Okulları 19-Gaziemir meclisi hüzünle açıldı... 19. Bölüm: Gaziemir Tarihinin kilometre taşları... 1970 YILIN BESTELERİ 1972 yılının Eurovision şarkı yarışması birincisi 1973 yılı YILIN BESTELERİ 1974 yılı YILIN BESTELERİ 1975 yılı YILIN BESTELERİ 1976 yılı YILIN BESTELERİ 1978 yılı YILIN 45'lik PLAKLARI 1979 yılı YILIN 33'lik PLAKLARI ALBÜMLER 1980 li Yıllardan Bize Kalanlar 1980' li Yıllardan Bize Kalanlar 1983 YILI YILIN ALBÜMLERİ 1984 yılı YILIN ALBÜMLERİ 2- Yunanlıların ‘İzmir Yunan’dır’ iddiası 2-Arama Konferansı - Sivil Toplum Örgütleri 12 Haz... 2. Sınıf 20 de 20 20. Bölüm: Levantenler neden Sevdiköy diyordu? 2010 Yılı Genelgeleri 2010 Yılı Hafta Sonu Çalışma Ruhsatı Yenileme Süre... 2010-2011 Eğitim Öğretim Yılı Öğrenci Aylık Taşıma Fiyat Tarifesi 2011 Basit Usül Vergi Muhasebe kayıtları 2011 seçim sonuçları 2011 Yılı Genel Seçim Sonuçları - İllere Göre 2011 Yılı TESK Genelgeleri 21. Bölüm: İzmir 1084 yılından beri Türkler’in… 22-H.İBRAHİM ŞENOL'DAN ESNAFA TEŞEKKÜR ZİYARETİ...... 22. Bölüm: Çok eski bir köy 23 nisan 23-Gaziemir’de gönüllü kan bağışı kampanyası... 23. Bölüm: Bir kitabenin söyledikleri... 24 24-Uzay Kampı Türkiye’ye 8 yılda 75 bin konuk... 24. Bölüm: 15 ve 16. Yüzyıllarda Seydiköy 25-Vatandaşa Tren Uyarısı... 25. Bölüm: 19. Yüzyılda Nüfus hareketleri 26-İşgören 26. Bölüm: Seydköy Olayı nedir? 27-İzmir'in Gaziemir ilçesine Atatürk büstü yapıld... 27. Bölüm 1910'larda Seydiköy’e elektrik geliyor 28-Gaziemir'de trafo binalarına estetik görünüm...... 28.Bölüm Seydiköy Ziraat Mektebi Gaziemir Seydiköy Ziraat Mektebi 1902 29 Ekim 29-Gaziemir Belediyesi 5 Haziran Dünya Çevre Günü ... 3 - Bilginler ve düşünürler yurdu Ege 3-GAZİEMİR'İN CHP'Lİ BELEDİYE BAŞKANI HALİL İBRAHİ... 3. Sınıf 30 Yıl Öncesine Ait Arşivlerden Göz Kırpmalar 30-GAZİEMİR BELEDİYE BAŞKANI ŞENOL İŞADAMLARIYLA B... 31-21 Haziran 2009 Babalar Günü Golf Turnuvası Etk... 32-Türkiye'nin En Büyük Outlet Alışveriş Merkezi -... 33-Gaziemir'de Kent Konseyi Kuruldu... 34-GAZİEMİR BELEDİYESİ-MADDE BAĞIMLILIĞI TİYATRO İ... 35-GAZİEMİR BELEDİYESİ - ESNAF BULUŞMALARI... 36-"AĞRIYAN" GAZİEMİR AKM DE SAHNELENDİ 06/07/2009... 360 derece sanal tur 37-H. İBRAHİM ŞENOL ESBAŞ'TA İŞADAMLARIYLA BİR ARA... 38-Doğalgaz artık Gaziemir'de... 39-Gaziemir'e modern pazaryeri... 3D 3D ÜÇ BOYUTLU GÖZLÜK YAPIMI 4- Demokrasi Ege'de Doğdu 4-Gaziemir Belediyesi Basın Bültenleri... 4. Sınıf 40-Gaziemir'in kitabı yazıldı... 41-İzmir Yerel Basın Linkleri... 42-"AÇIKHAVA YAZ SİNEMALARI" GÖSTERİMLERİ BAŞLADI.... 43-CHP Genel Sekreteri Önder Sav Gaziemir’de... 44-İzmir'de su kesintisi... 46-CHP GAZİEMİR'DE BEKLENEN ATAMA GERÇEKLEŞTİ... 47-PROF. DR. TÜRKAN SAYLAN'A MEKTUP YARIŞMASI... 48-GAZİEMİR BELEDİYESİ SARNIÇ ESNAF BULUŞMALARI TO... 49-GAZİEMİR'İN YENİ KAYMAKAMI ŞERAFETTİN TUĞ... 5- Anadolu 5-Gaziemirli Esnaf ve Sanatkarlara Güncel Duyurula... 5. Sınıf 50-Gaziemir Eski Kaymakamı Kemal KARADAĞ... 51-GAZİEMİR'DE RAMAZAN... 52-Sarnıç'ta şimdi balık tutma zamanı... 53 ZAFER HAFTASI 26 AĞUSTOS 54 Gaziemir Belediyesi Gıda Bankası Kuruyor... 55-Gaziemir Müftüsü trafik kazasında öldü... 5510 56-Marka kent Gaziemir’i yaratmak için işbirliği y... 57 Gaziemirliye Esnaf Odası’ndan etlipilav 57 Nolu Genelge 16.08.2010 (Mevzuat Düzenlemeleri) 58 Nolu Genelge 20.08.2010 (3D Esnaf Strateji Belgesi ve Çalışmalar) 58-İZMİR BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ ULAŞIM KOORDİNASYON... 59 Gaziemir’de “toplu sünnet şöleni” gerçekleşti 5996 sayılı Kanun 6- Türkler ve Yunanlılar Nasıl Düşman Oldu? 6-CHP İzmir Milletvekili Mehmet Ali Susam 6. Sınıf 6.Sınıf Proje ve Performans Ödevleri 60 yıl sonra CHP'nin 30 Mart 2009 6011 61-Önemli Telefonlar... 6111 6111 Sayılı Torba Kanunu 62-Avrasya Sirki 23 Ekim - 08 Kasım tarihleri aras... 63-T.C. Gaziemir Belediyesi Faaliyet Toplantıları ... 7 - 1081 Türkler İzmir'de 7-AKIN DÜĞÜN SALONU YENİ BİNASINDA HİZMETE GİRDİ..... 7. Sınıf 7. Sınıf Proje Ve Performans Ödevi 700 Adet “S Plaka” İhalesi 8 - İzmirTicaret Merkezi oluyor 8 MART 8-Gaziemir'e Modern Semt Garajı 8. Sınıf 8.Sınıf Proje ve Performans Ödevleri 80 LER 80 Lerin en güzel 100 şarkısı listesi 80'ler 80'S 80's Songs 9-Gaziemir’de işçi maaşları ödendi 9. Bölüm - 1900'lerde İzmir'in semtleri 9. Sınıf AA AB ABBA Abbas öz ABC abe Kaynana Acil Yardım ve Nakil Ambulansı Adakule Adamo Adana Adıyaman Adnan Şenses Africa Afyonkarahisar Ahilik Haftası’nda Esnaf Odasına Ziyaret... Ahilik Kültürü Ahmet Ertegun Ahmet Kaya Ahmet Taşçı AHMET YILMAZ AİDAT DUYURUSU ÜYELERİMİZİN DİKKATİNE Aile ailesi Air Supply Ajda Pekkan akmayan makyaj akne akrep nalan Aksaray aksoy akupunktur akşam saatlerinde İzmir Gazie... ALA ASFOURIYE alain Alanya Alexander Rybak ali güven Ali Şevket Öndesev Alişan alışveriş alkol alman almanak Almanya ALO 174 GIDA HATTI Alpay Altın Mikrofon yarışmaları tarihçesi 1965 - 1968 Amasya Amerika Amy Winehouse - Back To Black ana baba okulu Ana Sınıfı anadolu ajansı ANADOLU HALKLARI MOZAİĞİ Anadolu Hisarı Anatolian Melodies Andy Williams anı evi anılar Ankara Anonim Antakya antalya Antalya Altın Portakal Film Festivali araba Arabic Arbedeli seçimde tek liste yarıştı arda Ardahan Arif Sağ artun Artvin arşiv Asansör Belge İptali Hakkında asker ASLI GUNGOR Astronomi Asya Ata Demirer Atatürk Athena atiye ATVHD Atçılık-Binicilik Autocad Av Mevsimi - Cem Yılmaz - Hayde Türkü - Orjinal Video Avare avcı Avrupa Küçük İşletmeler Yasası Avusturya ay ayak bakımı ayanoğlu Aydın ayla ayla dikmen Ayna Azmin Önünde engel Yok aznavour ağasar Ağrı Aşık Ali Sultan Aşk-ı Memnu Aşkın Nur Yengi B. Çamlıca Babutsa Baha Bak Bir Varmış Bir Yokmuş Bakan Ergün BALABAN Balıkesir Balkanlar Türklerinin Kökleri : Arnavutlar Boşnaklar Pomaklar Bankalarda unuttuğunuz paraları öğrenebilirsiniz Barbra Streisand Barcelona Baris Mancho barış Barış Akarsu BARIŞ MANÇO Bartın Basın Yayın Batman bayan Bayburt Bayrak bayur Bağdat başbaşa BAŞKAN BEYEN'DEN GAZİEMİR VERGİ DAİRESİ MÜDÜRÜ'NE "HAYIRLI OLSUN" ZİYARETİ BAŞKAN SÜLEYMAN BEYEN YAPACAKLARI İLE İDDİALI... BAŞKANIN KALEMİNDEN Başkanın Kaleminden... BBG Beatles BedenEğitimi Bedia Akartürk Beethoven - 9. Senfoni behiye BELEDİYE BAŞKANI'NA ESNAF ODASI'NDAN HAYIRLI OLSUN ZİYARETİ... Belediye Tarafında... Belediye çalışanlarına diksiyon kursu Belediyenin küçük işletmelere yardımcı olmasını bekliyoruz... Belgeler Belirli Gün Ve Haftalar Beloozerskiy Ben E King Ben Seni Bengü BEP Planları berdan mardini Beren Saat Bergen Berkant besin beslenme beton BEYAZ TV Beyazıt Kulesi 1 Beyazıt Kulesi 2 Beyazıt Meydanı BEYEN VE EKİBİ AÇIK ARA FARK ATARAK GÜVEN TAZELEDİ Beyonce bikini-mayo Bilecik bilgisayar Bingöl bir Bir blogun telif hakları nasıl korunur? Birlik Otel...izmir Bismillâhirrahmânirrahîm bitkisel Bitlis Biyografi biyoloji Blogdan nasıl para kazanılır? Blogger Blogger Dynamic Views Blogları gelecekte neler bekliyor? Blogumuzu nasıl ilgi çekici hale getirebiliriz? Blogumuzu nasıl tanıtabiliriz? Blogumuzun arama motorlarında üst sıralarda çıkmasını nasıl sağlarız? blues Bodrum boks boksör Bolu bono zülfü livaneli bora borç sorgulama botoks boyun bronzlaşma Bryan Adams Bu Gurur Gaziemir’in Bu Ne Dünya Kardeşim Adlı Tiyatro Oyunu Bulgaristan bulmaca bULMACALAR Burcu Güneş Burdur Burhan Topal Bursa burun burçlar Bülent Ersoy BÜLENT ERSOY HEY DERGİSİNDE... Bülent Serttaş büyükataman Can Dündar candan Candan Erçetin Canlı Caprice Palace Hotel Carpenters CARTOON NETWORK cd dvd Celal Güzelses Celine Dion CEM KARACA Cem Yıldız Cem yılmaz cemal Cengiz Kurtoğlu cep telefonu Cevat Ultanır Ceynur ceza ceza puanları düşürüldü charles CHP Gaziemir İlçe Başkanlığından CHP Gaziemir İlçe Yönetimi'nin GESO Ziyareti... CHP GAZİEMİR'DE BEKLENEN ATAMA GERÇEKLEŞTİ... CHP İzmir Milletvekili M.Ali SUSAM Gaziemir'de... cilt Cilt bakımı cilt bakımı ürünleri cımbız CINE 5 Cliff Richard CNBC-e CNNTURK comic Coğrafya Coşkun Sabah Culture Club Cumhuriyet Cyprus Cüneyt Arkın Damdaki Kemancı Danimarka DARİO mORENO Dayanışma Gecesi... Dead Poets Society (Ölü Ozanlar Derneği) Dede Efendi dekolte delon demet akalın Demir Demirkan Demis Roussos deney deniz ürünleri pişiriciliği Denizbank'tan İşletmeler İçin Ramazan Kampanyası Denizli deprem Ders Ders Programı DESTEK ALABİLECEK SEKTÖRLER LİSTESİ Diana Ross Didim din Din Bilgisi dinledik Dire Straits diva Diyarbakır diye diyet dizdar Dizzy diş Doktor Dosya Sırtı Dosyaları bedavaya kurtarın download-indir doğal ürünler Doğalgazsız Esnaf Kalmasın... Doğatepe doğum doğum günü Dragos dudak dudak üstü tüyler Duffy Duran abi Duran Ağabey DUS SOKAGI SAKINLERI duş dövme dövme-piercing dünya Dünya Tarihi Düriye Keskin Düriyemin Güğümleri Film Müziği Düsseldorf düz karın Düzce Düş Sokağı Sakinleri e-okul e-vergi levhası E-VERGİ LEVHASI ALINMASI Eartquake Ebru Gündeş Ebru Şallı ECE ANLI edebiyat Edip Akbayram Edirne Ege ege türküleri egzema egzersiz ehliyet ekmek Ekmek ve Ekmek Çeşitleri ekonomi Eksik El Emeği Göz Nuru Ürünler Pazarı El yazısı Elazığ Elektrik Elma sirkesi Elvan Günaydın elvis Elvis PRESLEY Emel Emel Sayın Eminönü Emirgan Emrah emre altuğ emre aydın En farklı yılbaşı eğlencesi Gaziemir’de EN SON HABERLER ENBE Enbe Orkestrası Engelli Ailelerin Engeli ile Baş Etmesi Adlı Panel... Engin ÇOKBANKİR / Ercan ÇOKBANKİR Enrique Iglesias epilasyon epilatör Ercan Çokbankir erdinç Erhan Güleryüz ERIC CLAPTON erich Erişim Engeli Erkan Baris Erkan Çoban erkek bakımı Erkin Koray Erol Evgin Erol sayan ersen Erzincan Erzurum eSİN eNGİN ESKİ TÜRK DEVLETLERİNİ YÖNETENLER ESKİLER BİLİR HEY DERGİSİ KAPAKLARI -1- ESKİLER BİLİR HEY DERGİSİ KAPAKLARI -2- ESKİLER BİLİR HEY DERGİSİ KAPAKLARI -3- Eskişehir esmeray Esnaf Haberleri Esnaf Kanunu...5362 esnaf kefalet kooperatifi ceza affı ESNAF VE SANATKAR ÜYELERİMİZE GÜNCEL DUYURULAR... Esnaf ve yeni iş kurana ‘hibe kredi’ verilecek... ESNAFA PAZAR GÜNÜ MÜJDESİ Esnafa sağlıklı protokolü Esnafa Özel Su Tarifesi Esnafın Sesi Bülteni estetik estetik ameliyat Estonya et ve et ürünleri pişiriciliği Etik Kurul... Etkinlikler... Etli Pilav Dağıtımı eurovision EUROVİSİON Tarihimiz...1975-2010 Ev Taşıma evde saç boyama Evka-7 Cumhuriyet Semt Evi eyeliner Eyüp Sultan Ezginin Günlüğü eğitim EĞİTİM BİLİM KÜLTÜR SANAT VE TEKNOLOJİ FESTİVALİ eğitim-ödev-ders eğlence Eşme Facebook hesabımı nasıl tamamen silebilirim? FACEBOOK PROFiLi Facebook'ta ünlenen Türkler burada faktör fany farklılaşma Faruk K Fatih Erkoç Fatih Kısaparmak fatih ürek Fatmagül ün Suçu Ne 1 Bölüm İzle Fatmagül'ün Suçu Ne fatura Fecri Ebicioğlu Fehmi Ege Felsefe Fen Bilgisi Fen ve Teknoloji FERDA ANIL YARKIN Ferdi TAYFUR Ferdi Özbeğen FERHAT GÖÇER Feridun Düzağaç fermantasyon festival alanı festivali Fethiye fıkralar fikret Fikret Kızılok Filibe-Timrasli ETHEM Bey FİLİBE-TIMRAŞLI ETHEM BEY film film izle Film Müzikleri Finlandiya Fizik fizy.com FLASH TV Flickr GAZİEMİR FOTOĞRAFLARI Florida Follonica fondöten Fotoğraf Çekmenin Püf Noktaları FOX Frank Sinatra Fransa frazier Funda Arar fön galata kulesi GALATASARAY Galler gazete gazetecilik GAZİ UMUR BEY Gaziantep Gaziemir GAZİEMİR BELEDİYE BAŞKANI HALİL İBRAHİM ŞENOL’A NEZAKET ZİYARETİ GAZİEMİR BELEDİYESİ ESNAF BULUŞMALARI TOPLANTISI YAPILDI ... GAZİEMİR BELEDİYESİ SARNIÇ ESNAF BULUŞMALARI TOPLANTISI... Gaziemir Belediyesi Çocuk Kafkas Ekibi Yetenek Siz... Gaziemir Belediyesi Öğrenci Yetiştirme Kursları 16... Gaziemir Belediyesi Şubat Ayı Etkinlik Programı Gaziemir Belediyesi’nden örnek proje GAZIEMIR DE OSMANLI DÖNEMI YERLESIMI Gaziemir Esnaf Odası Gaziemir Esnaf Odası'ndan Kadir Gecesi Hayırı GAZİEMİR ESNAF ODASININ HAZIRLATTIĞI ÖNLÜKLER DAĞITILIYOR... Gaziemir Esnaf ve Sanatkarlar Odası Gaziemir Esnaf Ve Sanatkarlar Odası - Esnafın Sesi Bülteni - 28.10.2010 (10) Gaziemir Esnaf Ve Sanatkarlar Odası - Esnafın Sesi Bülteni - 28.10.2010 (11) Gaziemir Esnaf Ve Sanatkarlar Odası - Esnafın Sesi Bülteni - 28.10.2010 (12) Gaziemir Esnaf Ve Sanatkarlar Odası - Esnafın Sesi Bülteni - 28.10.2010 (13) Gaziemir Esnaf Ve Sanatkarlar Odası - Esnafın Sesi Bülteni - 28.10.2010 (14) Gaziemir Esnaf Ve Sanatkarlar Odası - Esnafın Sesi Bülteni - 28.10.2010 (15) Gaziemir Esnaf Ve Sanatkarlar Odası - Esnafın Sesi Bülteni - 28.10.2010 (16) Gaziemir Esnaf Ve Sanatkarlar Odası - Esnafın Sesi Bülteni - 28.10.2010 (17) Gaziemir Esnaf Ve Sanatkarlar Odası - Esnafın Sesi Bülteni - 28.10.2010 (18) Gaziemir Esnaf Ve Sanatkarlar Odası - Esnafın Sesi Bülteni - 28.10.2010 (19) Gaziemir Esnaf Ve Sanatkarlar Odası - Esnafın Sesi Bülteni - 28.10.2010 (20) Gaziemir Esnaf Ve Sanatkarlar Odası - Esnafın Sesi Bülteni - 28.10.2010 (21) Gaziemir Esnaf Ve Sanatkarlar Odası - Esnafın Sesi Bülteni - 28.10.2010 (22) Gaziemir Esnaf Ve Sanatkarlar Odası - Esnafın Sesi Bülteni - 28.10.2010 (23) Gaziemir Esnaf Ve Sanatkarlar Odası - Esnafın Sesi Bülteni - 28.10.2010 (24) Gaziemir Esnaf Ve Sanatkarlar Odası - Esnafın Sesi Bülteni - 28.10.2010 (25) Gaziemir Esnaf Ve Sanatkarlar Odası - Esnafın Sesi Bülteni - 28.10.2010 (3) Gaziemir Esnaf Ve Sanatkarlar Odası - Esnafın Sesi Bülteni - 28.10.2010 (4) Gaziemir Esnaf Ve Sanatkarlar Odası - Esnafın Sesi Bülteni - 28.10.2010 (5) Gaziemir Esnaf Ve Sanatkarlar Odası - Esnafın Sesi Bülteni - 28.10.2010 (6) Gaziemir Esnaf Ve Sanatkarlar Odası - Esnafın Sesi Bülteni - 28.10.2010 (7) Gaziemir Esnaf Ve Sanatkarlar Odası - Esnafın Sesi Bülteni - 28.10.2010 (8) Gaziemir Esnaf Ve Sanatkarlar Odası - Esnafın Sesi Bülteni - 28.10.2010 (9) Gaziemir Esnaf Ve Sanatkarlar Odası - Yeni Logo GAZİEMİR ESNAF VE SANATKARLAR ODASI OLAĞAN GENEL KURUL TOPLANTISI Gaziemir Esnaf ve Sanatkarlar Odası Site Haritası Gaziemir Esnaf ve Sanatkarlar Odası Yönetim Kurulu Üyeleri GAZİEMİR ESNAF VE SANATKARLAR ODASI YÖNETİM VE DENETİM KURUL Gaziemir Esnaf ve Sanatkarlar Odası'nın Dayanışma gecesi... GAZİEMİR ESNAF VE SANATKARLAR ODASI'NIN GELENEKSEL ETLİ PİLAVI GAZİEMİR ESNAF VE SANATKARLAR ODASI’NDAN EĞİTİME DESTEK GAZİEMİR ESNAFININ YENİ BAŞKANI SÜLEYMAN BEYEN... Gaziemir Gönüllülerini Bekliyor GAZİEMİR HARİTASI GAZİEMİR İLÇE EMNİYET MÜDÜRÜ SEZAİ ER’E NEZAKET ZİYARETİ Gaziemir İlçesi Sınırları İçinde Faaliyette Buluna... GAZİEMİR KAYMAKAMI ŞERAFETTİN TUĞ’A NEZAKET ZİYARETİ Gaziemir Kent Konseyi Gaziemir Kent konseyi Genel Kurul Toplantısı Gaziemir Seydiköy gaziemir tarihi Gaziemir Tarihi - Web Slide Show gaziemir tarihi slide show Gaziemir Tarihi... Gaziemir Tavla Turnuvası Gaziemir Yerel Haber Gaziemir Yerel Haber - Dikey Buton Gaziemir Yerel Haber... Gaziemir'de Babalar Günü Golf Turnuvası Etkinliği... Gaziemir'de Kent Konseyi GAZİEMİR'DE OSMANLI DÖNEMİ YERLEŞİMİ Gaziemirli (Seydiköylü) Haris Alexiou gaziemirtarihi GaziemirYerel Haber - Ana Sayfa Gaziemir’de kitap festivali Gaziemir’de muhteşem yılbaşı eğlencesi Gaziemir’de yüksekokul sevinci Gaziemir’in fahri hemşehrisi oldu... GB hafıza gelin genel seçim 2011 Genelgeler genç genç kalma gençlik Germany geyik gezi planı GEÇMİŞTEN GÜNÜMÜZE SEYDİKÖY GAZİEMİR index GIDA GIDACI ESNAFA YÖNELİK EĞİTİM SEMİNERİ Gillespie Giresun giyim Gloria Gaynor Gmail Google Google AdSense Google Drive Google hizmetleri googol Gras Grease - Summer Nights Grup 84 Grup Gündoğarken Grup Laçin gsm Göbek Eritebilen İçecekler göbek eritme Gökhan Kırdar gökhan tepe Gökhan Özen göksel gönül Gönül Yazar görmeniz gereken 555 film Görsel Sanatlar göz makyajı göz torbası göz çevresi göz şişliği gözenek genişlemesi gözenekler göğüs bölgesi Gülay Gülben ergen Gülden Karaböcek güler Gülşen gümrük Gümüşhane GÜNCEL DUYURULAR Güncel Haberler... Gündem güney güneş güneş ışını güneş kremi güneş yanığı güneşlenme GÜRKAN MERTTÜRK GÜRKAN MERTTÜRK - Biliyorsun (Star Akademi) 4 Temmuz 2011 gürsel Güzel Sözler güzellik H.İBRAHİM ŞENOL'DAN ESNAFA TEŞEKKÜR ZİYARETİ... Hababam Sınıfı haberin var mı HABERTURK Hacı Faik bey Hadise hair Hak ve Özgürlük Hareketi Kurultayı Hakan Altun Hakkari hakkımızda... Halay HALK EĞİTİM MERKEZİ MÜDÜRÜ SELAHATTİN DAVER’E NEZAKET ZİYARETİ HALK EĞİTİM MERKEZİ VE ESNAF ODASI İŞBİRLİĞİ İLE DÜZENLENEN KANTİNCİLİK KURSUNA KATILANLAR BELGELERİNİ ALDILAR halk müziği HALKBANK'tan İşyerini Yenileyecek Esnafa Destek Haluk Levent Hamburg hamile hamilelik hande yener harita Harita ve Afişler Hatay Hatice hay hayal gücü hayat Hayat Bilgisi HAYKO CEPKİN Hayvan Bakımevi hazım Heccav Tiyatro Oyunu helen HERKES BERKANT İÇİN ORADAYDI HEY Hey Dergisi HEY Dergisi 1980 POP ARABESK söyleyenlerin sayısı artıyor Hey Dergisi'nin yayın hayatı HEY DERGİSİ-16 ŞUBAT 1981 Hey Dergisi... HEY HAKKINDA YORUMLAR HEY in gittigidiyor HEY in internet (görseller) HEY in internet (içerik) HEY in sahibinden HEY OKURLARI Hidiv Kasrı 1 Hidiv Kasrı 2 Hijyen Uygulamaları Hız sınırları artırıldı Hizmetlerimiz... hobi hollanda HOMEROS NERELİDİR hopkin Hulisi Seven HULUSİ ABİ HULUSİ TUNCA HYIM Hz. Muhammed (S.A.V) Hürriyet i-phone İbrahim Erkal İbrahim tatlıses İBŞB icatlar İESOB BİRLİK BAŞKANI ZEKERİYA MUTLU’YA HAYIRLI OLSUN ZİYARETİ İESOB GENEL KURUL 2010 İESOB... İETT Metrohan İl Genel Meclisi üyelerinden İl Genel’in Gaziemirli üyeleri iyi çalışıyor İl İl Mobese İlahi ilanlar İlhan İrem İlkler - Dünyanın İlkleri İlkyardım İlköğretim illüzyon ilçemi... imsakiye inci index İngilizce İngiltere İnkilap Tarihi Inna Instrumental international internet internet bağımlılığı internet kafe internetbulutu internetdenizi internetten alışveriş inşaat inşaat mühendisliği ipad iphone iphone problemleri iphone uygulamaları IQ İrlanda İskoçya islamiyet İsmail YK İsmet Nedim İspanya Isparta İstanbul istenmeyen tüyler istiklal İstiklal Caddesi İstiklal Marşı İsveç isveç diyeti İsviçre İtalya İyi bir blog tasarımı nasıl olmalı? izin dilekçesi İZKA izmir izmir bostanlı sahil İzmir Büyükşehir Belediyesi İmar Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tasarı Taslağı İZMİR ESNAF VE SANATKARLAR ODALARI BİRLİĞİ’NE NEZAKET ZİYARETİ izmir gümrük izmir iskele izmir karşıyaka izmir saat kulesi İzmir Tv'de 04.04.2007 tarihinde yayınlanan Önder SÜMER'in Esnaf Kürsüsü ropörtaj programı İzmir Tv'de 04.04.2007 tarihinde yayınlanan Önder SÜMER'in Esnaf Kürsüsü ropörtaj programı2 İzmir Veremle Savaş Derneği İzmir Öğrenci Rehberi İzmirli Esnaflar İftar Yemeğinde Buluştu İzzet Altınmeşe İzzet Yıldızhan için Iğdır iş dünyası ışıltılı saçlar İşyeri Açarken... İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik Değişikliği jagger James Blunt James Morrison Japan Japon Japonya jethro Jingle bells joe Joe Dassin John Lennon John Travolta Juanito K. Çamlıca Kabe kablosuz internet Kadıköy kadın Kadir Gecesi Kadri Şençalar Kahramanmaraş Kahvehane kalça kalça ve basen bölgelerinizdeki fazla yağlardan kurtulabilirsiniz kamuran Akkor KANAL 7 KANAL TURK KANALD Kanarya Adaları Kandil kanuni Kapalıçarşı Kapasite Raporu Kapıdan satışlar Karabük Karaman karaoke KARAYOLLARI TRAFİK KANUNUNDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN Karayolları Trafik Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik Kargo karikatür Karikatürler karma cilt karne karot Kars Kastamonu Katibim Katy Perry Kayahan Kayıt Ücreti Ve Yıllık Aidat Kayrak taşıyla harikalar yaratıyor Kayseri Kazancı Bedih Kazım Koyuncu kaş keloğlan Kenan Doğulu Kendin Yap Kent Konseyi... kepek Keremcem KESIK CAYIR NESET ERTAS ZARA KUBAT KEY ödemeleri Keşifler Kibariye Kıbrıs kılavuzu Kilis kilo kilo problemi kilo verme kilo vermek Kim Kimdir? Kimya kına Kiraz Kıraç Kırıkkale kırışıklık Kırklareli Kırşehir Kısa... Kısa... Gaziemir Yerel Haberleri... Kita kitap özetleri kıyafet Kız Kulesi kızılay kızılok KOBİ destek paketini açıkladı Kocaeli Komik komikolannevarsaburada KONURSU konut